TP HCM: Từ trung tâm kinh tế đến 'siêu đô thị' công nghiệp - năng lượng

Một sự chuyển mình mang tính cấu trúc

TP HCM trong nhiều thập kỷ được định vị như trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ lớn nhất cả nước. Nhưng trong không gian phát triển mới khi kết nối với Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương, vai trò đó đang dần được mở rộng và tái định nghĩa.

TP HCM đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, phát triển toàn diện trong giai đoạn tới (Ảnh: Nhật Thịnh)

Sự thay đổi không chỉ nằm ở quy mô, mà nằm ở cấu trúc. Thành phố không còn đơn thuần là nơi tiêu thụ năng lượng hay trung tâm dịch vụ, mà đang trở thành nơi hội tụ đầy đủ các “mắt xích” của chuỗi giá trị công nghiệp - năng lượng: từ khai thác, vận chuyển, xử lý, tồn trữ đến phân phối và tiêu thụ. Đây cũng chính là không gian mà Petrovietnam đã hiện diện, đồng hành từ rất sớm và phát triển một cách có hệ thống, tạo nên “lớp nền” cho sự chuyển mình hôm nay của thành phố.

Nếu nhìn từ ngoài khơi vào, có thể thấy rõ cấu trúc năng lượng của TP HCM mở rộng bắt đầu từ các mỏ dầu khí phía Nam, nơi các đơn vị chủ lực của Petrovietnam như Liên doanh Vietsovpetro, Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) đang khai thác và duy trì nguồn cung quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh kinh tế quốc gia.

Và cũng từ đây, nguồn khí được đưa vào bờ qua hệ thống đường ống quy mô lớn như Nam Côn Sơn đã tạo nên những “mạch máu năng lượng” kết nối biển với đất liền. Điểm tiếp nhận quan trọng là Nhà máy xử lý khí Dinh Cố - công trình khí đầu tiên của Việt Nam, nơi dòng khí được tách, xử lý để cung cấp LPG, condensate và khí khô cho sản xuất điện và công nghiệp. Chính từ Dinh Cố, ngành công nghiệp khí Việt Nam được hình thành, kéo theo sự phát triển các ngành công nghiệp khác.

Kho cảng LNG Thị Vải.

Đặc biệt, một cấu trúc năng lượng mới đã được hình thành ngay trong chính không gian TP HCM mở rộng. Cụ thể, tại cảng Cái Mép - Thị Vải, kho LNG Thị Vải của Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS, đơn vị thành viên của Petrovietnam) đi vào vận hành, mở ra khả năng nhập khẩu LNG quy mô lớn. Từ đây, khí LNG được tái hóa và cấp cho các trung tâm điện, tiêu biểu là Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và 4 - dự án điện khí LNG đầu tiên của Việt Nam.

Lần đầu tiên, một chuỗi năng lượng hoàn chỉnh được thiết lập: nhập khẩu - tồn trữ LNG - tái hóa - phát điện. Chuỗi này không chỉ bù đắp sự suy giảm của nguồn khí trong nước, mà còn tạo ra một cấu trúc năng lượng linh hoạt, phù hợp với xu hướng chuyển dịch xanh toàn cầu. Phần lớn chuỗi này đều nằm trong không gian TP HCM mở rộng, đồng nghĩa với việc thành phố đang nắm trong tay một trong những hệ thống năng lượng hiện đại nhất cả nước, với Petrovietnam là lực lượng tổ chức và vận hành.

Nguồn lực công nghiệp, dịch vụ kỹ thuật cao cho một “siêu đô thị”

Năng lượng, xét đến cùng, không chỉ là một ngành riêng lẻ, mà là nền tảng của toàn bộ hoạt động công nghiệp. Tại TP HCM mở rộng, hệ thống cảng nước sâu, kho cảng dầu khí, LNG và dịch vụ kỹ thuật dầu khí đã hình thành một trung tâm logistics năng lượng quy mô lớn. Đây không chỉ là nơi phục vụ nhu cầu nội địa, mà còn có tiềm năng trở thành điểm trung chuyển năng lượng của khu vực.

Khu cảng dịch vụ dầu khí, năng lượng của Petrovietnam tại Vũng Tàu.

Tại Vũng Tàu, Trung tâm công nghiệp năng lượng và hậu cần kỹ thuật Petrovietnam đã trở thành một cứ điểm chế tạo công trình dầu khí lớn nhất nước. Từ đây, hàng loạt chân đế, khối thượng tầng, giàn khai thác “siêu trường, siêu trọng” đã được chế tạo và đưa ra biển, phục vụ khai thác dầu khí.

