Tổng giám đốc SSI: Công nghệ là năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp

Sự chuyển dịch của ngành công nghệ trong nhiều thập kỷ qua đã và đang định hình lại nền kinh tế, nhất là khi trí tuệ nhân tạo (AI) đang len lỏi từng ngày vào đời sống cũng như các doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Đức Thông, Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán SSI thừa nhận, AI không chỉ là một giải pháp công nghệ, mà là một cuộc cách mạng lớn nhất mà ông từng chứng kiến. Công nghệ này đang thay đổi mọi thứ, từ năng suất lao động, cách làm việc, cách đầu tư, cho đến cách các định chế tài chính phục vụ khách hàng.

Trong một cuộc trò chuyện vào đầu tháng 6 năm nay, ông Thông từng tiết lộ về cách AI được vận hành tại SSI: "Chỉ cần xác định được mục tiêu, AI có thể làm xong trong một đêm thôi. Khi chúng ta đang ngủ thì AI đã làm xong việc rồi".

Thực tế, bức tranh về dòng chảy công nghệ tại SSI lớn hơn như vậy. Tổng giám đốc Nguyễn Đức Thông tin rằng, công nghệ đang chuyển từ vai trò hỗ trợ trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp.

Ông từng có những chia sẻ thú vị về câu chuyện AI. Vậy thực tế, hành trình AI tại Chứng khoán SSI đang diễn ra như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Đức Thông: Hành trình AI tại SSI diễn ra theo đúng cách mà tôi tin là bền vững nhất: đi từ thực tế công việc lên, chứ không phải từ khẩu hiệu xuống.

Giai đoạn đầu, mọi thứ bắt đầu từ những nhu cầu rất nhỏ. Một số bộ phận tự tìm đến AI để giải quyết vấn đề của chính họ như: tra cứu thông tin, tổng hợp tài liệu, soạn thảo văn bản. Chúng tôi để cho sự tò mò đó phát triển tự nhiên, vì người hiểu bài toán nhất chính là người đang làm công việc đó hàng ngày.

Bước ngoặt lớn đến từ đầu năm 2026, khi chúng tôi đưa AI vào hoạt động phát triển phần mềm một cách rộng rãi với Claude Code. Đây là lĩnh vực mà AI chứng minh giá trị rõ ràng và đo đếm được nhất. Tốc độ phát triển sản phẩm tăng lên đáng kể, đội ngũ kỹ sư được giải phóng khỏi những phần việc lặp lại để tập trung vào bài toán khó.

Song song, chúng tôi ứng dụng AI vào chăm sóc khách hàng. Trợ lý ảo trên các kênh số giúp trả lời khách hàng nhanh hơn, nhất quán hơn, 24/7. Với quy mô hàng trăm nghìn khách hàng, đây là bài toán mà con người dù giỏi đến đâu cũng không thể giải một mình.

Nhưng điều quan trọng nhất không phải từng trường hợp riêng lẻ, mà là cách tổ chức để AI lan tỏa được toàn công ty. SSI đã ban hành chính sách và khung quản trị AI rõ ràng, điều bắt buộc với một định chế tài chính nơi dữ liệu khách hàng và tính tuân thủ là tối thượng. Chúng tôi xây dựng đội ngũ “hạt nhân AI” ở từng bộ phận, những người vừa hiểu nghiệp vụ vừa thành thạo công cụ.

Chúng tôi cũng xác định rõ là sẽ không có một công cụ AI vạn năng. Bởi mỗi bài toán đều cần một công cụ phù hợp và những AI Agent hiệu quả sẽ được chuẩn hóa để dùng chung trong toàn công ty, thay vì mỗi nơi tự làm lại từ đầu.

Nhìn lại hành trình này, AI tại SSI đã đi qua ba giai đoạn: tự phát ở các nhóm nhỏ, chứng minh giá trị ở những mũi nhọn như phát triển phần mềm, chăm sóc khách hàng và bây giờ là giai đoạn thể chế hóa, biến AI từ công cụ của một số người thành năng lực của cả tổ chức.

Với 1.500 con người, mục tiêu của tôi không phải là SSI có dùng AI, mà là mỗi nhân viên SSI đều làm việc hiệu quả hơn nhờ AI.

Từ những thay đổi này, Chứng khoán SSI đã chuyển mình ra sao, thưa ông?

Ông Nguyễn Đức Thông: Điều đầu tiên tôi muốn nhấn mạnh là AI đã thay đổi SSI một cách toàn diện, bắt đầu từ chính cách chúng tôi nhìn nhận vấn đề. Nhiều người nghĩ AI đơn giản là tự động hóa nhanh hơn, tôi cho rằng đó là cách hiểu chưa đầy đủ. Khi nhận ra bản chất, câu hỏi trong nội bộ SSI đã chuyển từ "AI giúp việc này nhanh hơn bao nhiêu?" thành "Nếu thiết kế lại từ đầu với AI, việc này nên được làm như thế nào?".

