TP.HCM lên kế hoạch làm metro kết nối sân bay Long Thành

Mới đây, chủ trì phiên họp Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm quốc gia lĩnh vực đường sắt, Thủ tướng giao TP.HCM và tỉnh Đồng Nai nhanh chóng triển khai dự án kết nối với sân bay Long Thành.

Thủ tướng đồng ý về nguyên tắc triển khai tuyến đường sắt kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành theo lệnh khẩn cấp nhằm sớm giải quyết bài toán giao thông.

Sớm khởi công hai tuyến metro kết nối với sân bay Long Thành

Theo UBND TP.HCM, TP đang chủ động triển khai, kế hoạch từ nay đến năm 2030 cơ bản hoàn thành sáu tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT) kết nối. Trong đó, ưu tiên trục kết nối giữa hai cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Cụ thể dự kiến trong tháng 4-2026, TP.HCM sẽ đẩy nhanh để khởi công ĐSĐT đoạn từ Bến Thành - Thủ Thiêm và tháng 6 sẽ tập trung khởi công tuyến từ Thủ Thiêm - Long Thành nhằm tăng cường kết nối tới sân bay này.

TP.HCM cũng đang phối hợp chặt chẽ với Cục Đường sắt để nghiên cứu, rà soát và đề xuất khung tiêu chuẩn áp dụng riêng cho đường sắt TP. Trong đó, hướng tới việc từng bước hình thành ngành công nghiệp đường sắt trong nước.

Bên cạnh đó, TP.HCM vận dụng cơ chế đặc thù, tập trung tối đa cơ chế hiện có, bao gồm quy định về BT (xây dựng - chuyển giao) và các cơ chế sử dụng nguồn vốn chủ động của TP.

Đồng thời, giao cho một số nhà đầu tư nghiên cứu, đề xuất các dự án cụ thể, bao gồm cả các tuyến đường kết nối liên quan để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Về tiến độ hai dự án metro này, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết sở cũng đã tiến hành khảo sát tuyến cho dự án. Trong đó, UBND TP.HCM mới đây có văn bản gửi Bộ Xây dựng để có ý kiến thống nhất về danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn chủ yếu áp dụng cho dự án xây dựng tuyến ĐSĐT số 2, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm.

Bởi đây là một bộ phận, trục đường sắt kết nối hai cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Long Thành, thuộc danh mục dự án kèm theo phụ lục tại Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội.

Vị trí dự kiến quy hoạch ga đầu mối Thủ Thiêm. Ảnh: NGUYỄN TIẾN

Trên cơ sở nhiệm vụ được giao, Công ty Đại Quang Minh đã nghiên cứu, đề xuất phương án công nghệ và danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho dự án ĐSĐT Bến Thành - Thủ Thiêm, đảm bảo cơ bản đồng bộ với dự án tuyến ĐSĐT số 2 (Bến Thành - Tham Lương) đã được Bộ Xây dựng thống nhất.

Theo UBND TP.HCM, việc này nhằm bảo đảm tính liên thông, đồng bộ toàn tuyến và phù hợp quy định kỹ thuật chuyên ngành.

Làm metro cần rút ngắn thời gian

TSKH Ngô Viết Nam Sơn, chuyên gia quy hoạch đô thị, cho biết để sân bay Long Thành hoạt động hiệu quả, cần sớm hoàn thành tuyến metro kết nối TP.HCM - Thủ Thiêm - Tân Sơn Nhất.

Nhất là trong bối cảnh hạ tầng kết nối còn hạn chế, TP.HCM cần có tuyến metro để kết nối trực tiếp, đảm bảo thời gian đi lại trong giới hạn cho phép.

Vì vậy, tuyến metro là đảm bảo kết nối quan trọng hàng đầu giữa TP.HCM và sân bay Long Thành trong khi các tuyến đường vành đai chưa hoàn thành, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chưa được mở rộng.

TP.HCM cần xác định dự án ưu tiên đầu tư. Cụ thể, việc làm metro kết nối từ Bến Thành - Thủ Thiêm - Long Thành là quan trọng hàng đầu. Ngược lại, tuyến kết nối Tân Sơn Nhất “có thêm” lại càng tốt, vì hành khách có nhiều sự lựa chọn khi tới sân bay Tân Sơn Nhất.

Không chỉ tuyến metro kết nối sân bay Long Thành, các tuyến metro khác đều cần “rút ngắn thời gian”, cần làm kết nối TOD nên tư duy làm metro cần có giải pháp đột phá.

PGS-TS Nguyễn Xuân Phương, Hiệu trưởng Trường ĐH GTVT TP.HCM, cho biết tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành và Bến Thành - Thủ Thiêm có vai trò vô cùng quan trọng, giúp hỗ trợ phân bố lại dân cư, giảm ùn tắc khu trung tâm và nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị ở tầm vùng và quốc tế.

Việc hoàn thành hai tuyến metro trên là một mắt xích quan trọng trong hành lang ĐSĐT kết nối Thủ Thiêm - Long Thành với Tân Sơn Nhất.

Trong đó, tuyến ĐSĐT Thủ Thiêm - Long Thành (khoảng 42 km) được nghiên cứu như tuyến kết nối chính đến sân bay Long Thành. Hiện nay, Thaco đang giao Công ty CP Đại Quang Minh nghiên cứu dự án Thủ Thiêm - Long Thành.

Vì vậy, TP.HCM cần yêu cầu đơn vị nghiên cứu hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi trong bốn tháng như chỉ đạo, bảo đảm đồng bộ quy hoạch, công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật với toàn mạng lưới metro.

Các sở, ngành cần nêu rõ các nhóm công việc gắn với mốc tiến độ cụ thể để gắn trách nhiệm của người đứng đầu, hạn chế xin ý kiến lòng vòng. Đặc biệt, cần chuẩn hóa sớm các bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chung cho ĐSĐT TP.HCM, để các tuyến sau không phải xin lại từng phần, giảm thời gian thẩm định.

Song song đó, TP cần chủ động giải phóng mặt bằng và phối hợp công trình ngầm; thực hiện đấu thầu minh bạch, chú trọng năng lực tài chính, kinh nghiệm metro ngầm, tiến độ, phạt - thưởng rõ ràng để làm metro hiệu quả, khai thác hiệu quả dự án sau này.•

ĐÀO TRANG - THU TRINH