Trái phiếu ngân hàng thiết lập mặt bằng lãi suất mới

Sau giai đoạn trầm lắng đầu năm, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) vừa chứng kiến sự đổi ngôi ngoạn mục.

Theo số liệu từ Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), các nhà băng đã chào bán hơn 61.000 tỷ đồng trong 5 tháng đầu năm, riêng tháng 5 chiếm tới 33.000 tỷ đồng với hơn 30 lô phát hành thành công.

Còn theo báo cáo từ Công ty Cổ phần Chứng khoán MBS (MBS), trong tháng 5/2026, nhóm ngân hàng đã chính thức vượt qua bất động sản để dẫn dắt thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Giao dịch tại chi nhánh một ngân hàng.

Số liệu của MBS cho thấy, trong tổng số 52,9 nghìn tỷ đồng trái phiếu phát hành toàn thị trường tháng 5, khối ngân hàng chiếm tới 32,8 nghìn tỷ đồng (tương đương 62% thị phần), tăng 70% so với tháng trước. Trái ngược với sự sôi động của ngân hàng, nhóm bất động sản ghi nhận giá trị phát hành trong tháng 5 giảm mạnh gần 50% so với tháng trước, dù lãi suất huy động của nhóm này bị đẩy lên rất cao, trung bình khoảng 12,5%/năm.

Lũy kế 5 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành của hệ thống ngân hàng đạt 63,6 nghìn tỷ đồng, đứng thứ hai toàn thị trường về phát hành trái phiếu (chiếm 43,2%), bám sát nhóm bất động sản (47,4%).

Trong lĩnh vực ngân hàng, Techcombank là ngân hàng phát hành lớn nhất với 16 nghìn tỷ đồng, tiếp theo là MB với 10,8 nghìn tỷ đồng và OCB với 5,9 nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng đã thiết lập một cột mốc mới. Nếu như trước đây, mức lãi suất trên 8,3%/năm thường chỉ xuất hiện ở các kỳ hạn dài (7-10 năm), thì hiện nay đây đã trở thành mức phổ biến. Dữ liệu từ FiinRatings và ACBS cho thấy lãi suất trái phiếu ngân hàng đã tăng khoảng 3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Điển hình như tại nhóm "Big 4", Vietcombank chào bán lô trái phiếu với lãi suất 7,9%, cao hơn 3 điểm phần trăm so với cuối năm ngoái. BIDV cũng duy trì mức lãi trên 8,1%.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, mức lãi suất còn đẩy lên cao hơn. VPBank huy động 1.000 tỷ đồng với lãi suất 8,6% cho kỳ hạn 3 năm. MBBank chốt lãi suất dao động 8,3-8,4%/năm. Cá biệt, VietABank đang dẫn đầu thị trường khi trả lãi tới 9% cho lô trái phiếu 100 tỷ đồng, vượt xa lãi suất tiền gửi tiết kiệm cùng kỳ hạn.

Lý giải về xu hướng này, ông Nguyễn Đức Vinh - Tổng giám đốc VPBank nhận định tại phiên họp thường niên rằng thanh khoản trong quý I tương đối "căng", dẫn đến xu hướng tăng lãi suất huy động. “VPBank chấp nhận tăng chi phí vốn, áp dụng lãi suất khá cao để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng của ngân hàng,” ông Vinh chia sẻ.

Tại sao các ngân hàng lại chấp nhận chi trả mức lãi suất cao kỷ lục để hút vốn qua kênh trái phiếu? Bà Nguyễn Thảo Hạnh, Phó phòng Bộ phận Nghiên cứu và dịch vụ nhà đầu tư tại FiinRatings cho rằng nguyên nhân cốt lõi đến từ sự mất cân đối giữa tốc độ huy động vốn và tăng trưởng tín dụng. Trong khi tín dụng 3 tháng đầu năm tăng 2,1%, thì huy động vốn của hệ thống chỉ tăng vỏn vẹn 0,4%. Nhiều nhà băng lớn như BIDV, MBBank, Techcombank đều ghi nhận lượng tiền gửi sụt giảm hàng chục nghìn tỷ đồng trong quý I.

“Nếu đợt sóng phát hành cuối năm ngoái mang tính chủ động để tối ưu cơ cấu vốn, thì đợt sóng lần này thể hiện áp lực vốn rõ nét. Trong bối cảnh huy động từ dân cư khó khăn, trái phiếu trở thành kênh bổ sung vốn trung và dài hạn quan trọng,” bà Hạnh phân tích.

Đồng quan điểm, ông Cao Việt Hùng, Giám đốc Phân tích ngành tài chính ngân hàng tại ACBS cho hay các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất trái phiếu để thu hút vốn trong lúc Ngân hàng Nhà nước giám sát chặt lãi suất tiền gửi tiết kiệm. Áp lực này đặc biệt nặng nề đối với các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ – nhóm hạn chế khả năng tiếp cận vốn từ thị trường liên ngân hàng.

Mặc dù lãi suất tăng cao tạo áp lực lên chi phí vốn của ngân hàng, nhưng lại mở ra cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư. Theo FiinRatings, ngoài mức lãi suất cao hơn tiền gửi, trái phiếu ngân hàng đang là lựa chọn ưu tiên của các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm nhờ mức độ tín nhiệm cao và sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước.

Bên cạnh đó, trái phiếu ngân hàng còn đóng vai trò là "bộ đệm thanh khoản". Với tính thanh khoản cao, chúng dễ dàng được giao dịch hoặc dùng làm tài sản bảo đảm trong các nghiệp vụ tài chính khác.

Nhìn về nửa cuối năm 2026, nhóm phân tích FiinRatings dự báo quy mô và lãi suất trái phiếu ngân hàng vẫn sẽ duy trì ở mức cao. Hàng loạt "ông lớn" đã lên kế hoạch chào bán khủng: BIDV dự kiến huy động 41.000 tỷ đồng, VPBank 30.000 tỷ đồng, Sacombank 20.000 tỷ đồng và Agribank 15.000 tỷ đồng.

Các chuyên gia nhận định, nhu cầu bổ sung vốn cấp 2 để đáp ứng các tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và nhu cầu "tiếp máu" cho nền kinh tế sẽ tiếp tục đẩy các nhà băng vào cuộc đua phát hành, biến trái phiếu ngân hàng trở thành tâm điểm của thị trường tài chính trong thời gian tới.

Thanh Hoa