Với hoạt động đầu tư, thay đổi rõ rệt nhất nằm ở khâu nghiên cứu và phân tích. Trước đây, để tổng hợp thông tin về một doanh nghiệp, một chuyên viên phân tích cần nhiều ngày. Giờ đây AI làm được việc đó trong vài phút, với độ bao phủ rộng hơn. Việc xây dựng các mô hình định giá cũng chính xác và hiệu quả hơn.

Nhưng điều quan trọng hơn là AI không thay thế chuyên viên phân tích. AI nâng họ lên một tầm khác,giúp họ dành ít thời gian hơn cho những công việc mang tính thu thập, tổng hợp và xử lý dữ liệu, để tập trung vào phần tạo ra giá trị cao hơn là xác định đúng vấn đề, đặt câu hỏi phù hợp, phản biện các giả định và đưa ra nhận định dựa trên kinh nghiệm, chuyên môn cũng như sự am hiểu thị trường.

Với hoạt động môi giới, AI trở thành trợ lý đắc lực cho đội ngũ tư vấn. Công nghệ giúp các chuyên viên chuẩn bị nội dung nhận định thị trường đầy đủ hơn, cập nhật thông tin liên quan đến danh mục của khách hàng nhanh hơn và nâng cao khả năng cá nhân hóa nội dung tư vấn. Một môi giới giỏi cùng với AI có thể phục vụ nhiều khách hàng hơn với chất lượng sâu hơn. Do đó, nghề môi giới không mất đi, mà ngược lại đang được nâng cấp, từ người truyền đạt thông tin thành người tư vấn thực sựm thấu hiểu nhu cầu, đồng hành với khách hàng và hỗ trợ họ đưa ra quyết định phù hợp.

Trong hoạt động vận hành, chúng tôi đang thiết kế lại quy trình theo hướng đưa AI vào ngay từ khâu thiết kế, thay vì bổ sung công nghệ vào những quy trình đã có. Điều này giúp tối ưu nguồn lực và tiết kiệm chi phí đáng kể. Và như tôi đã chia sẻ, việc ứng dụng AI vào phát triển phần mềm giúp chúng tôi đưa sản phẩm công nghệ ra thị trường nhanh hơn với chất lượng tốt hơn.

Cuối cùng, có một nguyên tắc là trong lĩnh vực tài chính, ứng dụng AI phải đi đôi với quản trị và sự giám sát của con người. Vì thế, mọi giải pháp AI tại SSI đều phải tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu khách hàng, an toàn thông tin, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật. Các kết quả do AI hỗ trợ cung cấp cũng cần được kiểm tra, đánh giá trước khi sử dụng trong những quyết định quan trọng. Với SSI, niềm tin của khách hàng là tài sản lớn nhất, dù công nghệ có mạnh đến đâu cũng không được phép đánh đổi điều đó.

Vậy đích đến của SSI với AI là gì, thưa ông?Liệu văn hóa doanh nghiệp có vì thế mà phải thay đổi?

Ông Nguyễn Đức Thông: Tôi cho rằng, với AI không nên đặt ra một đích đến. Đích đến hàm ý một điểm dừng, trong khi AI là một cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra với tốc độ mà chính những người làm ra nó cũng khó dự đoán. Nên việc đặt một đích đến cố định trong bối cảnh đó là tự giới hạn mình.

Theo tôi, điều SSI cần xây dựng không phải là khả năng đạt tới một điểm cụ thể, mà là năng lực thích ứng liên tục. Nếu phải mô tả trạng thái chúng tôi hướng tới, thì đó là một tổ chức mà việc tiếp nhận công nghệ mới trở thành phản xạ tự nhiên.

Trong hơn 25 năm đồng hành cùng thị trường chứng khoán Việt Nam, chúng tôi đã trải qua nhiều chu kỳ và những thay đổi lớn. Vì thế, AI không đòi hỏi SSI xây dựng một văn hóa mới, mà là phát huy những giá trị đã có trong một bối cảnh mới.

Việc của chúng tôi hiện nay là liên tục theo dõi sự phát triển của AI, chọn lọc những ứng dụng phù hợp. Nếu có điều gì thay đổi trong văn hóa, thì đó là ở cấp độ từng cá nhân. Chúng tôi khuyến khích mỗi nhân viên coi AI là công cụ của chính mình, chủ động thử nghiệm, chia sẻ lại cho đồng nghiệp. Văn hóa học hỏi giờ đây có thêm một chiều mới là học cùng máy.

