Trung Quốc sản xuất nhiều hệ thống 'radar bay' hơn cả thế giới cộng lại theo chương trình KJ-500

Hệ thống cảnh báo sớm (AEW&C) KJ-500 của Trung Quốc. Ảnh: MW.

Trong nhiều năm qua, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã mua sắm máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không KJ-500 với quy mô lớn hơn tổng số các chương trình mua sắm máy bay cảnh báo sớm trên đất liền của tất cả các quốc gia khác cộng lại. Theo các ước tính hiện nay, hạm đội KJ-500 đã vượt mốc 50 chiếc, trở thành dòng máy bay cảnh báo sớm được triển khai nhiều nhất thế giới.

Trong khi đó, đối thủ chính của KJ-500 là Boeing E-7 Wedgetail chỉ được một số quốc gia đặt mua với số lượng rất hạn chế, thường từ 3-7 chiếc mỗi nước. Saab GlobalEye – hệ thống nhẹ hơn và có năng lực thấp hơn – cũng chỉ được sản xuất với quy mô nhỏ, còn chương trình A-100 của Nga liên tục chậm tiến độ và khó có khả năng được biên chế hàng loạt trong tương lai gần.

Quy mô sản xuất KJ-500 phản ánh sự khác biệt đáng kể trong tư duy quân sự của Trung Quốc so với phương Tây. Trong nhiều thập kỷ, các lực lượng không quân phương Tây coi máy bay cảnh báo sớm là tài sản chiến lược quý hiếm, chủ yếu phục vụ hỗ trợ các đơn vị tiêm kích. Ngược lại, học thuyết của PLA dường như coi khả năng chỉ huy – kiểm soát trên không là năng lực cần được triển khai đồng thời tại nhiều chiến trường với số lượng lớn, nhằm xây dựng một mạng lưới dày đặc các trung tâm chỉ huy trên không có thể hỗ trợ nhiều chiến dịch quy mô lớn diễn ra cùng lúc.

Máy bay E-7 Wedgetail trong biên chế Hải quân Hàn Quốc. Ảnh: MW.

Yếu tố then chốt giúp Trung Quốc theo đuổi chiến lược này là việc lựa chọn máy bay vận tải Y-9 làm nền tảng cho KJ-500. Do khung thân Y-9 đã được sản xuất hàng loạt trong nước, Trung Quốc có thể chế tạo máy bay cảnh báo sớm với tốc độ nhanh hơn và chi phí thấp hơn nhiều so với các quốc gia phải cải tạo máy bay chở khách hoặc phụ thuộc vào nền tảng nhập khẩu. Năng lực công nghiệp này cho phép PLA duy trì tốc độ sản xuất mà hiện chưa quốc gia nào có thể sánh kịp. Hiệu quả của ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc cũng giúp giá thành mỗi chiếc KJ-500 thấp hơn đáng kể so với nhiều hệ thống có năng lực còn kém hơn do nước ngoài sản xuất.

Ý nghĩa của việc mua sắm KJ-500 với quy mô lớn càng trở nên nổi bật khi đặt trong bức tranh tổng thể về các lợi thế khác của quân đội Trung Quốc. Bắc Kinh đang trang bị cho các tiêm kích của mình những radar lớn và mạnh hơn đáng kể so với nhiều máy bay chiến đấu phương Tây, đồng thời phát triển song song các dòng máy bay cảnh báo sớm khác như KJ-600 dành cho tàu sân bay và KJ-3000 – mẫu máy bay cỡ lớn được đánh giá có năng lực vượt trội.

Máy bay chiến đấu F-35A của Không quân Mỹ - Hạm đội AEW&C của Trung Quốc đang đe dọa nghiêm trọng khả năng sống sót của chúng. Ảnh: MW.

Máy bay cảnh báo sớm mang theo các radar trên không có kích thước lớn nhất thế giới, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức tình huống chiến trường, nhất là phát hiện và dẫn bắn mục tiêu ở khoảng cách xa đối với các máy bay tàng hình như F-35. Trong bối cảnh PLA cũng đang đưa vào biên chế tiêm kích tàng hình với tốc độ nhanh hơn bất kỳ lực lượng không quân nào khác, việc đồng thời mở rộng mạnh quy mô các nền tảng chuyên săn tìm máy bay tàng hình đối phương càng củng cố thêm ưu thế tổng thể của Trung Quốc.

KJ-500 hiện được đánh giá là một trong những máy bay cảnh báo sớm hạng trung hiện đại nhất thế giới. Máy bay sử dụng radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) gồm ba mảng radar cố định đặt trong vòm radar hình tròn, tạo khả năng giám sát liên tục 360 độ mà không cần đĩa radar quay truyền thống.

Hệ thống AEW&C KJ-500A của Trung Quốc. Ảnh: MW.

Nhờ công nghệ điều khiển chùm sóng điện tử, hệ thống có thể cập nhật mục tiêu nhanh hơn, nâng cao độ tin cậy và thực hiện đồng thời các nhiệm vụ tìm kiếm, theo dõi cũng như quản lý mục tiêu.

Quan trọng hơn, KJ-500 không chỉ được thiết kế như một máy bay mang radar, mà còn đóng vai trò là nút trung tâm trong kiến trúc tác chiến thông tin của PLA. Hệ thống có khả năng hợp nhất dữ liệu từ radar trên không, cảm biến mặt đất, tàu chiến, vệ tinh cùng các mạng liên kết dữ liệu để tạo ra bức tranh chiến trường thống nhất, sau đó phân phối thông tin theo thời gian thực tới các máy bay và đơn vị tác chiến.

Chính vì vị trí trung tâm trong chuỗi tác chiến này, việc vô hiệu hóa mạng lưới KJ-500 hiện được giới quân sự Mỹ xem là một trong những ưu tiên hàng đầu trong các kịch bản xung đột tương lai với Trung Quốc.

Theo MW

Huyền Chi