Tổng thống Zelensky cách chức Tổng tư lệnh quân đội, phát thông điệp về cải cách quân sự

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị quốc tế về tái thiết kinh tế Ukraine ở Rome, Italy ngày 10/7/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Trong một thông báo trên tài khoản Telegram tối 21/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông đã quyết định bổ nhiệm Tướng Mykhailo Drapaty làm Tổng tư lệnh mới của Các lực lượng vũ trang Ukraine, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn đối với Tướng Oleksandr Syrsky "và tất cả các chiến sĩ của chúng ta vì đã giữ vững các vị trí trên tiền tuyến”.

Quyết định này khép lại một tuần biến động chính trị nghiêm trọng làm rung chuyển nền tảng của chính quyền thời chiến Ukraine. Khởi nguồn của cuộc khủng hoảng là việc ông Zelensky bất ngờ miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, một chính trị gia được nhiều người ủng hộ, chỉ sau sáu tháng tại nhiệm.

Ông Fedorov công khai cáo buộc Tướng Syrsky là người đứng sau việc thúc đẩy quyết định cách chức mình, song ông Syrsky đã bác bỏ cáo buộc này.

Hàng nghìn người đã xuống đường tại Kiev và nhiều thành phố khác yêu cầu cách chức ông Syrsky, tạo nên làn sóng biểu tình lớn nhất tại Ukraine kể từ khi Liên bang Nga phát động chiến dịch quân sự năm 2022.

Vị tướng được đào tạo theo học thuyết Liên Xô nhưng không thể thoát khỏi hình ảnh cũ

Ông Syrsky, 60 tuổi, giữ cương vị Tổng tư lệnh từ đầu năm 2024, từng chỉ huy phòng thủ Kiev trong giai đoạn đầu cuộc xung đột với Liên bang Nga, đồng thời chỉ đạo hai chiến dịch được xem là thành công nhất của Ukraine là cuộc phản công chớp nhoáng tại tỉnh Kharkiv năm 2022 và chiến dịch tiến công táo bạo vào tỉnh Kursk của Liên bang Nga năm 2024 - chiến dịch quân sự nước ngoài kéo dài đầu tiên trên lãnh thổ Liên bang Nga kể từ sau Thế chiến II.

Tuy nhiên, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay tối 21/7, chính những phẩm chất từng khiến ông trở thành lựa chọn phù hợp của Tổng thống Zelensky cuối cùng lại khiến ông mất vị trí.

Sinh ra tại Liên bang Nga thời Liên Xô và được đào tạo tại một học viện của Hồng quân ở Moskva, ông Syrsky chưa bao giờ hoàn toàn xóa bỏ được những nghi ngờ về mối liên hệ văn hóa với đất nước mà Ukraine đang giao tranh. Cha mẹ và em trai ông hiện vẫn sinh sống tại Liên bang Nga.

Sau chiến dịch Kursk, khi được hỏi về người anh trai của mình, em trai ông Syrsky nói với hãng thông tấn nhà nước Liên bang Nga TASS rằng hai người đã cắt đứt liên lạc từ lâu.

Ông Syrsky tuyên bố: "Tôi không còn liên lạc với anh ấy... Tôi không biết gì về anh ấy cả”.

Tướng Oleksandr Syrsky (người cầm bút chỉ vào bản đồ) và Tổng thống Volodymyr Zelensky họp bàn về tình hình chiến sự. Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine

Việc miễn nhiệm Bộ trưởng Fedorov châm ngòi cho khủng hoảng

Những bất đồng giữa ông Syrsky và ông Fedorov từ lâu đã được truyền thông Ukraine đề cập, nhưng chỉ thực sự bùng phát sau khi Tổng thống Zelensky miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng vào ngày 15/7.

Ông Fedorov, 35 tuổi, là chuyên gia công nghệ và từng giữ chức Bộ trưởng Chuyển đổi số trước khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng vào tháng 1/2026 với nhiệm vụ hiện đại hóa bộ máy quản lý quân đội.

Ngay sau khi nhậm chức, ông Fedorov bắt đầu cải cách những gì ông mô tả là tình trạng quan liêu quá mức, quy trình phân bổ vũ khí thiếu minh bạch và tư duy chỉ huy kiểu Liên Xô.

Ông Fedorov tuyên bố: "Chúng ta không thể tiến hành một cuộc chiến bằng công nghệ mới nhưng với một cơ cấu tổ chức cũ kỹ”.

Ông Fedorov cáo buộc Tướng Syrsky đã liên tục cản trở các chương trình cải cách về mua sắm quốc phòng, trang bị và huy động lực lượng, đồng thời gây sức ép buộc Tổng thống Zelensky phải miễn nhiệm ông.

Ông Fedorov nói: "Tất cả những sáng kiến mà chúng tôi đề xuất đều bắt đầu bị ngăn cản”, đồng thời cho rằng Towngs Syrsky: "Không sẵn sàng nhìn thẳng vào mắt bạn và trao đổi cởi mở về những vấn đề đó”.

Ngay cả khi các cuộc biểu tình lan rộng khắp Kiev và nhiều thành phố khác, Tổng thống Zelensky ban đầu vẫn thể hiện sự ủng hộ đối với Tổng tư lệnh quân đội khi liên tục triệu tập các cuộc họp với giới chỉ huy cấp cao.

Tuy nhiên, sau một tuần chịu sức ép ngày càng lớn từ dư luận, nhà lãnh đạo Ukraine đã thay đổi quyết định vào tối 21/7.

Tướng Mykhailo Drapaty, tân Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine. Ảnh: Ukrinform

Thế hệ chỉ huy trẻ tiếp quản quân đội

Tân Tổng tư lệnh Mykhailo Drapaty đã có hai thập kỷ kinh nghiệm tại những mặt trận ác liệt nhất.

Ông góp phần ổn định chiến tuyến miền Nam trong những tuần đầu của cuộc xung đột toàn diện, tham gia chiến dịch giải phóng bờ Tây tỉnh Kherson năm 2022, sau đó giữ chức Tư lệnh Lục quân trước khi được bổ nhiệm làm Tư lệnh Lực lượng Liên hợp.

Những người từng làm việc cùng ông cho biết Tướng Drapaty có xu hướng tham khảo ý kiến cấp dưới trước khi ra quyết định, trái ngược với phong cách chỉ huy mang tính mệnh lệnh vốn được cho là đặc trưng dưới thời Tướng Syrsky.

Ông Fedorov, người nhiều lần công khai ủng hộ Tướng Drapaty trong những ngày trước quyết định bổ nhiệm, đánh giá đây là cơ hội để tạo sức sống mới cho bộ máy quân đội vốn đã trở nên cứng nhắc.

Ông Fedorov nói: "Cuộc chiến đã thay đổi hoàn toàn. Hệ thống chỉ huy và điều hành cũng đã thay đổi, và chúng ta buộc phải thay đổi theo”.

Trong tuyên bố của mình, Tổng thống Zelensky vẫn ghi nhận những đóng góp của Tướng Syrsky tại Kiev, Kharkiv và Kursk.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Ukraine tiếp tục chịu sức ép trên các chiến tuyến kéo dài và các đối tác phương Tây theo dõi sát diễn biến chính trị nội bộ, nhà lãnh đạo Ukraine phát đi thông điệp rằng những thành tích trong quá khứ không còn đủ để bù đắp cho cái giá của việc duy trì một cơ cấu chỉ huy chưa được cải tổ.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc