Tổng thống Ukraine kêu gọi EU trừng phạt nhà máy nhôm của Nga tại Ireland

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu với báo giới tại Kiev. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Theo truyền thông Anh ngày 2/7, lời kêu gọi được đưa ra đúng ngày Ireland bắt đầu nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU. Phát biểu tại Dublin, ông Zelensky đề nghị EU tiếp tục gia tăng sức ép lên Nga bằng các gói trừng phạt mới, trong đó có các doanh nghiệp tại châu Âu vẫn thuộc sở hữu hoặc chịu sự kiểm soát của Nga.

Theo ông, những doanh nghiệp này vẫn cung cấp nguyên liệu quan trọng cho Nga, qua đó giúp duy trì năng lực sản xuất phục vụ chiến dịch quân sự. Nhà lãnh đạo Ukraine cũng nhắc trực tiếp tới Aughinish Alumina và hối thúc Ireland sớm hoàn tất cuộc điều tra đối với nhà máy này.

Sau cuộc gặp với ông Zelensky, Thủ tướng Ireland Micheal Martin cho biết chính phủ không muốn vật liệu sản xuất tại Ireland bị sử dụng để hỗ trợ Nga. Ông nói cuộc điều tra đang ở giai đoạn cuối và kết quả sẽ sớm được trao đổi với Ủy ban châu Âu.

Aughinish Alumina nằm tại hạt Limerick và là nhà máy sản xuất alumin lớn nhất châu Âu. Alumin là nguyên liệu đầu vào để sản xuất nhôm. Nhà máy thuộc sở hữu của tập đoàn Rusal, do tỷ phú Oleg Deripaska sáng lập. Dù ông Deripaska đã bị Mỹ, EU và Anh trừng phạt, Rusal và Aughinish hiện chưa nằm trong danh sách cấm vận.

Ireland đang xác minh lượng alumin xuất khẩu sang Nga sau khi xuất hiện số liệu trái chiều. Cơ quan thống kê nước này cho biết 83% lượng alumin của Aughinish trong quý I/2026 được xuất sang Nga, trong khi Rusal khẳng định tỷ lệ thực tế là 51%, tăng từ 45% của năm 2025.

Các quan chức EU cho rằng ngay cả mức 51% cũng là quá lớn trong bối cảnh Nga vẫn liên tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine.

Nhiều nước thành viên EU muốn đưa Aughinish vào danh sách trừng phạt, nhưng Ireland đến nay vẫn phản đối. Dublin lo ngại biện pháp này có thể khiến nhà máy phải ngừng hoạt động. Tuy nhiên, một số nhà ngoại giao EU cho rằng chính sự phụ thuộc lớn vào thị trường Nga càng cho thấy cần phải có biện pháp cứng rắn hơn.

Vấn đề trở nên nhạy cảm khi Ireland vừa đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU đến hết năm 2026. Trong nhiệm kỳ này, Dublin cũng đặt mục tiêu thúc đẩy tiến trình gia nhập EU của Ukraine.

Kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022, Ireland đã từng cân nhắc khả năng quốc hữu hóa Aughinish. Đến nay, phương án này vẫn chưa được đặt lên bàn chính thức, nhưng kết quả cuộc điều tra sắp công bố có thể ảnh hưởng tới quyết định tiếp theo của Dublin.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc