Tranh thủ làm thêm chờ nhập học đại học: Gom trải nghiệm, không bán sức

Thu nhập chỉ là một phần lý do

Kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thay vì dành trọn thời gian nghỉ ngơi trước khi bước vào giảng đường, bạn Nguyễn Diệu An (sinh năm 2008, Hà Nội) chọn bắt đầu công việc trợ giảng và gia sư.

Trước đó, trong thời gian ôn thi, cô bạn từng có 2 tuần thử việc tại một quán cà phê để tìm hiểu về đời sống ngoài trường học và có chút tiền tự mua những món đồ thiết yếu phục vụ cho việc ôn thi.

“Thời gian ôn thi, mình cảm thấy không quá bị áp lực vì nếp sinh hoạt của mình đã được rèn luyện rất tốt trong gia đình nên mình chủ động thử tìm công việc đầu tiên với mong muốn học hỏi thêm từ những anh chị bạn bè xung quanh. Tới khi còn một tháng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, mình đã chủ động xin nghỉ để tập trung hoàn toàn cho việc ôn tập", An chia sẻ.

Đối với Diệu An, tìm việc làm thêm không chỉ là cách tận dụng thời gian trống mà còn là cơ hội để trau dồi kinh nghiệm, phát triển định hướng của bản thân.

Hiện tại, trong thời gian chuẩn bị nhập học đại học, An dành khoảng 5 buổi mỗi tuần cho công việc trợ giảng và gia sư. Cũng nhờ công việc này, An vừa học cách hệ thống lại kiến thức, tìm cách diễn đạt dễ hiểu nhất, vừa có cơ hội nhận ra những phần kiến thức mình cần củng cố.

Những buổi trợ giảng không chỉ giúp cô bạn có thêm một khoản thu nhập mà còn rèn khả năng giao tiếp, tư duy, xử lý những tình huống thực tế.

Gia Hân (sinh năm 2007, Hà Nội) là thí sinh tự do tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Trong suốt thời gian chuẩn bị cho kỳ thi, Hân vừa ôn thi, vừa đi làm thêm. Bạn học ở trường cũ 4 buổi mỗi tuần (chủ yếu là buổi tối). Ngoài thời gian luyện thi tại nhà, Hân tranh thủ đi làm khi có thời gian rảnh.

Góc học tập của Gia Hân trong thời gian chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Gia Hân nhận làm người mẫu make-up, mẫu làm tóc tự do. Trước khi nhận kết quả trúng tuyển vào trường Đại học Giao thông Vận tải, công việc trên giúp cô bạn kiếm thêm một khoản thu nhập "trộm vía" để đáp ứng những nhu cầu cá nhân, đỡ đần một phần nào chi phí cho phụ huynh.

Không chỉ vậy, đây còn là công việc Hân yêu thích, có thời gian làm việc linh hoạt, cho phép cô bạn chủ động hơn trong việc sắp xếp lịch ôn thi. “Mình chọn một công việc yêu thích, không gò bó thời gian nên đi làm thấy đỡ mệt hơn”, Hân chia sẻ.

Đặt giới hạn hợp lý

Điểm chung của Gia Hân và Diệu An khi làm thêm là đặt ra cho bản thân một giới hạn. Dù là trước, trong hay sau kỳ thi, bận vẫn có thể trải nghiệm làm thêm. Điều quan trọng là phải sắp xếp thứ tự ưu tiên phù hợp, biết điều gì là quan trọng nhất tại mỗi thời điểm để không "bán sức" mà bỏ lỡ thời gian học tập hay đánh đổi sức khỏe.

Gia Hân cho biết, bạn thường ngủ trước 23h40 và dành một ngày trong tuần để nghỉ ngơi, tập trung toàn bộ cho việc học. "Mọi người nên sắp xếp thời gian cho hợp lý, bảo đảm sức khỏe, đừng vì ham làm mà ảnh hưởng việc học", Hân nhấn mạnh.

Diệu An từng giành giải Ba kỳ thi Học sinh giỏi môn Ngữ Văn cấp thành phố năm học 2025 - 2026, giải Ba môn Ngữ Văn tại kỳ thi Olympic bậc THPT của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trong khi đó, giới hạn của Diệu An là "biết dừng đúng lúc". Hơn 1 tháng trước khi bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, An xin nghỉ việc để tập trung học tập còn hiện tại, cô bạn chia sẻ: "Sau khi nhập học, chắc mình sẽ xin nghỉ bớt công việc để dành nhiều thời gian cho việc học hơn".

An cho biết thêm, khoản tiền kiếm được, cô bạn dành một phần mua quà cho gia đình, một phần gửi tiết kiệm và phần còn lại phục vụ những nhu cầu cá nhân.

Sẽ có những bạn trẻ rất cần việc làm thêm để trang trải cho việc học, nhưng đừng vì thế mà gắng sức, bỏ qua những dấu hiệu "cảnh báo" cơ thể "có biến". Một lời khuyên "xưa như Trái Đất" nhưng luôn đúng - "có sức khỏe, có tất cả".

Bạn Nguyễn Đạo Thành (sinh năm 2008, Hà Nội) sở hữu IELTS 8.0, 1.560 điểm SAT, nhận học bổng của The Chinese University of Hong Kong (CUHK), trúng tuyển Chương trình tiên tiến Kinh tế Đối ngoại của trường Đại học Ngoại thương thì quyết định tại thời điểm này dành trọn thời gian cho việc học.

Đạo Thành bày tỏ quan điểm: "Việc đi làm thêm hay không phụ thuộc vào mục tiêu và hoàn cảnh của mỗi người. Xung quanh mình có những người lựa chọn đi làm để kiếm thêm thu nhập, tích lũy kinh nghiệm hoặc va chạm với môi trường thực tế. Tuy nhiên, với một người đang theo đuổi những mục tiêu học tập cụ thể, việc dành thời gian để chuẩn bị cho chặng đường tiếp theo cũng là một cách tích lũy trải nghiệm".

Trưởng thành không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải làm thật nhiều hay kiếm thật nhiều tiền. Với Thành, trải nghiệm còn có thể đến từ hành trình theo đuổi một mục tiêu đủ dài và đủ khó.

Lắng nghe câu chuyện của An, Hân và Thành, câu hỏi “kiếm thêm thu nhập hay kiếm thêm trải nghiệm?” có lẽ không nhất thiết phải có một đáp án duy nhất. Có bạn cần khoản thu nhập để chủ động đáp ứng nhu cầu của mình. Có bạn muốn thử sức để hiểu hơn về khả năng và định hướng tương lai. Có bạn lựa chọn tập trung toàn lực cho việc học và tìm kiếm trải nghiệm theo một con đường khác.

Điều quan trọng không phải là người trẻ có đi làm thêm hay không, mà là họ hiểu mình đang cần gì, biết ưu tiên điều gì và có đủ hiểu biết, trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Hải Anh - Ảnh: NVCC