Tổng thống Kazakhstan đặt niềm tin vào giáo dục, vào thế hệ trẻ để chuẩn bị tương lai đất nước

Điểm xuyên suốt trong thông điệp của ông là xây dựng một thế hệ trẻ tự tin, lạc quan, hiểu đúng lịch sử và có khả năng chủ động nắm bắt những cơ hội của tương lai.

Đầu tư cho trường học, trước hết là đầu tư cho con người

Hội nghị tháng 8 dành cho giáo viên là một sự kiện thường niên của ngành giáo dục Kazakhstan. Tại hội nghị năm nay, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev tập trung vào những vấn đề thiết thực đối với nhà trường, giáo viên và học sinh, trong đó có việc tiếp tục phát triển cơ sở vật chất giáo dục, nâng chất lượng đội ngũ, giảm những công việc không cần thiết cho giáo viên và chuẩn bị cho học sinh thích ứng với môi trường số.

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev. Ảnh: qazinform

Một trong những ưu tiên được ông đề cập là tiếp tục xây dựng các trường học có chất lượng tại những khu vực còn thiếu chỗ học. Theo thông tin được công bố tại hội nghị, trong 5 năm qua Kazakhstan đã xây dựng 1.120 trường học, bổ sung hơn 1 triệu chỗ học. Cùng thời gian này, cơ sở vật chất của hơn 5.000 trường học ở khu vực nông thôn được cải thiện, hơn 7.000 phòng học chuyên môn hiện đại được trang bị. Riêng dự án "Keleshek Mektepteri" (Những ngôi trường tương lai) đã xây dựng 217 trường mới, cung cấp chỗ học cho khoảng 460.000 học sinh, đồng thời hình thành những tiêu chuẩn mới về cơ sở giáo dục hiện đại.

Những con số trên cho thấy việc mở rộng mạng lưới trường học đang đi cùng với nỗ lực nâng cấp môi trường học tập. Tuy nhiên, theo Tổng thống Tokayev, xây thêm trường mới chỉ là một phần của nhiệm vụ. Quan trọng hơn là phải bảo đảm học sinh được học trong một môi trường chất lượng và giáo viên có đủ điều kiện để tập trung vào công việc chuyên môn.

Ông đặc biệt lưu ý đến tình trạng thiếu giáo viên. Theo số liệu được ông công bố tại hội nghị, Kazakhstan hiện còn thiếu hơn 5.000 giáo viên, một phần do dân số tăng và tốc độ xây dựng trường học nhanh khiến nhu cầu nhân lực giáo dục tăng theo. Trong năm nay, hơn 12.000 học sinh tốt nghiệp trung học nhận học bổng để theo học các ngành đào tạo giáo viên, trong đó hơn 2.000 em từng đạt danh hiệu "Altyn Belgi" – một danh hiệu dành cho học sinh có thành tích học tập xuất sắc.

Từ thực tế đó, Tổng thống cho rằng ngành giáo dục cần có cách tiếp cận mới trong đào tạo và thu hút giáo viên, đồng thời tiếp tục nâng cao vị thế của nghề dạy học. Bởi khi số lượng trường học tăng lên, điều quan trọng không chỉ là có thêm phòng học mà còn phải có đội ngũ giáo viên đủ năng lực để bảo đảm chất lượng giáo dục.

Tổng thống Tokayev cũng nhấn mạnh rằng giáo viên cần được tạo điều kiện để dành nhiều thời gian hơn cho học sinh. Ông yêu cầu giảm bớt những thủ tục hành chính và công việc ngoài chuyên môn đang làm phân tán sự tập trung của người đứng lớp.

Theo ông, vẫn có những phản ánh về việc giáo viên bị huy động tham gia sửa chữa trường học hoặc các hoạt động công cộng không liên quan trực tiếp đến quá trình dạy và học. Những công việc như vậy cần được hạn chế, để nhà giáo có thể tập trung vào nhiệm vụ chính là giảng dạy và giáo dục học sinh.

Cải cách để giáo viên có thể dạy tốt hơn

Một thông điệp đáng chú ý khác trong phát biểu của Tổng thống Kazakhstan là yêu cầu thận trọng khi tiến hành những thay đổi trong giáo dục.

