Triển vọng từ mô hình trồng bầu trên đất cát

Vụ hè-thu năm nay là năm thứ hai gia đình ông Phan Văn Quang ở thôn Đông Dương, xã Mỹ Thủy đưa giống bầu cao sản vào trồng trên diện tích đất cát. Sau hơn 40 ngày xuống giống, vườn bầu đã bắt đầu cho thu hoạch. Theo tính toán của ông Quang, với diện tích hơn 600m2 ông thu được khoảng 1,2-1,4 tấn quả. “Bình quân một ngày vườn bầu này cho thu hoạch 60-70kg, cao nhất lên đến 1-1,2 tạ. Sau khi trừ chi phí mang lại thu nhập từ 13-15 triệu đồng/vụ”, ông Quang cho hay.

Vườn bầu của gia đình ông Phan Văn Quang, thôn Đông Dương sau hơn 40 ngày xuống giống đã bắt đầu cho thu hoạch với năng suất khá cao - Ảnh: L.A

Theo ông Quang, thôn Đông Dương nói riêng, xã Mỹ Thủy nói chung có diện tích đất cát khá lớn. Đây là loại đất nghèo dinh dưỡng, khả năng giữ nước thấp trong khi mùa hè thường kéo dài với nền nhiệt cao khiến cây trồng sinh trưởng khó khăn, năng suất thiếu ổn định. Nhiều năm qua, nông dân chủ yếu sản xuất các loại rau màu như nén, mướp đắng và một số loại rau ngắn ngày. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế giữa các vụ chưa thật sự ổn định, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và thị trường.

Bước ngoặt đến khi ông tham gia các lớp tập huấn về canh tác tự nhiên do Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức. Không chỉ được hướng dẫn quy trình kỹ thuật, người dân còn được tiếp cận một phương thức sản xuất mới: Giảm dần sự phụ thuộc vào phân bón hóa học, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học và lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của từng vùng. Sau các lớp tập huấn, gia đình ông mạnh dạn thử nghiệm nhiều loại cây như mướp đắng, bí đao và một số loại rau màu khác. Trong đó, cây bầu qua hai vụ sản xuất đã cho thấy khả năng thích nghi nổi trội.

Theo ông Quang, ưu điểm lớn nhất của cây bầu là “dạn đất”, có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất khác nhau, đồng thời khá phù hợp với điều kiện nắng nóng kéo dài của vùng ven biển. So với nhiều loại rau màu khác, chi phí đầu tư cũng thấp hơn bởi chủ yếu sử dụng phân chuồng hoai mục, rất ít dùng phân hóa học. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn tạo ra sản phẩm an toàn hơn, đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện nay.

“Chính việc hạn chế sử dụng phân hóa học giúp cây phát triển ổn định, ít sâu bệnh hơn, đồng thời tạo ra sản phẩm an toàn. Đó cũng là điều mà người tiêu dùng hiện nay quan tâm”, ông Quang chia sẻ.

Ông Phan Văn Quang chăm sóc vườn bầu nhằm bảo đảm cây sinh trưởng tốt, cho năng suất và chất lượng ổn định - Ảnh: L.A

Không chỉ giảm chi phí, một điểm đáng chú ý nữa của phương thức canh tác tự nhiên đó là góp phần cải thiện chất lượng đất. Theo đó, việc bổ sung phân hữu cơ làm tăng hàm lượng mùn, cải thiện khả năng giữ ẩm của đất cát, trong khi các chế phẩm sinh học hỗ trợ hệ vi sinh vật có lợi phát triển, hạn chế sâu bệnh và giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật phải sử dụng. Đây cũng là hướng canh tác được ngành nông nghiệp khuyến khích nhằm tạo ra nông sản an toàn, thân thiện với môi trường.

Theo bà Trần Thị Thúy, cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông tỉnh, mặc dù bầu là loại cây khá dễ trồng nhưng để đạt năng suất cao, người sản xuất vẫn phải tuân thủ quy trình kỹ thuật ngay từ đầu. Theo đó, ngay từ khâu làm đất, người dân cần xử lý đất kỹ, bổ sung phân hữu cơ hoai mục nhằm tạo nền dinh dưỡng cho cây. Cây giống cần được ươm trước khi đưa ra ruộng nhằm tăng tỉ lệ sống. Khi trồng phải bố trí khoảng cách hợp lý, hàng cách hàng tối thiểu khoảng 3m, cây cách cây khoảng 1m để tạo không gian leo giàn và thông thoáng tán lá.

Trong quá trình chăm sóc, cần ưu tiên các chế phẩm sinh học, thảo mộc để phòng trừ sâu bệnh, đồng thời thường xuyên tỉa lá già, giữ giàn thông thoáng nhằm hạn chế nấm bệnh và kéo dài thời gian thu hoạch. Thực tế cho thấy, những yêu cầu kỹ thuật này không làm tăng chi phí sản xuất mà ngược lại còn giúp người dân giảm đáng kể lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật phải sử dụng.

“Việc sử dụng phân hữu cơ hoai mục ngay từ đầu vụ giúp cây phát triển bộ rễ khỏe, tạo nền cho giai đoạn ra hoa, đậu quả. Quan trọng hơn, sản phẩm tạo ra đáp ứng xu hướng tiêu dùng ngày càng ưu tiên nông sản sạch, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng”, bà Thúy nhấn mạnh.

Ông Lê Đức Thắng, chuyên viên Phòng Kinh tế, UBND xã Mỹ Thủy cho biết, toàn xã hiện có khoảng 186ha diện tích trồng rau mà các loại. Do vậy, bên cạnh các cây trồng truyền thống như nén và mướp đắng, việc đưa cây bầu vào sản xuất đã góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng tạo thêm lựa chọn cho người dân trong phát triển kinh tế trên vùng đất cát. Đây cũng là hướng đi giúp giảm bớt rủi ro khi không còn phụ thuộc vào một vài loại cây truyền thống.

Theo ông Thắng, sau 2 vụ triển khai, mô hình trồng bầu đã khẳng định hiệu quả kinh tế mang lại. Do vậy, trên cơ sở kết quả đạt được, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, hướng dẫn người dân mở rộng diện tích, đồng thời tiếp tục đưa vào thử nghiệm những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương.

Lê An