Tổng thống Donald Trump ra tối hậu thư về Greenland, châu Âu 'dậy sóng'

Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế mới lên hàng loạt quốc gia châu Âu nếu Mỹ không đạt được thỏa thuận mua lại Greenland. Theo thông báo trên mạng xã hội Truth Social hôm 17-1, tám quốc gia nằm trong danh sách "đen" bao gồm: Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan.

Hãng tin AP cho biết lộ trình áp thuế đối với tám quốc gia châu Âu được hoạch định theo 2 giai đoạn nhằm tạo áp lực tối đa.

Bắt đầu từ ngày 1-2, tất cả các quốc gia nêu trên sẽ bị áp mức thuế 10% đối với mọi loại hàng hóa gửi vào Mỹ. Đài CNN đưa tin hiện vẫn chưa rõ mức thuế 10% này là thuế mới hoàn toàn hay sẽ cộng dồn vào các mức thuế hiện hành.

Tổng thống Donald Trump nói rằng các mức thuế sẽ tăng vọt lên 25% vào ngày 1-6 nếu các bên không đạt được thỏa thuận cho việc "Mỹ mua lại hoàn toàn và triệt để Greenland".

Tổng thống Donald Trump tại Sân bay Quốc tế Palm Beach (bang Florida - Mỹ) vào ngày 16-1. Ảnh: AP

Theo AP, ông Donald Trump dường như đang sử dụng thuế quan làm đòn bẩy để ép Đan Mạch và các đồng minh thảo luận về số phận của vùng lãnh thổ chiến lược này.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông khẳng định sẵn sàng tiến hành đàm phán ngay lập tức với Đan Mạch hoặc với đại diện của các quốc gia mà ông cảnh báo áp thuế - "những nước đã đặt quá nhiều thứ vào tình thế rủi ro" - bất chấp những gì Mỹ đã làm cho họ trước đây.

Việc đe dọa áp thuế đánh dấu một rạn nứt nghiêm trọng trong liên minh NATO. Động thái diễn ra ngay trước thềm Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại thị trấn Davos - Thụy Sĩ. Tại đây, ông Donald Trump dự kiến sẽ đối mặt với các nhà lãnh đạo mà ông vừa đe dọa.

Phản ứng trước sự việc, Ngoại trưởng Đan Mạch bày tỏ sự "bất ngờ" vì trước đó hai bên vừa có những cuộc họp mang tính xây dựng.

Trong khi đó, lãnh đạo Ủy ban và Hội đồng châu Âu ra tuyên bố chung cảnh báo việc áp thuế sẽ phá hủy mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, khẳng định châu Âu sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền của mình.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã có phát ngôn đanh thép trên mạng xã hội X. "Pháp cam kết bảo vệ chủ quyền và nền độc lập của các quốc gia, ở châu Âu cũng như ở những nơi khác. Sẽ không có sự đe dọa hay uy hiếp nào có thể ảnh hưởng đến chúng tôi, dù là ở Ukraine, Greenland hay bất kỳ nơi nào khác trên thế giới" - ông Macron viết.

Có những câu hỏi đặt ra ngay lập tức về việc Nhà Trắng sẽ áp các mức thuế như thế nào. Một nhà ngoại giao châu Âu lưu ý rất khó để thực hiện vì Liên minh châu Âu (EU) là một khu vực kinh tế thống nhất.

Tại Mỹ, căn cứ pháp lý của ông Donald Trump cũng chưa rõ ràng. Ông có thể viện dẫn các quyền kinh tế khẩn cấp nhưng quyền này hiện bị thách thức tại Tòa án Tối cao.

Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định việc áp thuế là đòn trả đũa việc các nước châu Âu đưa quân đến Greenland.

Ông coi hòn đảo 57.000 dân này là chốt chặn chiến lược cho hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng" của Mỹ trước tham vọng của Nga và Trung Quốc. Dù Mỹ đã có hiện diện quân sự tại căn cứ Pituffik từ năm 1951 nhưng quy mô hiện đã giảm đáng kể so với trước đây.

Huệ Bình