Triển khai các Nghị quyết của Đảng về phát triển văn hóa tại Hà Nội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tiễn

Hà Nội đã liên tục đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức, không ngừng cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo của Trung ương về phát triển văn hóa. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là cơ hội để Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam thời kỳ mới.

Một tiết mục của Nhà hát Cải lương Hà Nội biểu diễn tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ (phường Hoàn Kiếm).

Để văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa (28/8/1945 - 28/8/2025), Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng cho biết, kể từ khi có Đảng lãnh đạo, văn hóa luôn hiện diện trong hầu hết các Nghị quyết chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Điều này cho thấy phát triển văn hóa luôn là vấn đề xương sống mà Đảng và Nhà nước quan tâm.

Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước, luôn thể hiện vai trò tiên phong, đi đầu trong việc thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Đảng. Đảng bộ thành phố đã chủ động, sáng tạo trong nhiều nhiệm kỳ, xây dựng và ban hành các chương trình công tác lớn toàn khóa về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội như: Chương trình số 06-CTr/TU của Thành ủy về phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025; Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chỉ thị số 30-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng về xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh; Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố quy định về tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội; Nghị quyết số 25/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố về khu phát triển thương mại và văn hóa trên địa bàn thành phố.

Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa XVIII, nhiệm kỳ 2025-2030 tiếp tục khẳng định quan điểm phát triển chiến lược: “Phát huy truyền thống nghìn năm văn hiến và anh hùng; đoàn kết xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; tiên phong, đột phá trong kỷ nguyên mới; phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại, hạnh phúc”. Để thực hiện điều đó, một trong những chiến lược phát triển mà Đảng bộ thành phố Hà Nội đề ra là phát huy truyền thống nghìn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, tiêu biểu cho văn hóa và con người Việt Nam; xác định văn hóa và con người là trụ cột phát triển bền vững của Thủ đô.

Trên tinh thần ấy, Hà Nội không ngừng tạo bước đột phá trong phát triển văn hóa bằng nhiều Chương trình hành động. Một trong những điểm nhấn trong việc triển khai các Nghị quyết của Trung ương về phát triển văn hóa là Thủ đô khẳng định vị thế trung tâm công nghiệp văn hóa, gắn với thương hiệu “Thành phố sáng tạo”. Hà Nội đã xây dựng chuỗi sản phẩm khai thác giá trị các di tích, di sản, làng nghề truyền thống; công bố hơn 20 sản phẩm du lịch đêm, trở thành địa phương đi đầu trong phát triển du lịch đêm, nổi bật là tour “Đêm thiêng liêng” tại di tích Nhà tù Hỏa Lò, “Tinh hoa đạo học” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, “Ngọc Sơn đêm huyền bí” tại đền Ngọc Sơn… Dấu ấn nổi bật trong phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô là những đổi mới, sáng tạo gắn với ứng dụng công nghệ số trong công tác quản trị và xây dựng sản phẩm. Nhiều sản phẩm văn hóa - du lịch mang dấu ấn công nghệ tạo sức hút mới cho Thủ đô, trở thành mô hình điểm của cả nước, như: Chương trình Chiếu sáng nghệ thuật Hồ Gươm - Tháp Rùa, Lễ hội ánh sáng nghệ thuật Hà Nội, các không gian số tại Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long; ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo tại Lễ hội chùa Hương, Lễ hội Cổ Loa…

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, các nghị quyết, chương trình hành động của Hà Nội xuyên suốt nhiều nhiệm kỳ qua cho thấy tính nhất quán trong việc xác định phát triển văn hóa là nhiệm vụ được quan tâm hàng đầu. Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cũng nhiều lần khẳng định, thành phố luôn coi trọng phát triển văn hóa, coi văn hóa và con người là động lực cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.

Phát triển Thủ đô “Văn minh - hiện đại - hạnh phúc”

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định định hướng chiến lược: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số.

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Hiện nay, chúng ta đang xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; đề cao vai trò của con người là trung tâm, chủ thể, là mục tiêu, động lực của phát triển; đang tiến tới phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thị trường văn hóa lành mạnh; xây dựng môi trường văn hóa, đời sống văn hóa; phát huy hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, hệ giá trị con người Việt Nam... Đó là căn cốt để lan tỏa ra xã hội, củng cố niềm tin, tạo đồng thuận, khơi dậy khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc.

Đối với Hà Nội, phát triển con người luôn gắn liền với xây dựng hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh - một giá trị văn hóa đặc trưng của Thủ đô. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Hà Nội đang triển khai quyết liệt và hiệu quả các Nghị quyết của Trung ương, trong đó trọng tâm là xây dựng, phát triển con người đáp ứng yêu cầu của thời đại mới. Đây cũng là mục tiêu cốt lõi nhằm hướng tới xây dựng Thủ đô “văn minh, hiện đại, hạnh phúc” theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030. Còn GS.TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội nhìn nhận, việc lần đầu tiên Văn kiện Đại hội Đảng bộ Hà Nội lần thứ XVIII đưa vào khái niệm “Hà Nội văn hiến, hiện đại và hạnh phúc” cho thấy sự chuyển biến căn bản về tư duy phát triển, hướng tới con người, chất lượng sống và giá trị tinh thần.

Thực tế, những năm qua, Hà Nội đã tiên phong triển khai nhiều chương trình, phong trào nhằm xây dựng nếp sống văn hóa trong cộng đồng, tập trung phát triển người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Hà Nội là địa phương xây dựng và triển khai thực hiện Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức Thủ đô và Quy tắc ứng xử nơi công cộng; đồng thời đưa vào giảng dạy bộ tài liệu giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh Thủ đô... Khi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030 đi vào cuộc sống, thành phố không chỉ quan tâm đến việc phát triển các phẩm chất của người Hà Nội thời đại mới với các yếu tố “hào hoa - thanh lịch - nghĩa tình - văn minh” mà còn hướng đến một xã hội vì con người.

Cùng với các chính sách an sinh xã hội, Hà Nội mở rộng thêm nhiều không gian văn hóa sáng tạo cộng đồng để người dân thụ hưởng như: Không gian văn hóa sáng tạo Hồ Văn (Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám), các không gian đi bộ, không gian âm nhạc Nhà Bát Giác (Hồ Gươm)… Những chiến lược phát triển văn hóa thiết thực và nhân văn đang góp phần xây dựng hình ảnh Thủ đô thân thiện và đáng sống trong mắt du khách.

Tại hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ diễn ra ngày 4-11-2025, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc khẳng định, Ban Thường vụ Thành ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố giữ vững sự đoàn kết, thống nhất, lấy lợi ích chung làm trọng, lấy con người làm trung tâm và thước đo của mọi sự phát triển. Thành phố sẽ quan tâm hơn nữa đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, chăm lo cho thế hệ trẻ, giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa nghìn năm văn hiến, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội để mọi người dân được sống trong môi trường an lành, văn minh, nghĩa tình.

Có thể thấy, việc triển khai các Nghị quyết của Trung ương về phát triển văn hóa tại Thủ đô Hà Nội không chỉ dừng lại ở một nhiệm vụ chính trị, mà còn là hành trình khơi dậy, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa quý báu của dân tộc. Với bề dày truyền thống nghìn năm văn hiến, cùng sức sống năng động, sáng tạo của một đô thị hiện đại, Hà Nội đang khẳng định vai trò tiên phong trong việc đưa văn hóa và con người trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững của Thủ đô và đất nước.

Hoàng Quyên