Trao quyền để Hà Nội bứt phá

Dự thảo Luật dự kiến phân cấp 192 thẩm quyền từ Trung ương cho Hà Nội, trong đó có tới 141 thẩm quyền hoàn toàn mới. Ảnh minh họa

Phân quyền mạnh mẽ: Dư địa thể chế cho Thủ đô phát triển

Sau hơn một thập kỷ triển khai Luật Thủ đô, bối cảnh phát triển mới đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế dành riêng cho Hà Nội - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là cực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Tại Tọa đàm “Luật Thủ đô (sửa đổi): Động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ vừa tổ chức, các chuyên gia và nhà quản lý nhận định, Dự thảo Luật lần này mang tính đột phá về tư duy quản trị khi chuyển từ mô hình “thực thi chính sách” sang “chủ động kiến tạo chính sách”.

Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp - ông Nguyễn Quốc Hoàn- cho biết, Dự thảo Luật hướng tới ba mục tiêu lớn: Thiết lập thể chế đặc thù và vượt trội cho Thủ đô, trao quyền chủ động thiết kế chính sách cho Hà Nội và đẩy mạnh phân quyền toàn diện gắn với trách nhiệm tài chính.

Theo ông Hoàn, điểm cốt lõi của lần sửa đổi này là thay đổi tư duy quản trị với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đây được xem là bước chuyển quan trọng giúp Hà Nội có đủ công cụ để chủ động xử lý các điểm nghẽn phát triển về hạ tầng, nguồn lực, khoa học công nghệ và quản lý đô thị.

Dự thảo Luật dự kiến phân cấp 192 thẩm quyền từ Trung ương cho Hà Nội, trong đó có tới 141 thẩm quyền hoàn toàn mới. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội - bà Nguyễn Phương Thủy - đánh giá, đây là bước tiến mạnh mẽ, thể hiện rõ quyết tâm trao quyền cho Thủ đô. Tuy nhiên, phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Bà Thủy nhấn mạnh yêu cầu “sáu rõ”: rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả.

“Khi những tiêu chuẩn này được bảo đảm, đại biểu Quốc hội có cơ sở để yên tâm quyết định, đồng thời đội ngũ cán bộ Hà Nội cũng an tâm triển khai nhiệm vụ” - bà Thủy nói.

Ở góc độ điều hành, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho hay, theo tính toán sơ bộ, giai đoạn 2026-2030, Hà Nội cần khoảng 5 triệu tỷ đồng, trong đó khoảng 2/3 là vốn xã hội hóa. Đến năm 2035, nhu cầu vốn khoảng 11 triệu tỷ đồng; năm 2045 khoảng 25 triệu tỷ đồng và đến năm 2065 tổng nhu cầu có thể lên tới 103 triệu tỷ đồng.

Để đáp ứng nhu cầu này, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) trao cho Thành phố 5 công cụ quan trọng gồm tài chính, thể chế, PPP, nguồn lực và dữ liệu. Theo ông Dũng, đây là nền tảng để Hà Nội triển khai các mục tiêu phát triển chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế số đang trở thành động lực mới.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) còn hướng tới xây dựng mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Ảnh: ST

Đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại: Động lực tăng trưởng dài hạn

Không chỉ mở rộng phân quyền, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) còn hướng tới xây dựng mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam - TS, KTS. Phan Đăng Sơn - đánh giá, Dự thảo Luật là “chìa khóa” tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội. Theo ông Sơn, Thành phố đang đi đầu trong xây dựng thể chế cho kinh tế tri thức và công nghệ cao như triển khai quỹ đầu tư mạo hiểm với 600 tỷ đồng vốn ban đầu, xây dựng mạng lưới doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, ưu tiên phát triển trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị. Khi Luật được thông qua, Hà Nội có cơ hội trở thành đô thị tiên phong về quản trị hiện đại trong khu vực, đồng thời đạt được các mục tiêu tăng trưởng đã đặt ra.

Điểm đáng chú ý khác là cơ chế thí điểm chính sách mới. Theo bà Nguyễn Phương Thủy, đây là công cụ quan trọng để Hà Nội thử nghiệm các mô hình phát triển mới trước khi nhân rộng. Tuy nhiên, để cơ chế này phát huy hiệu quả, cần thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Song song với đó, cơ chế thu hút nhân tài cũng được thiết kế theo hướng linh hoạt và đột phá hơn. Ông Nguyễn Quốc Hoàn cho biết, Dự thảo Luật trao quyền cho HĐND Thành phố quyết định chính sách nhân lực; cho phép đơn vị trực tiếp tuyển dụng và đánh giá chuyên gia; đồng thời áp dụng các cơ chế đãi ngộ về thu nhập, thuế và môi trường làm việc. “Nếu vận hành hiệu quả, Hà Nội có thể trở thành “thỏi nam châm nhân lực” của vùng và cả nước” - ông Hoàn nhận định.

Cùng với đó, chuyển đổi số cũng được xác định là trụ cột mới trong mô hình quản trị Thủ đô. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng chia sẻ, Thành phố đang xây dựng mô hình quản trị dựa trên ba lớp dữ liệu: Data Lake – Lakehouse làm kho dữ liệu dùng chung; kết nối chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực, đặc biệt là y tế; phân tích dữ liệu tạo giá trị kinh tế số. Thành phố đặt mục tiêu liên thông 115 bệnh viện, phát triển thị trường công nghệ, chợ chuyển đổi số và sàn giao dịch công nghệ, hướng tới mô hình chính quyền số và đô thị thông minh.

Các chuyên gia, nhà quản lý chia sẻ tại Tọa đàm “Luật Thủ đô (sửa đổi): Động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá”. Ảnh: CP

“Kiềng ba chân” thể chế: Nền tảng cho tầm nhìn 100 năm

Theo TS,KTS. Phan Đăng Sơn, sự kết hợp giữa Nghị quyết 02-NQ/TƯ, Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô tạo thành “kiềng ba chân” thể chế cho Hà Nội phát triển bền vững. Quy hoạch mới định hình 9 vùng động lực, 11 nhóm đột phá lớn về văn hóa, khoa học công nghệ, giáo dục và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, ông Sơn nhấn mạnh yếu tố quyết định vẫn là năng lực thực thi của chính quyền và các cơ quan chức năng.

Để Luật Thủ đô phát huy hiệu quả ngay khi có hiệu lực từ 01/7/2026, bà Nguyễn Phương Thủy nêu 3 yêu cầu lớn: khối lượng công việc cụ thể hóa luật rất lớn; đội ngũ cán bộ Thủ đô phải chuyển từ thực thi sang thiết kế chính sách và nguồn lực tài chính phải đủ mạnh, bền vững để triển khai lâu dài.

Có thể khẳng định, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo khuôn khổ thể chế mới để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, trung tâm đổi mới sáng tạo và cực tăng trưởng của cả nước.

Với tinh thần “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo khuôn khổ thể chế mới, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy Thủ đô bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới, xứng đáng với vai trò đầu tàu, trung tâm đổi mới sáng tạo và cực tăng trưởng của cả nước./.

HỒNG NHUNG