Đáng chú ý, chính nền tảng này đang được Petrovietnam chuyển hóa sang lĩnh vực năng lượng mới. Những dự án chế tạo chân đế điện gió ngoài khơi, như chuỗi 33 chân đế do PTSC, đơn vị thành viên của Petrovietnam thực hiện vừa qua cho thấy một bước chuyển rõ ràng: từ công nghiệp dầu khí truyền thống sang công nghiệp năng lượng tái tạo ngoài khơi. Đây không chỉ là mở rộng lĩnh vực, mà là sự kế thừa năng lực - yếu tố giúp Petrovietnam tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng của quốc gia nói chung và phù hợp với định hướng phát triển của TP HCM giai đoạn tới.

Từ những nền tảng đã có, TP HCM đang đứng trước một cơ hội phát triển khác biệt. Không chỉ là trung tâm kinh tế, thành phố có thể trở thành một trung tâm tích hợp công nghiệp, năng lượng, kinh tế biển, logistics và dịch vụ kỹ thuật cao cùng phát triển trên một nền tảng chung. Trong định hướng này, Petrovietnam với các lĩnh vực truyền thống cùng những hướng đi mới như điện gió ngoài khơi, hydrogen, nhiên liệu xanh... đang mở ra những không gian phát triển mới.

Đáng chú ý, các đề xuất về hình thành trung tâm công nghiệp - năng lượng sinh thái gắn với cảng biển, phát triển chuỗi giá trị tích hợp từ nhập khẩu - chế biến - phân phối - xuất khẩu năng lượng đang dần trở nên rõ nét. Các cơ chế đột phá phát triển cho TP HCM từ Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 hay sắp tới là Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo cú hích để hiện thực hóa mô hình này.

Các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và dịch vụ kỹ thuật cao của Petrovietnam là một trong những động lực quan trọng góp phần định hình TP HCM trở thành “siêu đô thị” phát triển toàn diện. (Ảnh: Trường Sơn)

Có thể thấy, sự chuyển mình của TP HCM có sự góp phần quan trọng từ các nguồn lực được tích lũy dài hạn. Đó là những giàn khoan ngoài khơi, những tuyến ống dẫn khí xuyên biển, đến các nhà máy điện, đạm, kho LPG, LNG và các trung tâm chế tạo công trình năng lượng - dầu khí...

Trong chặng đường phía trước, khi bài toán phát triển của TP HCM không chỉ là tăng trưởng hai con số, mà là tăng trưởng bền vững, gắn với phát triển kinh tế biển, thích ứng với chuyển dịch xanh... những nền tảng kể trên càng phát huy giá trị. Các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và dịch vụ kỹ thuật cao của Petrovietnam vì thế đang trở thành một trong những động lực quan trọng góp phần định hình TP HCM trở thành “siêu đô thị” phát triển toàn diện trong giai đoạn mới.

Một số đóng góp của Petrovietnam tại TP HCM

Tính riêng giai đoạn 2020 - 2025, tổng doanh thu của các đơn vị thành viên Petrovietnam trên địa bàn đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tương đương với 19% GRDP của TP HCM. Không chỉ đóng góp vào tăng trưởng, Petrovietnam còn là nguồn thu ngân sách đặc biệt quan trọng khi nộp vào ngân sách Thành phố 590,2 nghìn tỷ đồng trong cùng giai đoạn, chiếm tới 15,8% tổng thu ngân sách địa phương.

Số đơn vị thành viên hoạt động tại TP HCM: khoảng 20 đơn vị, bao phủ các lĩnh vực: thăm dò - khai thác; chế biến - hóa dầu; điện - khí - LNG; dịch vụ kỹ thuật; thương mại năng lượng.

Nhiều dự án quy mô lớn, tiêu biểu như: Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố, Nhà máy Xử lý khí Nam Côn Sơn; Nhà máy Đạm Phú Mỹ, Hệ thống khí Cửu Long; Hệ thống khí Nam Côn Sơn; Kho cảng LPG/LNG Thị Vải; hệ thống kho chứa xăng dầu PVOIL;…

Song hành cùng những đóng góp về kinh tế, Petrovietnam còn khẳng định vai trò quan trọng trong tạo công ăn việc làm, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trên đại bàn TP HCM, thông qua việc duy trì việc làm ổn định cho hơn 35.800 lao động.

Với văn hóa “Nghĩa tình”, Petrovietnam còn ghi dấu ấn đậm nét qua các chương trình an sinh xã hội tại TP HCM. Trong giai đoạn 2020 – 2025, Tập đoàn đã dành nguồn lực lên đến gần 280 tỷ đồng để cùng Thành phố chăm lo cho đời sống nhân dân, khẳng định sự gắn bó mật thiết giữa doanh nghiệp với sự phát triển bền vững của địa phương.

Lê Trúc