Để hiện thực hóa tham vọng về AI, nền tảng bắt buộc chính là dữ liệu. Đây là lý do SSI đã và đang đầu tư nghiêm túc vào nền tảng dữ liệu hiện đại, từ chuẩn hóa, làm sạch đến xây dựng cơ chế quản trị chặt chẽ, nhằm bảo đảm AI được ứng dụng hiệu quả và an toàn.

Đi cùng với đó là mục tiêu SSI trở thành một tổ chức dữ liệu dẫn lối đúng nghĩa. Có nghĩa mọi quyết định, từ chiến lược kinh doanh đến vận hành hàng ngày, đều phải bắt nguồn từ dữ liệu, thay vì cảm tính. Tôi vẫn hay nói với đội ngũ của mình là trước khi mơ về AI, hãy làm tốt phần dữ liệu vì đó là phần không hào nhoáng nhưng quyết định ai thắng trong cuộc chơi này.

Suy cho cùng, công nghệ sẽ còn thay đổi, mô hình AI năm sau sẽ khác năm nay. Nhưng nếu SSI giữ được ba thứ là: văn hóa thích ứng, nền tảng dữ liệu vững và con người chủ động với công nghệ, thì dù AI phát triển theo hướng nào, chúng tôi cũng sẽ ở vị thế sẵn sàng tiếp nhận và chuyển hóa công nghệ thành giá trị thực.

Từ những chia sẻ của ông, liệu có thể coi công nghệ là lợi thế cạnh tranh của một công ty chứng khoánnhư SSI?

Ông Nguyễn Đức Thông: Chắc chắn rồi. Hãy nhìn vào thực tế thị trường, số lượng tài khoản và thanh khoản tăng trưởng mạnh qua từng năm, những phiên giao dịch tỷ đô không còn hiếm. Thị trường ngày nay đòi hỏi hệ thống phải chịu tải tốt, nhanh và thông minh. Khách hàng giờ đây không còn chấp nhận việc không đặt được lệnh trong những thời khắc quan trọng nhất.

Vì thế, làm chủ được công nghệ, cả về hệ thống lẫn cách ứng dụng công nghệ vào vận hành và sản phẩm chính là một lợi thế cạnh tranh thực sự. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh về phí ngày càng quyết liệt và sản phẩm tài chính giữa các công ty có nhiều điểm tương đồng, thì làm chủ được công nghệ chính là một lợi thế cạnh tranh thực sự tạo nên sự khác biệt bền vững.

Dù vậy, công nghệ với chúng tôi phải "vị nhân sinh", phục vụ khách hàng và con người. Ở SSI, mọi khoản đầu tư công nghệ đều phải trả lời được câu hỏi: nó giúp khách hàng giao dịch tốt hơn, an toàn hơn, hay giúp công ty vận hành hiệu quả hơn ở điểm nào?

Công nghệ suy cho cùng là con người. Hệ thống có thể mua, phần mềm có thể thuê, nhưng năng lực làm chủ công nghệ phải được xây dựng từ bên trong. Đây cũng là lý do lợi thế công nghệ có tính tích lũy.Một đội ngũ tinh nhuệ được trang bị công cụ AI có thể tự xây dựng những hệ thống mà trước đây cần nguồn lực gấp nhiều lần. Đội ngũ giỏi xây nền tảng tốt, nền tảng tốt cho phép thử nghiệm nhanh, thử nghiệm nhanh giúp đội ngũ giỏi lên. Vòng lặp đó sẽ khiến đối thủ muốn bắt kịp không thể chỉ dùng tiền để mua, mà phải mua bằng thời gian.

Vì vậy, nếu hỏi công nghệ có phải là lợi thế cạnh tranh của công ty chứng khoán hay không, câu trả lời của tôi là: công nghệ chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh trọn vẹn khi đi cùng một đội ngũ có khả năng làm chủ và chuyển hóa công nghệ thành giá trị thực chất cho khách hàng.

Câu chuyện SSI chuyển hóa công nghệ thành giá trị thực chất hẳn sẽ rất thú vị. Mong ông có thể chia sẻ?

Ông Nguyễn Đức Thông: Tại SSI, công nghệ đã chuyển từ vai trò hỗ trợ trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Đầu tiên, công nghệ giúp chúng tôi mở rộng quy mô phục vụ vượt ra ngoài giới hạn của mô hình truyền thống. Trên cùng một nền tảng, SSI hiện có thể phục vụ số lượng khách hàng và xử lý khối lượng giao dịch lớn hơn, trong khi không phải gia tăng nhân sự hay mạng lưới chi nhánh.

