Tranh cãi về đôi bông tai 3.000 năm tuổi

Đôi bông tai của Zendaya

Trong buổi quảng bá The Odyssey tại tòa nhà IET ở London (Anh) vào đầu tháng 8, Zendaya gây ấn tượng mạnh khi xuất hiện với chiếc váy cổ yếm màu trắng của Jacquemus, khoe lưng trần gợi cảm. Cô kết hợp cùng khăn trùm đầu và giày cao gót ton-sur-ton.

Điểm nhấn cho cả "cây trắng" là đôi bông tai ngoại cỡ hình tròn màu vàng, có họa tiết lạ mắt.

Zendaya gây chú ý với đôi bông tai 3.000 năm tuổi. Ảnh: AP/PA Wire

Theo CNN, lai lịch của món phụ kiện này không hề tầm thường. Nó được chế tác từ đĩa huy chương bằng vàng 18K của Iran, có niên đại từ thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên.

Cụ thể hơn, đĩa vàng cổ được cho là thuộc kho báu Ziwiye - bộ sưu tập cổ vật bằng vàng, bạc và ngà voi vô cùng quý giá có niên đại khoảng năm 700 trước Công nguyên, được phát hiện vào năm 1947 tại khu vực lâu đài cổ Ziwiyeh, gần thành phố Saqqez thuộc tỉnh Kurdistan, Iran.

Thợ kim hoàn Glenn Spiro, đến từ London, đã biến món cổ vật thành bông tai, với phần viền đính kim cương. Sau đó, chúng được thương hiệu trang sức cao cấp Barron London mua lại.

“Những chiếc đĩa vàng cổ được giữ cố định bằng loại khung kẹp đơn giản, không xâm lấn, không làm thay đổi hay làm hư hại các vật thể gốc dưới bất kỳ hình thức nào. Di sản văn hóa xứng đáng là nguồn cảm hứng cho những cuộc thảo luận quan trọng. Chúng tôi hoan nghênh các cuộc đối thoại dựa trên hiểu biết về nguồn gốc, công tác bảo tồn cũng như sự trân trọng dành cho nghề thủ công tinh xảo”, đại diện Barron London chia sẻ với CNN.

Hãng trang sức nhấn mạnh trong bối cảnh Iran thường được nhìn nhận qua lăng kính của các sự kiện đương đại, họ hy vọng đôi bông tai có thể nhắc nhở mọi người về di sản nghệ thuật, văn hóa và lịch sử trường tồn của quốc gia Trung Đông này.

Tranh cãi nổ ra

Đúng với kỳ vọng của Barron London, đôi bông tai trở thành chủ đề thảo luận rôm rả trên diễn đàn trực tuyến quốc tế, với hai luồng ý kiến trái chiều.

Một bộ phận tỏ ra không hài lòng khi cổ vật bị đem ra làm trang sức, thay vì được bảo tồn đúng quy chuẩn. Có ý kiến cho rằng đó là hành vi xâm phạm lịch sử và văn hóa Iran cổ đại.

Nhiều người chỉ trích Zendaya vì chiếm đoạt văn hóa. Ảnh: Getty Images

Cư dân mạng bình luận: “Quá mệt mỏi với sự thiếu tôn trọng liên tục đối với các quốc gia khác”, “Là sinh viên ngành khảo cổ học, tôi ghét điều này. Chúng đáng ra phải được trưng bày trong bảo tàng”, “Mặc dù tôi vui mừng vì cổ vật vẫn được giữ nguyên vẹn, nhưng chẳng phải chúng nên được đặt trong bảo tàng sao? Theo tôi, chúng nên ở trong bảo tàng. Đó chỉ là ý kiến cá nhân”, “Tôi yêu quý Zendaya, nhưng tôi không nghĩ món trang sức 3.000 năm tuổi nên được cho cô ấy hay bất kỳ ai mượn. Thật điên rồ”, “Đẹp đấy, nhưng việc đeo cổ vật như vậy khiến tôi thấy có gì đó không ổn. Họ có thể chế tác nó trong trường hợp những món đồ kiểu đó thật sự phổ biến và dễ tìm thấy”, "Sao cô ấy không dùng bản sao thôi?”, “Tôi không có vấn đề gì với Zendaya cả. Tôi chỉ nghĩ nhà thiết kế đáng lẽ phải có trách nhiệm hơn, không nên sử dụng hiện vật lịch sử quý giá như vậy làm bông tai cho buổi ra mắt phim. Chúng ta cần gìn giữ lịch sử, ngay cả khi di vật lịch sử không còn ở nơi xuất xứ ban đầu”, "Tôi yêu Zendaya, nhưng việc đeo những hiện vật có khả năng bị cướp bóc không phải là hình ảnh đẹp”…

