Tổng lực chống khai thác IUU: Quyết tâm gỡ 'Thẻ vàng' trước kỳ kiểm tra lần thứ 5

Các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu Ninh Bình.

Cùng dự và chủ trì hội nghị có các đồng chí: Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo (BCĐ) Quốc gia về IUU; Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng; đại diện lãnh đạo một số bộ, ban, ngành thành viên BCĐ Quốc gia về IUU và 21 tỉnh, thành phố có biển.

Dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Ninh Bình có đồng chí Trần Anh Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng BCĐ IUU tỉnh; đại diện lãnh đạo các sở, ngành thành viên BCĐ về IUU tỉnh.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian qua, công tác chống khai thác IUU trên cả nước đã đạt được những bước tiến quan trọng nhưng vẫn còn một số tồn tại cần chấn chỉnh gấp. Cụ thể: Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia (VNFishbase) đã cập nhật 100% dữ liệu của 80.306 tàu cá đã đăng ký trên toàn quốc. Tính đến ngày 1/3/2026, đã có 48.811 tàu cá tham gia Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT). Toàn bộ các hệ thống VMS, VNFishbase và Nhật ký điện tử đã được liên thông đồng bộ.

Về kết quả xử lý vi phạm: Tổng số lượt tàu phát hiện vi phạm qua VMS trên cả nước là 19.925 lượt. Tuy nhiên, tỷ lệ xử phạt mới đạt 23,56%, phần lớn hồ sơ (76,22%) vẫn đang trong tình trạng "khép hồ sơ" mà không xử phạt, cần được rà soát kỹ lưỡng về tính pháp lý. Trong tuần qua không phát hiện tàu cá vi phạm mới. Tuy nhiên, tính từ năm 2024 đến nay vẫn còn 89 tàu bị nước ngoài bắt giữ, trong đó 71 tàu đã bị xử phạt dứt điểm. Đã có 15/22 địa phương ven biển ban hành chính sách chuyển đổi nghề cho ngư dân.

Về phía tỉnh, Ninh Bình được đánh giá là một trong những địa phương triển khai quyết liệt và đạt kết quả khả quan trong công tác này: 100% tàu cá của tỉnh (1.381 tàu) đã hoàn thành đăng ký và cập nhật dữ liệu quốc gia. Tỷ lệ cấp giấy phép khai thác thủy sản đạt 99,35%. 100% tàu cá vùng khơi đang hoạt động (595 tàu) đã lắp đặt thiết bị VMS. Tỉnh đã nhắn tin, gọi điện cảnh báo cho ngư dân với hơn 2.800 lượt.

Ninh Bình dẫn đầu về tỷ lệ xử lý tàu cá mất kết nối VMS với tỷ lệ đạt 100% (xử lý 468/468 tàu). Tổng số tiền xử phạt từ năm 2024 đến nay đạt hơn 15,8 tỷ đồng.

Chuẩn bị đón Đoàn thanh tra của EC, tỉnh đã thành lập Tổ công tác liên ngành trực 24/24h, điều động tàu tuần tra chốt chặn tại các cửa sông và rà soát 100% hồ sơ kiểm chứng để sẵn sàng giải trình với EC.

Tại hội nghị, các bộ, ngành và địa phương đã báo cáo kết quả tích cực đã đạt được cùng những nút thắt cần tháo gỡ: Một số địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Đắk Lắk vẫn còn hồ sơ xử lý chưa đảm bảo đầy đủ chứng cứ hoặc sai trình tự pháp lý. Việc kiểm soát tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép) tại một số bãi ngang, bến cá tư nhân vẫn chưa triệt để… Các đại biểu đã thảo luận và thống nhất kịch bản làm việc với Đoàn Thanh tra EC.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh Việt Nam luôn quan tâm phát triển ngành thủy sản bền vững, đồng thời khẳng định việc gỡ "Thẻ vàng" không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là danh dự, uy tín quốc gia và dân tộc. Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương làm việc với tinh thần cao nhất, không để lỗi của một cá nhân hay một tập thể nào ảnh hưởng đến nỗ lực chung của đất nước.
Công tác chống khai thác IUU phải được duy trì thường xuyên, liên tục, tuyệt đối không làm theo phong trào hay làm để đối phó. Các địa phương phải trực ban 24h/7 ngày, bố trí cán bộ giỏi chuyên môn để giải trình số liệu một cách thống nhất, logic với Đoàn thanh tra EC; hồ sơ dữ liệu phải "đúng, đủ, sạch, sống" và không để lỗi của bất kỳ cá nhân, tập thể nào ảnh hưởng đến nỗ lực chung của đất nước.
Về nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị, Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chuẩn bị Đề án tổng thể phát triển thủy sản bền vững; hoàn thiện chương trình, kịch bản chi tiết tiếp Đoàn thanh tra EC. Các Bộ Quốc phòng, Công an, Ngoại giao phối hợp chặt chẽ, thống nhất số liệu báo cáo, đảm bảo an ninh và tuần tra giám sát vùng biển giáp ranh. Các địa phương đẩy nhanh việc chuyển đổi nghề cho ngư dân; rà soát kỹ các hồ sơ xử lý vi phạm đảm bảo đầy đủ căn cứ pháp lý. Tuyệt đối không để phát sinh sai phạm mới. Văn phòng Chính phủ tiếp thu ý kiến đại biểu, khẩn trương ban hành thông báo kết luận cuộc họp để triển khai ngay.

Tin, ảnh: Nguyễn Lựu