Trái phiếu doanh nghiệp chưa thể bứt tốc

Vắng bóng bất động sản

Theo Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam, ngay trong tháng 1, toàn thị trường chỉ ghi nhận vỏn vẹn 4 đợt phát hành với tổng giá trị đạt 3.711 tỷ đồng - con số khá khiêm tốn nếu đặt trong tương quan với nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn đang chờ lực đẩy từ chính sách.

Sang tháng 2, quy mô phát hành tiếp tục thu hẹp khi tổng giá trị chỉ đạt khoảng 3.400 tỷ đồng. Điểm đáng chú ý là cấu trúc thị trường có sự lệch pha rõ rệt: Kênh phát hành ra công chúng gần như chiếm lĩnh hoàn toàn với tỷ trọng lên tới 97,6%, tương đương 3.300 tỷ đồng (giảm 32,9%), toàn bộ nguồn cung đều đến từ khối ngân hàng.

Trong khi đó, phát hành riêng lẻ - vốn là trụ cột của thị trường gần như rơi vào trạng thái "đóng băng", chỉ ghi nhận 80 tỷ đồng, giảm mạnh 58,2%, toàn bộ đến từ nhóm bất động sản.

Đà suy giảm không dừng lại mà còn trở nên rõ nét hơn trong tháng 3, khi số lượng doanh nghiệp tham gia phát hành chỉ đếm trên đầu ngón tay. Cụ thể, thị trường chỉ ghi nhận 3 đơn vị thực hiện phát hành gồm Công ty Cổ phần Chứng khoán BIDV, Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực và Công ty TNHH Đầu tư Marina Center.

Theo các chuyên gia, những con số trên cho thấy dòng vốn qua kênh trái phiếu doanh nghiệp vẫn đang trong trạng thái co hẹp, thanh khoản yếu và thiếu vắng động lực tăng trưởng.

Từng được kỳ vọng là một trụ cột quan trọng giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn trung và dài hạn, quá trình phục hồi đang diễn ra chậm chạp, dè dặt và phụ thuộc lớn vào niềm tin của nhà đầu tư cũng như sự cải thiện của môi trường vĩ mô.

Áp lực đáo hạn vẫn đè nặng

Theo ước tính của FiinGroup, áp lực thanh toán từ kênh trái phiếu doanh nghiệp trong nửa đầu năm 2026 đang gia tăng mạnh mẽ. Tổng giá trị gốc và lãi đến hạn dự kiến vào khoảng 122.500 tỷ đồng, tăng 49,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm ngân hàng chiếm khoảng 15.100 tỷ đồng (tăng 33,2%), còn lại phần lớn - khoảng 107.500 tỷ đồng (tăng 51,8%) thuộc về khu vực phi ngân hàng.

Riêng trong tháng 4, dòng tiền cần chi trả ước đạt 23.300 tỷ đồng, tăng 18,6% so với tháng trước. Đáng chú ý, các doanh nghiệp bất động sản chiếm tỷ trọng lớn với gần 16.000 tỷ đồng, cho thấy áp lực thanh toán vẫn tập trung chủ yếu ở nhóm ngành này.

Xét về nghĩa vụ đáo hạn gốc, khối phi ngân hàng trong nửa đầu năm được dự báo có khoảng 76.100 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, tăng tới 91,6% so với cùng kỳ. Trong đó, bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 52.400 tỷ đồng, tương đương 68,8%.

Áp lực này đặc biệt rõ nét trong tháng 4 khi giá trị gốc đến hạn ước đạt 16.900 tỷ đồng, tăng 37,5% so với tháng trước và cao gấp 3,4 lần so với cùng kỳ năm 2025. Riêng nhóm bất động sản chiếm tới 13.700 tỷ đồng, tương đương 80,8% tổng giá trị, đồng thời gấp đôi so với tháng liền kề.

Ở chiều chi phí lãi, các doanh nghiệp phi ngân hàng dự kiến phải thanh toán khoảng 4.400 tỷ đồng trong tháng 4, giảm 23,6% so với tháng trước nhưng vẫn tăng 15,9% so với cùng kỳ. Trong đó, bất động sản tiếp tục là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 2.300 tỷ đồng tiền lãi, tương đương 52,7% tổng nghĩa vụ lãi.

Tính chung nửa đầu năm 2026, tổng chi phí lãi trái phiếu của khối phi ngân hàng ước khoảng 31.300 tỷ đồng, trong đó riêng lĩnh vực bất động sản chiếm gần 55%. Những con số này cho thấy áp lực tài chính vẫn đang dồn lên khu vực doanh nghiệp ngoài ngân hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp bất động sản trong bối cảnh dòng tiền chưa thực sự cải thiện.

Khi đầu tư trái phiếu không còn hấp dẫn

Theo chuyên gia tài chính Lê Anh Dũng, sức hấp dẫn của kênh trái phiếu doanh nghiệp đang suy giảm rõ rệt trong bối cảnh môi trường lãi suất có nhiều thay đổi. Khi mặt bằng lãi suất huy động tại các ngân hàng tăng lên vùng 7-9%/năm, kênh gửi tiết kiệm vốn được xem là "trú ẩn an toàn" trở nên cạnh tranh hơn bao giờ hết.

Với đặc điểm rủi ro thấp, thanh khoản cao và tính ổn định, tiền gửi ngân hàng đang thu hút một lượng lớn dòng vốn nhàn rỗi, đặc biệt trong giai đoạn tâm lý thị trường còn thận trọng.

Trong khi đó, lợi suất trái phiếu doanh nghiệp hiện phổ biến ở mức 10-12%/năm, tức là mức chênh lệch so với lãi suất tiết kiệm không còn quá lớn như trước. Khoảng lợi nhuận này chưa đủ hấp dẫn để bù đắp cho những rủi ro tiềm ẩn mà nhà đầu tư phải đối mặt khi nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp.

Không chỉ nhà đầu tư cá nhân, ngay cả các tổ chức cũng có xu hướng thận trọng hơn, ưu tiên các tài sản có độ an toàn cao và khả năng kiểm soát rủi ro tốt hơn. Điều này khiến cầu đối với trái phiếu doanh nghiệp suy yếu, kéo theo việc phát hành mới gặp nhiều khó khăn.

Về phía doanh nghiệp, để thu hút nhà đầu tư, họ buộc phải nâng lãi suất phát hành lên mức cao hơn, nhưng điều này lại làm gia tăng chi phí vốn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính và khả năng trả nợ trong tương lai.

Trong bối cảnh niềm tin chưa được khôi phục hoàn toàn và các kênh đầu tư thay thế ngày càng hấp dẫn, trái phiếu doanh nghiệp vì thế mất dần vị thế.

Thanh Thắng