TP Hồ Chí Minh thúc đẩy chuyển đổi giao thông phát thải thấp: Cần đồng bộ từ chính sách đến hạ tầng

Sự kiện thu hút khoảng 80 đại biểu đến từ các bộ, ngành, cơ quan thành phố, đối tác phát triển, viện nghiên cứu và khu vực tư nhân, nhằm tìm lời giải cho bài toán phát triển giao thông xanh trong bối cảnh đô thị đặc biệt này đang chịu áp lực lớn về môi trường và hạ tầng.

Hội thảo diễn ra khi TP Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn với hơn 13 triệu dân đang đối mặt với nhu cầu đi lại tăng nhanh, phụ thuộc chủ yếu vào phương tiện cá nhân, kéo theo tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính ngày càng nghiêm trọng. Trước thực tế đó, việc chuyển đổi sang các phương tiện phát thải thấp không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp bách, góp phần thực hiện các cam kết quốc gia về chống biến đổi khí hậu.

Đồng chí Bùi Hòa An, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh phát biểu tại hội nghị. Ảnh: UNDP

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Hòa An, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Phát triển giao thông xanh không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là cuộc cách mạng toàn diện về thể chế, nhân lực và quản trị. Đây vừa là nền tảng, vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời mở ra cơ hội xây dựng ngành công nghiệp nội địa có khả năng tự chủ công nghệ, đặc biệt là các công nghệ chiến lược”.

Bà Francesca Nardini, Phó trưởng đại diện Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: UNDP

Từ góc nhìn quốc tế, bà Francesca Nardini, Phó trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam cho rằng, việc chuyển hóa các cam kết khí hậu thành hành động cụ thể đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, tích hợp nhiều giải pháp. Theo bà, không có một “lời giải duy nhất”, mà cần sự kết hợp giữa chính sách phù hợp, đầu tư đúng hướng và sự tham gia của cả Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Trong khuôn khổ hội thảo, nhiều nội dung quan trọng đã được đưa ra thảo luận như: So sánh các công nghệ phương tiện phát thải thấp; đánh giá mức độ sẵn sàng của thị trường và hạ tầng; phân tích hành vi người dùng; cơ chế chính sách và cơ hội đầu tư. Đáng chú ý, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của các mô hình thí điểm, hợp tác công-tư và xây dựng hệ sinh thái giao thông sạch để tạo đà chuyển đổi.

Tuy nhiên, theo nhiều ý kiến tại hội thảo cũng như phân tích của các chuyên gia, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ, mà ở sự thiếu đồng bộ giữa chính sách và hạ tầng. Việc thúc đẩy phương tiện phát thải thấp, đặc biệt là xe điện, không thể chỉ dừng ở các ưu đãi về thuế, phí hay khuyến khích tiêu dùng, mà cần song hành với phát triển hệ thống hạ tầng như trạm sạc, lưới điện, bãi đỗ xe thông minh và kết nối giao thông công cộng.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: UNDP

Các chuyên gia cũng chỉ ra rõ thực tế này khi cho rằng TP Hồ Chí Minh cần chuyển từ tư duy “chính sách dẫn dắt” sang “hạ tầng dẫn dắt”. Nghĩa là, thay vì chỉ ban hành các cơ chế khuyến khích, thành phố cần ưu tiên đầu tư hạ tầng đồng bộ, tạo điều kiện thực tế để người dân và doanh nghiệp chuyển đổi hành vi sử dụng phương tiện. Nếu hạ tầng chưa đáp ứng, việc khuyến khích chuyển đổi sẽ khó đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Các chuyên gia tham dự hội nghị trình bày lộ trình thúc đẩy giao thông xanh tại TP Hồ Chí Minh. Ảnh: UNDP

Hội thảo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, tránh gây xáo trộn, phiền hà cho người dân. Việc áp dụng các quy định mới cần được triển khai từng bước, có đánh giá tác động kỹ lưỡng, kết hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức để tạo sự đồng thuận xã hội.

NGUYỄN HỒNG SÁNG