Trẻ suốt ngày dán mắt vào điện thoại, coi chừng mắc hội chứng 'não bỏng ngô'

Điện thoại thông minh, máy tính bảng và mạng xã hội đang trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của nhiều trẻ em và thanh thiếu niên. Tuy nhiên, việc tiếp xúc quá nhiều với các thiết bị số có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái mất tập trung, dễ xao nhãng và giảm hứng thú với các hoạt động ngoài đời thực. Hiện tượng này được các chuyên gia gọi là "não bỏng ngô" (Popcorn Brain).

"Não bỏng ngô" là gì?

Khái niệm "Popcorn Brain" được Tiến sĩ David M. Levy, Giáo sư Khoa Khoa học Máy tính tại Đại học Washington (Mỹ), đưa ra để mô tả tình trạng não bộ quen với việc tiếp nhận liên tục các kích thích nhanh từ môi trường số.

Việc thường xuyên chuyển đổi giữa nhiều ứng dụng, xem video ngắn, lướt mạng xã hội hoặc sử dụng nhiều màn hình cùng lúc khiến não luôn ở trạng thái bị kích thích. Theo thời gian, người dùng dễ mất khả năng tập trung vào những công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn như học tập, đọc sách hay trò chuyện trực tiếp. Các chuyên gia cho rằng hiện tượng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng ảnh hưởng rõ rệt hơn ở trẻ em và thanh thiếu niên - giai đoạn não bộ vẫn đang hoàn thiện.

Dấu hiệu nhận biết ở trẻ và thanh thiếu niên

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng phổ biến, việc cấm hoàn toàn trẻ sử dụng thiết bị điện tử là điều khó khả thi. Tuy nhiên, cha mẹ nên chú ý nếu con xuất hiện những biểu hiện như:

Khó duy trì sự tập trung trong thời gian dài.
Liên tục chuyển sự chú ý từ việc này sang việc khác.
Luôn muốn tìm kiếm nội dung mới để xem.
Dễ quên, khó ghi nhớ thông tin.
Khó thực hiện những nhiệm vụ gồm nhiều bước.
Hay cáu gắt, lo lắng hoặc khó kiểm soát cảm xúc.

Một nghiên cứu công bố năm 2021 trên tạp chí PLOS ONE đối với trẻ từ 8-12 tuổi cho thấy, việc sử dụng nhiều thiết bị truyền thông cùng lúc có liên quan đến tình trạng căng thẳng tâm lý, suy giảm khả năng thích ứng xã hội, rối loạn hành vi, giảm chất lượng giấc ngủ và giảm tính kiên trì.

Ảnh hưởng lâu dài đến não bộ

Theo các chuyên gia, tình trạng mất tập trung kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến việc học mà còn có thể tác động đến quá trình phát triển não bộ.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí World Psychiatry năm 2019 cho thấy việc thường xuyên bị phân tán bởi công nghệ có thể cản trở sự phát triển của các chức năng nhận thức bậc cao ở trẻ em và thanh thiếu niên. Một số nghiên cứu còn ghi nhận việc sử dụng Internet với tần suất quá cao trong nhiều năm có liên quan đến sự suy giảm khả năng ngôn ngữ.

Cảnh báo hội chứng "não bỏng ngô" ở trẻ. Ảnh minh họa

Bà Aliah Singh, đồng sáng lập nền tảng giáo dục CultivaTeen Roots, nhận định việc dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội còn khiến trẻ thiếu cơ hội trải nghiệm các tình huống thực tế để học cách giao tiếp, xử lý cảm xúc và giải quyết vấn đề.

Theo bà, khi quen với những phần thưởng tức thì từ thế giới số, trẻ dễ mất kiên nhẫn, tâm trạng thất thường và khó đối mặt với những thử thách trong cuộc sống.

Cha mẹ nên làm gì?

Các chuyên gia nhấn mạnh "não bỏng ngô" không phải tình trạng không thể cải thiện. Nếu được điều chỉnh sớm, trẻ hoàn toàn có thể lấy lại khả năng tập trung. Cha mẹ nên thiết lập giới hạn hợp lý về thời gian sử dụng điện thoại, máy tính bảng và khuyến khích con tham gia nhiều hoạt động ngoài màn hình. Những khoảng thời gian không sử dụng thiết bị điện tử giúp não bộ được nghỉ ngơi và dần lấy lại khả năng duy trì sự chú ý.

Bên cạnh đó, việc tạo điều kiện để trẻ trải nghiệm cảm giác "buồn chán" cũng mang lại lợi ích nhất định. Theo các chuyên gia, chính những khoảng thời gian không bị lấp đầy bởi màn hình sẽ kích thích trí tưởng tượng, khả năng sáng tạo và rèn luyện tính kiên nhẫn.

Cha mẹ cũng có thể đồng hành cùng con thông qua các hoạt động đơn giản như đi dạo, đọc sách, nấu ăn, chơi cờ, vẽ tranh, làm đồ thủ công hoặc tham gia các môn thể thao.

Chuyên gia quản lý hành vi Jannice Jones cũng khuyến nghị gia đình nên xây dựng những khoảng thời gian "ngắt kết nối" mỗi ngày, bố trí góc học tập không có thiết bị điện tử, khuyến khích trẻ phát triển sở thích như đọc sách, chơi nhạc cụ, làm vườn hoặc hòa mình vào thiên nhiên.

Ngoài ra, việc duy trì giờ đi ngủ cố định, hạn chế sử dụng màn hình trước khi ngủ và tăng cường các hoạt động giao tiếp trực tiếp với bạn bè, người thân cũng là những biện pháp quan trọng giúp trẻ cân bằng giữa cuộc sống số và đời sống thực.

Mai Hương (T/H)