Trẻ em dân tộc thiểu số chuẩn bị vào lớp 1: Được tăng cường tiếng Việt

Những lớp tăng cường tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số (DTTS) chuẩn bị vào lớp 1 được tổ chức trong dịp hè giúp các em trang bị vốn tiếng Việt, mạnh dạn giao tiếp và tự tin bước vào năm học mới.

Tự tin hơn từ những bài học đầu tiên

Một buổi sáng giữa tháng 7, sân Trường Tiểu học Khánh Thượng (xã Tây Khánh Vĩnh) rộn rã tiếng cười của những học sinh (HS) chuẩn bị vào lớp 1. Các em bắt đầu ngày học bằng những trò chơi vận động, bài hát quen thuộc, những câu chuyện ngắn được cô giáo kể bằng chất giọng gần gũi, ấm áp. Tiếng cười xen lẫn những câu trả lời còn ngập ngừng bằng tiếng Việt khiến không gian sân trường trở nên sôi động.

Phụ huynh dẫn con đến Trường Tiểu học Khánh Thượng để học tiếng Việt.

Sau những phút vui chơi, các em nhanh nhẹn trở về lớp học, chăm chú nghe cô giáo bắt đầu bài giảng. Từ những bức tranh trực quan đến từng nét phấn trên bảng, giáo viên kiên nhẫn hướng dẫn HS nhận biết mặt chữ cái, tập đánh vần, cầm bút và tô những nét chữ đầu tiên. Nở nụ cười bẽn lẽn, em Cao Phúc Khang (6 tuổi) kể: "Lúc đầu con chỉ biết nói tiếng Raglai nên sợ cô hỏi. Bây giờ con biết đọc các chữ cái, biết chào cô, chào bạn bằng tiếng Việt. Con thích đi học vì được chơi trò chơi và nghe cô kể chuyện". Chị Cao Thị Mỹ Dung, mẹ của Khang cho biết: “Ở nhà, cả gia đình chủ yếu nói tiếng Raglai nên con tôi rất ít sử dụng tiếng Việt. Sau hơn 2 tuần tham gia lớp học, tôi thấy con mạnh dạn hơn hẳn, hào hứng kể lại cho bố mẹ nghe những điều được học trên lớp. Thấy con tự tin hơn, gia đình cũng yên tâm khi con sắp bước vào lớp 1”.

Cô giáo luyện viết cho các em.

Với hơn 90% HS là người Raglai, nhiều năm qua, Trường Tiểu học Khánh Thượng luôn duy trì các lớp tăng cường tiếng Việt trước năm học mới. Năm 2026, trường triển khai chương trình vào đầu tháng 7. Cô Pi Năng Thị Nhung, giáo viên trực tiếp giảng dạy cho biết: "Những ngày đầu đến lớp, nhiều em còn rụt rè, gần như chỉ trò chuyện bằng tiếng của dân tộc mình. Muốn các em mạnh dạn nói tiếng Việt thì trước hết phải tạo cho các em cảm giác thích đến trường. Vì vậy, giáo viên sử dụng rất nhiều tranh ảnh, trò chơi, bài hát, kể chuyện... để các em vừa chơi vừa học. Sau khoảng 2 tuần, các em đã có thể trả lời những câu hỏi đơn giản, chủ động giao tiếp với giáo viên và hòa mình vào các hoạt động của lớp”.

Tại các xã có đông đồng bào Chăm sinh sống như: Ninh Phước, Phước Hữu, Phước Hậu..., việc tăng cường tiếng Việt cho HS chuẩn bị vào lớp 1 được các trường đặc biệt chú trọng, nhất là kỹ năng nghe và nói. Tại Trường Tiểu học Vĩnh Thuận (xã Ninh Phước), chương trình được triển khai từ ngày 6 đến 31-7 với 105 HS tham gia. Sau hơn 2 tuần học, nhiều em đã nhận biết được mặt chữ, đọc các âm, vần đơn giản và tập viết những nét cơ bản. Em Trượng Hoàng Kim Thành chia sẻ, trước đây em ngại nói tiếng Việt vì sợ phát âm sai nhưng sau những buổi học cùng cô giáo và các bạn, em đã tự tin hơn, biết chào hỏi, giới thiệu bản thân.