Công nghệ cũng góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và trải nghiệm khách hàng, được phản ánh qua kết quả kinh doanh. Năm ngoái, thị phần môi giới của SSI trên HoSE tăng từ 9,18% lên 11,53%, mạnh nhất trong nhóm 10 công ty chứng khoán dẫn đầu và cũng là mức thị phần cao nhất của SSI trong 5 năm. Riêng quý IV/2025, thị phần của chúng tôi đạt 12,5%, cao nhất trong 22 quý. Động lực lớn nhất đến từ việc SSI liên tục nâng cấp công nghệ lõi: hệ thống giao dịch nhanh hơn, ổn định hơn. Trong ngành này, khi trải nghiệm giao dịch tốt hơn, khách hàng ở lại và giao dịch nhiều hơn, thị phần tăng trưởng là hệ quả tự nhiên.

Bên cạnh đó, công nghệ giúp tối ưu hóa chi phí vận hành. Việc tự động hóa các quy trình nghiệp vụ cũng giúp SSI từng bước giảm chi phí bình quân trên mỗi giao dịch và mỗi khách hàng. Nhờ đó, công ty có thể duy trì chính sách giá cạnh tranh.

Ngoài ra, công nghệ giúp SSI thấu hiểu thị trường và khách hàng sâu sắc hơn. Dữ liệu hành vi cung cấp cơ sở để nhận diện nhu cầu thực tế của từng nhóm khách hàng, từ đó đưa ra nội dung tư vấn phù hợp hơn và phát triển sản phẩm đúng thời điểm. Các quyết định vì thế ngày càng được xây dựng trên dữ liệu,thay vì chủ yếu dựa vào giả định hoặc kinh nghiệm.

Quan trọng hơn, công nghệ là nền tảng của niềm tin. Chứng khoán về bản chất là lĩnh vực kinh doanh dựa trên niềm tin. Các hệ thống công nghệ cho phép SSI giám sát rủi ro ký quỹ và rủi ro thị trường theo thời gian thực trên hàng trăm nghìn tài khoản. Khi khách hàng lựa chọn nơi quản lý tài sản, mức độ an toàn, khả năng bảo mật và tính liên tục của hệ thống chính là những tiêu chí quan trọng. Theo nghĩa đó, chất lượng công nghệ cũng là một phần của uy tín thương hiệu.

Cuối cùng, cũng là điều tôi đánh giá quan trọng nhất, công nghệ giúp nâng cao năng lực con người thay vì thay thế con người. 1.500 nhân sự của SSI đang từng bước được trang bị các công cụ dữ liệu và AI. Nhờ đó, mỗi chuyên viên tư vấn có thể phục vụ nhiều khách hàng hơn, đồng thời nâng cao chiều sâu và mức độ cá nhân hóa của dịch vụ. Văn hóa ra quyết định dựa trên dữ liệu cũng được thúc đẩy xuyên suốt, từ ban điều hành đến từng bộ phận chuyên môn.

Tại SSI, công nghệ là một phần của sản phẩm, trải nghiệm khách hàng và năng lực cạnh tranh, đồng thời đóng góp thiết thực vào sự cải thiện về hiệu quả hoạt động và thị phần của công ty trong thời gian qua.

Theo cách ông chia sẻ, hẳn ôngphải là một người rất yêu thíchcông nghệ?

Ông Nguyễn Đức Thông: Có lẽ nên gọi đó là niềm đam mê hơn là một sở thích của tôi. Đến nay, tôi vẫn trực tiếp viết code và xây dựng một số công cụ phân tích dữ liệu phục vụ công việc. Với tôi, tự mình trải nghiệm là cách tốt nhất để hiểu công nghệ đang thực sự tạo ra những thay đổi gì.

Tôi hiểu rằng, trong môi trường kinh doanh hiện nay, ứng dụng công nghệ không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Nhìn lại lịch sử phát triển của thị trường, phần lớn những doanh nghiệp có khả năng bứt phá và giữ vai trò dẫn dắt đều là những đơn vị đi trước về công nghệ.

Riêng trong lĩnh vực tài chính, công nghệ từ lâu đã là một phần không thể tách rời. Từ giai thoại gia tộc Rothschild dùng bồ câu đưa thư để biết kết quả trận Waterloo sớm hơn thị trường, nhằm ra quyết định kịp thời ở thế kỷ XIX, cho đến việc ứng dụng công nghệ trong hai thập kỷ qua giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin gần như tức thời.

Bây giờ, chúng ta đang đứng trước một cuộc cách mạng còn lớn hơn thế mang tên AI. Khả năng của trí tuệ nhân tạo không chỉ dừng lại ở cải thiện hiệu quả vận hành ở một vài khâu, mà còn thay đổi căn bản cách một định chế tài chính tổ chức hoạt động, ra quyết định và phục vụ khách hàng.

Đó là lý do tôi luôn chủ động tìm hiểu, trực tiếp trải nghiệm và không cho phép mình đứng ngoài tiến trình này, dù trên cương vị điều hành hay với tư cách một người đam mê công nghệ.

Xin cảm ơn ông!

Việt Hưng