Tổng kết Bộ luật Hình sự: Hoàn thiện pháp lý đáp ứng tình hình mới

Sau hơn 8 năm thi hành, Bộ luật Hình sự đã phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, bảo đảm nguyên tắc "đúng người, đúng tội, đúng pháp luật". Số vụ án được khởi tố, xử lý tăng, tỷ lệ đình chỉ, tạm đình chỉ thấp, tình trạng oan sai được hạn chế; các biện pháp phòng ngừa tội phạm được triển khai đồng bộ, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội. Hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát tư pháp có nhiều chuyển biến, với tỷ lệ truy tố đúng thời hạn đạt 100%, đúng tội danh vượt chỉ tiêu Quốc hội giao, thể hiện tính nghiêm minh nhưng vẫn bảo đảm yếu tố giáo dục, cải tạo.

Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu tại Hội nghị.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ nhiều hạn chế khi tội phạm ngày càng diễn biến phức tạp, xuất hiện nhiều phương thức, thủ đoạn mới, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế, môi trường. Một số quy định còn thiếu thống nhất, định tính, khó áp dụng, thậm chí chồng chéo với các luật khác, tạo ra khoảng trống pháp lý. Cùng với đó, năng lực cán bộ chưa đồng đều, điều kiện bảo đảm thi hành còn hạn chế. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Bà Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh: "Đứng trước sự phát triển mạnh mẽ của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và bối cảnh thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đặt ra những yêu cầu mới mang tính chất nền tảng và chiến lược đối với công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện pháp luật hình sự sắp tới là yêu cầu tất yếu và việc sửa đổi Bộ luật Hình sự lần này cũng đã được đưa vào đề án định hướng luật pháp của Quốc hội nhiệm kỳ khóa XVI để trình Bộ Chính trị và dự kiến trình Quốc hội khóa 16 tại kỳ họp thứ nhất sẽ diễn ra vào tháng 4 năm nay".

Toàn cảnh Hội nghị.

Các đại biểu cũng đề xuất nhiều định hướng cụ thể trong việc sửa đổi luật hình sư như: mở rộng áp dụng các hình phạt ngoài tù, hạn chế hình phạt tử hình; hoàn thiện chính sách xử lý đối với người chưa thành niên; bổ sung cơ chế xử lý tội phạm trong lĩnh vực kinh tế, môi trường, công nghệ cao; nghiên cứu cơ chế thu hồi tài sản không qua kết tội; xem xét loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm khoa học - công nghệ.

Liên quan đến các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, ông Nguyễn Xuân Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho biết: "Xác định rõ là một hành vi gây hại là tội phạm và khi hành vi gây hại đó là được pháp luật cho phép bảo vệ là chưa đến mức được coi là nguy hiểm; tăng cường hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, đồng thời bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp, chính đáng của con người, công dân và các quy định về loại trừ trường hợp trách nhiệm hình sự tại Bộ luật Hình sự cụ thể hóa rõ ràng, linh hoạt, nhân đạo hơn nhấn mạnh tiêu chí khách quan".

Các đại biểu tại Hội nghị.

Kết luận hội nghị, Thượng tướng Lê Văn Tuyến nhấn mạnh, việc sửa đổi Bộ luật Hình sự cần bám sát các quan điểm, chủ trương của Đảng, nhất là các nghị quyết mới của Bộ Chính trị, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.

Thượng tướng Lê Văn Tuyến nhấn mạnh: "Sửa đổi Bộ luật Hình sự trong thời gian tới thì khi sửa đổi thì phải được cập nhật và cụ thể hóa các cái quan điểm của Đảng, Nhà nước, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, rồi về phát triển kinh tế của đất nước trong thời gian tới. Đặc biệt là những nghị quyết mới của Bộ Chính trị trong thời gian vừa qua về những quan điểm, chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 phải được rà soát cập nhật, bổ sung, cụ thể hóa vào trong Bộ luật Hình sự để tạo hành lang pháp lý trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, để xây dựng trật tự, kỷ luật, kỷ cương".

Đỗ Minh/VOV1