Luyện đọc các chữ cái.

Theo cô Bá Thị Chi Mai - Hiệu phó phụ trách Trường Tiểu học Vĩnh Thuận, chương trình tăng cường tiếng Việt tại trường được triển khai trong 4 tuần, mỗi tuần 5 buổi với 20 bài học, tương đương 80 tiết. Mỗi buổi học gồm 4 tiết, được thiết kế phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ chuẩn bị vào lớp 1, tạo không khí học tập nhẹ nhàng, vừa học vừa chơi để các em tiếp thu ngôn ngữ một cách tự nhiên. Đến nay, sau thời gian ngắn tham gia lớp học, hầu hết HS đều có sự tiến bộ rõ rệt về khả năng giao tiếp, nắm được những nét chữ cơ bản, tạo cho các em tâm thế tự tin trước khi chính thức bước vào năm học mới.

Giúp trẻ hình thành vốn tiếng Việt cơ bản

Với HS vùng đồng bào DTTS, tiếng Việt không chỉ là môn học mà còn là chìa khóa để các em tiếp cận tri thức và hòa nhập với môi trường học tập. Nếu không được chuẩn bị từ sớm, nhiều em sẽ gặp khó khăn trong giao tiếp, tiếp thu bài giảng cũng như tham gia các hoạt động ở trường. Chính vì vậy, nhiều năm qua, ngành giáo dục duy trì việc tổ chức các lớp tăng cường tiếng Việt cho HS DTTS trước khi vào lớp 1. Bên cạnh những giờ học trên lớp, các trường còn tạo môi trường sử dụng tiếng Việt thông qua hoạt động đọc sách, kể chuyện, văn nghệ, trò chơi, thư viện thân thiện. Việc khuyến khích trẻ sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày được thực hiện song song với gìn giữ tiếng nói và bản sắc văn hóa dân tộc. Nội dung giảng dạy được thực hiện theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo, sử dụng bộ tài liệu do Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn, như: Chuẩn bị tiếng Việt cho trẻ em là người DTTS trước khi vào lớp 1; vở tập tô và bộ truyện tranh khổ lớn minh họa theo 6 chủ điểm gần gũi với cuộc sống của trẻ...

Các em Trường Tiểu học Vĩnh Thuận trong giờ học.

Bà Lê Thái Trường Thi - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết, mục tiêu của chương trình không phải dạy trước kiến thức lớp 1 mà giúp trẻ hình thành vốn tiếng Việt cơ bản, tạo tâm thế sẵn sàng trước khi bước vào môi trường học tập mới. Khi các em tự tin sử dụng tiếng Việt, việc tiếp thu kiến thức sẽ thuận lợi hơn, đồng thời giảm tâm lý e dè, mặc cảm trong giao tiếp. Thời gian tới, ngành giáo dục sẽ tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường học liệu và xây dựng môi trường sử dụng tiếng Việt phong phú cả trong và ngoài lớp học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào DTTS.

Năm 2026, toàn tỉnh có 93 trường với 230 lớp, 5.638 HS tại 39 xã được tăng cường tiếng Việt trong tháng 7. Trong đó, 4 trường: Tiểu học - THCS Phước Chiến, Tiểu học Suối Giếng (xã Công Hải), Tiểu học Phước Hà (xã Phước Hà), Tiểu học Phổ thông Dân tộc bán trú Phước Thành B (xã Bác Ái Đông) lần đầu tham gia thí điểm giải pháp “Tăng cường kỹ năng nghe - nói tiếng Việt cho HS DTTS trước khi vào lớp 1” giai đoạn 2 của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm đánh giá vốn từ và khả năng nghe hiểu tiếng Việt của HS.

MÃ PHƯƠNG - VĨNH THÀNH