Tổng thống Donald Trump nhượng bộ về thuế quan Greenland, khẳng định đạt khuôn khổ thỏa thuận

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Ảnh: Wiki

Bước ngoặt bất ngờ tại Davos

Trong chuyến công du Thụy Sĩ tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, ông Donald Trump đã thay đổi giọng điệu sau nhiều tuần phát ngôn cứng rắn khiến NATO chao đảo và làm gia tăng lo ngại về một cuộc chiến thương mại mới. Trước đó, cuối tuần qua, ông từng đe dọa áp các mức thuế leo thang đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ của tám quốc gia châu Âu.

Sau cuộc gặp với Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại Davos, Tổng thống Mỹ cho biết, các đồng minh phương Tây ở Bắc Cực có thể đạt được một thỏa thuận mới về Greenland - vùng lãnh thổ chiến lược với khoảng 57.000 dân - nhằm đáp ứng mong muốn của Washington về hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm vàng” và quyền tiếp cận các khoáng sản quan trọng, đồng thời ngăn chặn tham vọng của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực.

“Đó là một thỏa thuận khiến tất cả đều rất hài lòng. Đây là thỏa thuận dài hạn, thỏa thuận dài hạn tối thượng” ông Donald Trump nói với các phóng viên. “Nó đặt mọi bên vào một vị thế rất tốt, đặc biệt là về an ninh và khoáng sản”. Ông còn nhấn mạnh: “Đó là một thỏa thuận mang tính lâu dài”.

Hạ nhiệt nhưng chưa dứt điểm

Các nhà ngoại giao châu Âu cho rằng, sự thay đổi đột ngột trong lập trường của ông Donald Trump chưa chấm dứt hoàn toàn tranh cãi, song đã giúp giảm nguy cơ rạn nứt công khai giữa các đồng minh, tạo điều kiện để các bên tiếp tục xử lý bất đồng thông qua kênh ngoại giao kín.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ dạng thỏa thuận nào có thể đáp ứng yêu cầu trước đây của ông Donald Trump về việc “sở hữu” Greenland - điều mà người dân và chính quyền địa phương nhiều lần khẳng định là không thể đem ra mua bán.

Một phát ngôn viên NATO cho biết các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ tiếp tục, với mục tiêu bảo đảm rằng Nga và Trung Quốc không thể thiết lập chỗ đứng, dù là về kinh tế hay quân sự, tại Greenland. Tuy vậy, thời gian và địa điểm cụ thể cho các cuộc đàm phán này chưa được công bố. Ông Donald Trump cho biết, Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và đặc phái viên Steve Witkoff sẽ tham gia các cuộc trao đổi tiếp theo.

Đan Mạch nhấn mạnh vấn đề chủ quyền

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Donald Trump viết rằng, Mỹ và NATO đã “hình thành khuôn khổ của một thỏa thuận tương lai liên quan tới Greenland, và trên thực tế là toàn bộ khu vực Bắc Cực”. Dựa trên “sự hiểu biết này”, ông tuyên bố sẽ không áp dụng các mức thuế dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2.

Đây được xem là một trong nhiều lần đảo chiều chính sách hoặc rút lại đe dọa của ông Donald Trump trước các mốc thời hạn tự đặt ra trong nhiệm kỳ hai.

Về phía Đan Mạch, Ngoại trưởng Lars Lokke Rasmussen nhấn mạnh vấn đề cần được xử lý thông qua ngoại giao kín, thay vì tranh luận trên mạng xã hội. “Điều quan trọng với chúng tôi là kết thúc vấn đề này trên cơ sở tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Vương quốc Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland”, ông nói với đài DR. Chính quyền Greenland hiện chưa đưa ra bình luận.

Phản ứng của thị trường và dư luận quốc tế

Trước đó cùng ngày, ông Donald Trump thừa nhận các thị trường tài chính đã phản ứng tiêu cực trước những phát biểu cứng rắn của ông và khẳng định sẽ không sử dụng vũ lực. “Nhiều người nghĩ tôi sẽ dùng vũ lực, nhưng tôi không cần phải làm vậy”, ông nói tại WEF.

Sự thay đổi lập trường này đã thúc đẩy tâm lý tích cực trên Phố Wall. Chỉ số S&P 500 ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong hai tháng, tăng 1,16% trong ngày, đảo ngược đà bán tháo mạnh diễn ra trước đó khi ông Donald Trump đưa ra các phát biểu cứng rắn về Greenland.

Những phát biểu liên quan tới Greenland đã chi phối gần như toàn bộ chuyến đi Davos của ông Donald Trump. Trong bài phát biểu kéo dài hơn một giờ, Tổng thống Mỹ chỉ trích châu Âu về nhiều vấn đề, từ năng lượng gió, môi trường, nhập cư cho tới địa chính trị, đồng thời tự khẳng định mình là người bảo vệ các giá trị phương Tây.

Dù rút lại đe dọa dùng vũ lực đối với Greenland, ông Donald Trump vẫn khoe sức mạnh quân sự của Mỹ và coi tranh chấp lãnh thổ này chỉ là một “yêu cầu nhỏ” liên quan tới “một mảnh băng”. Các nguồn thạo tin trước đó nói với Reuters rằng, nỗ lực thúc đẩy vấn đề Greenland của ông Donald Trump còn gắn với tham vọng để lại dấu ấn lịch sử, mở rộng lãnh thổ Mỹ lớn nhất kể từ khi Alaska và Hawaii trở thành bang vào năm 1959.

Quỳnh Vũ