Một người tự nhận đến từ Iran cho rằng những chiếc đĩa vàng là một phần lịch sử và di sản văn hóa của Iran, không nên nằm trong tay bất kỳ ai ngoài Iran và người dân nước này. Cư dân mạng tỏ ra bức xúc: “Nó bị mang khỏi Iran và biến thành một chiếc bông tai. Trong khi đó, nếu vẫn ở quê hương, nó sẽ được bảo vệ và gìn giữ trong bảo tàng”.

Số khác lại cho rằng việc nữ diễn viên đóng phim về thần thoại Hy Lạp nhưng lại đeo trang sức có nguồn gốc từ xứ sở Ba Tư là không phù hợp bối cảnh.

Bên cạnh đó, người hâm mộ lên tiếng bênh vực Zendaya. Họ tin rằng việc một món cổ vật 3.000 năm tuổi mà vẫn có thể sử dụng ở hiện tại là cách khẳng định giá trị vượt thời gian của nó.

“Đôi bông tai đó trông thật tuyệt trên người cô ấy. Thỉnh thoảng được thấy chúng như thế này còn hơn bị lãng quên trong bảo tàng”, “Chúng đẹp và chúng ta sẽ không bao giờ được thấy nếu chúng ở trong bảo tàng. Cô ấy cũng không hề làm hỏng nó để mà phải chịu chỉ trích”, “Mọi người đáng lẽ phải vui vì món đồ từ 3.000 năm trước vẫn có thể dùng vào ngày nay. Không có nơi nào thích hợp hơn để đeo chúng ngoài trên cơ thể phụ nữ”… là những ý kiến ủng hộ món trang sức.

Hiện, Zendaya và các bên liên quan chưa đưa ra bình luận gì về tranh cãi nêu trên.

Bom tấn oanh tạc phòng vé

Trong The Odyssey của Christopher Nolan, Zendaya vào vai nữ thần Athena. Dù thời lượng xuất hiện không nhiều như nhân vật chính Odysseus (Matt Damon), Athena có ảnh hưởng xuyên suốt đến toàn bộ câu chuyện.

Theo sử thi Odyssey của Homer, bà là nữ thần trí tuệ, chiến lược và chiến tranh chính nghĩa. Trong hành trình kéo dài 10 năm trở về quê hương Ithaca của Odysseus sau cuộc chiến thành Troy, Athena nhiều lần can thiệp để giúp ông vượt qua hiểm nguy, từ quái vật, bão tố đến các âm mưu của con người.

Athena cũng khích lệ và dẫn dắt Telemachus - con trai Odysseus - lên đường tìm kiếm tin tức về cha, giúp cậu trưởng thành và đủ bản lĩnh đối mặt với những kẻ chiếm giữ cung điện.

Zendaya thủ vai Athena - vị thần bảo hộ cho nam chính Odysseus. Ảnh: Universal Studios

Điều thú vị là Telemachus do Tom Holland, người chồng ngoài đời thực của Zendaya, thủ vai. Sau The Odyssey, họ dự kiến xuất hiện cùng nhau trên màn ảnh rộng vào ngày 30/7 tới, trong bom tấn siêu anh hùng Spider-Man: Brand New Day.

The Odyssey chính thức ra rạp vào ngày 17/7 tại Mỹ và nhiều thị trường quốc tế (một số quốc gia bắt đầu chiếu từ ngày 15/7). Ngay trong ngày mở màn, phim leo lên vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé ở thị trường Bắc Mỹ, thu về 51 triệu USD từ 3.919 rạp chiếu.

Ban đầu, bom tấn sử thi này được dự đoán kiếm được 90 đến 100 triệu USD tính đến hết ngày 19/7. Tuy nhiên, sau ngày khởi chiếu bùng nổ, dự báo mới nâng doanh thu cuối tuần mở màn của phim lên tới khoảng 120 triệu USD.

Nếu đạt được con số đó, The Odyssey sẽ trở thành bộ phim thứ ba trong năm 2026 có doanh thu mở màn vượt mốc 100 triệu USD, sau Toy Story 5 (159 triệu USD) và The Super Mario Galaxy Movie (131 triệu USD).

Tú Oanh