Theo Tổng thống Tokayev, cải cách là cần thiết, nhưng không nên thay đổi chỉ để tạo ra cảm giác rằng hệ thống đang liên tục được cải cách. Mỗi thay đổi cần được nghiên cứu, đánh giá và kiểm chứng trước khi triển khai rộng rãi, đặc biệt bởi giáo dục liên quan trực tiếp đến quá trình hình thành kiến thức, kỹ năng và nhân cách của thế hệ trẻ.

Ông kêu gọi chấm dứt những cuộc cải cách "trống rỗng", không có nội dung thực chất và chỉ được tiến hành vì mục đích cải cách. Những thay đổi trong giáo dục, theo ông, không được trở thành gánh nặng khiến giáo viên thêm áp lực.

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev đặc biệt lưu ý đến tình trạng thiếu giáo viên. Ảnh: qazinform

Cách tiếp cận này đặt chất lượng và tính hiệu quả lên trước số lượng thay đổi. Thay vì liên tục bổ sung quy định, chương trình hay thủ tục, mục tiêu là xây dựng một môi trường trong đó giáo viên có thể tập trung vào chuyên môn, còn học sinh có thêm cơ hội phát triển năng lực của mình.

Tổng thống Tokayev cũng dành nhiều sự quan tâm đến việc hình thành phẩm chất của học sinh. Theo ông, giáo dục không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải giúp người trẻ hình thành sự tự tin, tinh thần lạc quan và khả năng đối diện với khó khăn.

"Nhiệm vụ của giáo viên là nuôi dưỡng những thế hệ lạc quan mới" - ông nhấn mạnh, cho rằng người trẻ cần được khuyến khích nhìn về phía trước với niềm tin thay vì bị bao phủ bởi cảm giác bi quan hay bất lực.

Đây cũng là lý do ông đưa ra thông điệp nổi bật: "Chúng ta là một dân tộc của những người chiến thắng".

Trong bối cảnh giáo dục, câu nói này có thể được hiểu như lời nhắc về tinh thần chủ động và khả năng vượt qua thử thách. Theo Tổng thống Kazakhstan, người trẻ cần tin vào năng lực của mình, sẵn sàng đối diện với khó khăn và hướng tới tương lai thay vì chỉ nhìn lại những thất bại.

Hiểu đúng lịch sử, làm chủ công nghệ

Một phần quan trọng trong bài phát biểu của Tổng thống Tokayev liên quan đến cách giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ. Ông cho rằng các tài liệu giáo dục cần được rà soát để loại bỏ những thông tin không đáng tin cậy hoặc những cách xây dựng hình tượng lịch sử mang tính thần thoại hóa.

Theo ông, giáo dục lòng yêu nước cần dựa trên sự chính xác và hiểu biết về lịch sử, bởi những thông tin sai lệch có thể làm ảnh hưởng đến cách thế hệ trẻ nhìn nhận quá khứ và xã hội.

Tổng thống Kazakhstan đồng thời nhấn mạnh rằng người trẻ cần hiểu đúng lịch sử của dân tộc nhưng không nên bị quá khứ chi phối cách nhìn về tương lai. Ông cho rằng sự bi quan và cảm giác luôn sống trong những mất mát không phải là nền tảng tốt cho tuổi trẻ.

"Đau buồn là một người bạn đồng hành tồi tệ đối với tuổi trẻ của chúng ta" - ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng thế hệ trẻ cần nhìn về tương lai bằng hy vọng và sự tự tin.

Trong bài phát biểu, Tổng thống Tokayev dành một phần đáng kể cho trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh Kazakhstan đang thúc đẩy việc đưa công nghệ này vào nhiều lĩnh vực của đời sống. Ảnh: qazinform

Quan điểm này đặt ra một vai trò rộng hơn cho giáo dục lịch sử: giúp học sinh hiểu nguồn gốc, những thành tựu và cả những bài học của quá khứ, nhưng đồng thời hình thành khả năng nhìn về phía trước với tâm thế chủ động.

