Iraq dọa rời OPEC, dự báo tái định hình thị trường dầu mỏ toàn cầu

Iraq đe dọa rút khỏi tổ chức OPEC. (Ảnh: AFP)

Người phát ngôn Bộ Dầu mỏ Iraq, Salim Rikabi, cho biết hiện chưa có kế hoạch tự nguyện rời OPEC, nhưng lập trường của nước này về việc tăng sản lượng là rất kiên quyết. Ông nhấn mạnh nếu OPEC không chấp nhận và thực hiện yêu cầu nâng trần sản lượng, Iraq sẽ phải xem xét lại tư cách thành viên và cân nhắc việc tiếp tục ở lại hệ thống OPEC hay không.

Một số quan chức cấp cao Bộ Dầu mỏ Iraq cũng phát đi tín hiệu cứng rắn, cho rằng do tình trạng bất ổn kéo dài từ chiến sự Trung Đông, nước này đang rơi vào khủng hoảng tài chính nghiêm trọng và chịu áp lực ngân sách lớn, buộc phải tăng sản lượng để ổn định kinh tế và tăng nguồn thu. Vì vậy, việc nâng hạn ngạch OPEC là yêu cầu cốt lõi, đồng thời kỳ vọng các thành viên chủ chốt như Ả Rập Xê-út sẽ xem xét nghiêm túc. Nếu không đạt được, Iraq sẽ cân nhắc mọi phương án thay thế.

Iraq đẩy mạnh khôi phục khai thác, mục tiêu hơn 7 triệu thùng/ngày

Trước đó, một người phát ngôn chính phủ Iraq cho biết nước này đang tập trung tối đa vào việc sửa chữa các cơ sở xuất khẩu dầu và khôi phục hoàn toàn năng lực xuất khẩu dầu thô. Theo kế hoạch quốc gia, Iraq đặt mục tiêu nâng sản lượng lên 7 triệu thùng/ngày trong những năm tới, nhằm phát huy tối đa tiềm năng dầu khí và thúc đẩy phục hồi kinh tế thông qua ngành dầu mỏ.

Đáng chú ý, Iraq giữ vị trí quan trọng trong OPEC. Không chỉ là quốc gia có hạn ngạch sản lượng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Ả Rập Xê-út, Iraq còn là một trong 5 nước sáng lập OPEC. Tổ chức này được thành lập năm 1960 tại Baghdad, Iraq, vì vậy nước này được xem là cái nôi của OPEC, và mọi biến động tại đây đều có ảnh hưởng lớn đến thị trường dầu toàn cầu.

UAE rút lui trước, ảnh hưởng của OPEC tiếp tục suy yếu

Áp lực từ Iraq diễn ra trong bối cảnh OPEC vốn đã nhiều biến động. Ngay từ tháng trước, UAE đã chính thức tuyên bố rời OPEC sau nhiều thập kỷ tham gia. UAE cho biết quyết định này dựa trên đánh giá toàn diện về năng lực khai thác trong nước, chính sách dầu mỏ và xu hướng cung cầu toàn cầu, nhằm linh hoạt hơn trong phân bổ sản lượng và đáp ứng thị trường quốc tế.

Giới phân tích cho rằng nếu Iraq cũng rời đi sau UAE, đây sẽ là cú đánh mạnh đối với OPEC. Những năm gần đây, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ tiếp tục tăng, giành thêm thị phần toàn cầu. Cùng với ảnh hưởng của xung đột địa chính trị tại Trung Đông và việc một số thành viên chủ chốt rời tổ chức, khả năng kiểm soát giá dầu và nguồn cung của OPEC đã suy yếu đáng kể.

Thị trường dư cung, nguy cơ xung đột giá dầu gia tăng

Bức tranh thị trường dầu hiện nay đã thay đổi rõ rệt. Giá dầu WTI và dầu Brent đã xóa sạch mức tăng do căng thẳng địa chính trị trước đó, trong khi nguồn cung toàn cầu đang có xu hướng dư thừa.

Trong bối cảnh này, việc Iraq yêu cầu tăng hạn ngạch phản ánh áp lực cạnh tranh thị phần và nhu cầu tăng doanh thu trong môi trường nhu cầu yếu và cung vượt cầu.

Các tổ chức trong ngành cảnh báo rằng nếu mâu thuẫn nội bộ OPEC tiếp tục leo thang và các nước hành động riêng rẽ, nguy cơ xảy ra một cuộc chiến giá dầu mới sẽ gia tăng, khiến biến động giá dầu quốc tế trở nên khó lường hơn.

Trong khi đó, các nước khai thác dầu vùng Vịnh đang đẩy nhanh việc khôi phục công suất khai thác từng bị gián đoạn do xung đột Mỹ–Iran. Dữ liệu vận chuyển cho thấy Ả Rập Xê-út đã nối lại hoạt động xuất khẩu tại các cảng trọng điểm, khiến nguồn cung Trung Đông tiếp tục tăng trở lại.

Hiện OPEC và các nước trong liên minh OPEC+ đang tiến hành rà soát năng lực khai thác của từng thành viên nhằm xác định mức sản lượng tối đa kỹ thuật, phục vụ xây dựng hạn ngạch và mục tiêu sản lượng toàn cầu cho năm 2026.

Mâu thuẫn hạn ngạch kéo dài, các nước tìm cách kiểm soát sản lượng

Thị trường nhìn chung cho rằng tuyên bố rút khỏi OPEC của Iraq mang tính chiến thuật đàm phán nhiều hơn là quyết định thực sự. Từ khi OPEC+ được thành lập năm 2016, Iraq liên tục bị giới hạn sản lượng và nhiều lần bày tỏ không hài lòng.

Phía Iraq cho rằng quốc gia này đã trải qua nhiều thập kỷ xung đột và cấm vận, nền kinh tế còn yếu, cần dựa vào xuất khẩu dầu để tái thiết nên cần được nới hạn ngạch. Trong quá khứ, Iraq từng nhiều lần vượt sản lượng cho phép và bị Ả Rập Xê-út - nước dẫn dắt OPEC - chỉ trích, khiến mâu thuẫn kéo dài.

Tương tự, quyết định rút khỏi OPEC của UAE trước đó cũng xuất phát từ lo ngại rằng nhu cầu dầu mỏ sẽ giảm trong dài hạn do chuyển dịch năng lượng, khiến các khoản đầu tư khai thác không được khai thác hết công suất, từ đó mất cơ hội doanh thu. Vì vậy, UAE chọn cách rời tổ chức để tự chủ sản lượng.

Hiện mô hình điều phối sản lượng tập trung của OPEC ngày càng khó đáp ứng lợi ích khác nhau giữa các quốc gia thành viên. Sự phân hóa nội bộ và tái định hình cục diện đang trở thành xu hướng rõ rệt của ngành dầu mỏ toàn cầu.

Nh.Thạch

AFP