Nếu lịch sử giúp người trẻ hiểu mình đến từ đâu, thì công nghệ lại mở ra câu hỏi về việc họ có thể đi tới đâu.

Trong bài phát biểu, Tổng thống Tokayev dành một phần đáng kể cho trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh Kazakhstan đang thúc đẩy việc đưa công nghệ này vào nhiều lĩnh vực của đời sống. Ông cho biết đã ký sắc lệnh về việc đưa AI vào hệ thống giáo dục hồi tháng 5 và yêu cầu nhanh chóng hoàn thiện việc tổ chức, hướng dẫn sử dụng AI đối với học sinh và giáo viên.

Theo ông, AI cần được sử dụng một cách có trách nhiệm, có hệ thống và phù hợp với lứa tuổi. Kazakhstan hiện đã có chuẩn liên trường đại học liên quan đến những khía cạnh đạo đức và pháp lý của việc sử dụng AI trong giáo dục đại học. Tổng thống yêu cầu xây dựng một khuôn khổ tương tự cho giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp.

Đáng chú ý, Tổng thống Tokayev không chỉ nhìn AI dưới góc độ một công cụ hỗ trợ học tập. Ông cho rằng các công cụ số và AI có thể mở ra những cơ hội kinh tế mới cho người trẻ, trong đó có thanh niên ở khu vực nông thôn.

Trong thông điệp sắp tới, ông dự kiến đặt mục tiêu khuyến khích người trẻ sử dụng công nghệ số và điện thoại thông minh để tạo ra những nguồn thu nhập bền vững.

"AI và các công cụ của nó không chỉ để giải trí – chúng là phương tiện để kiếm sống" – Tổng thống Tokayev nói.

Cùng với việc mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ, Kazakhstan cũng chú trọng bảo vệ trẻ em trước những tác động tiêu cực của môi trường số.

Tổng thống Tokayev cho rằng sự phát triển nhanh của công nghệ, mạng xã hội và các hình thức tiếp thị mới đang ảnh hưởng ngày càng rõ đến tâm lý và cách hình thành thế giới quan của trẻ em. Ông kêu gọi tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ, trong đó có cải thiện việc lọc nội dung trên mạng và tăng cường các giải pháp kỹ thuật phù hợp với trẻ em.

Một đề xuất đang được Kazakhstan xem xét là hạn chế đăng ký tài khoản mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi. Theo Tổng thống Tokayev, dự luật liên quan đã được trình lên Quốc hội vào tháng 6 và ông sẽ đề nghị cơ quan lập pháp xem xét vấn đề này. Ông đồng thời cho rằng việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số không thể chỉ dựa vào sự giám sát của cha mẹ, mà cần có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các giải pháp công nghệ.

Từ những ngôi trường mới đến lớp học có AI, từ việc giảm áp lực cho giáo viên đến cách giúp học sinh hiểu đúng lịch sử, những ưu tiên được Tổng thống Tokayev nêu tại Hội nghị tháng 8 đều xoay quanh một mục tiêu chung: tạo ra một môi trường giáo dục giúp người trẻ phát triển cả kiến thức, kỹ năng và sự tự tin.

Theo thông tin được công bố tại hội nghị, trong 5 năm qua Kazakhstan đã xây dựng 1.120 trường học, bổ sung hơn 1 triệu chỗ học. Ảnh: qazinform

Trong môi trường ấy, giáo viên vẫn giữ vai trò trung tâm. Công nghệ có thể hỗ trợ việc học, AI có thể mở thêm những cánh cửa mới, nhưng khả năng truyền cảm hứng, hướng dẫn và đồng hành với học sinh vẫn là những giá trị khó có thể thay thế.

Thông điệp của Tổng thống Tokayev vì thế không chỉ hướng tới một hệ thống giáo dục hiện đại hơn, mà còn hướng tới một thế hệ trẻ có khả năng thích ứng với thay đổi, biết trân trọng lịch sử, sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm và chủ động tìm kiếm cơ hội cho tương lai.

Đó cũng là cách giáo dục được nhìn nhận như một quá trình chuẩn bị cho người trẻ không chỉ bước vào một năm học mới, mà bước vào một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Phúc Quyên (tổng hợp)