Tôn vinh và lan tỏa di sản của nhà bác học tài hoa

Chương trình nghệ thuật tái hiện cuộc đời, sự nghiệp, tầm vóc và di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Đây là sự kiện cấp quốc gia có ý nghĩa quan trọng, góp phần lan tỏa những giá trị văn hiến, hiếu học của tỉnh Hưng Yên và dân tộc Việt Nam.

Khẳng định những đóng góp to lớn của nhà bác học Lê Quý Đôn

Đến tham dự buổi lễ có các đồng chí: Trương Tấn Sang, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Trần Quốc Vượng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư; Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VKSND tối cao; Phạm Quang Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên.

Đồng thời, sự kiện có sự tham dự của ông Jonathan W. Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; các vị đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Campuchia, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Malaysia, Liên bang Myanmar…..

Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã trình bày diễn văn kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Tại buổi lễ, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã trình bày diễn văn kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Theo đó, Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay thuộc tỉnh Hưng Yên), trong một gia đình khoa bảng, có truyền thống văn hiến, hiếu học. Ngay từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, ham học, ham tìm hiểu. Điều làm nên tầm vóc của ông không chỉ là tư chất hơn người mà còn là tinh thần học tập bền bỉ suốt đời và khả năng biến tri thức thành hành động.

Trong suốt cuộc đời và sự nghiệp, Lê Quý Đôn để lại một di sản đồ sộ, bao quát nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lý, triết học, văn học, giáo dục, kinh tế, nông học, thư tịch và ngoại giao. Nhiều ghi chép của ông đến nay vẫn giữ nguyên giá trị đối với nghiên cứu lịch sử, địa lý, văn hóa và chủ quyền quốc gia. Điều làm nên giá trị trường tồn của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là sự uyên bác hiếm có, số lượng và tầm vóc các trước tác, mà còn là nhân cách của một trí thức lớn: Học rộng nhưng luôn coi trọng thực tiễn; tiếp thu tinh hoa bên ngoài nhưng giữ vững bản sắc dân tộc; làm học thuật gắn với trách nhiệm xã hội; làm quan gắn với chăm lo cho dân, cho nước. Đối với ông, học không phải để cầu danh mà để hiểu đạo lý, để giúp đời, để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; viết không phải để lưu danh mà để lưu giữ tri thức dân tộc; làm quan không vì quyền lực mà vì trách nhiệm đối với quốc gia.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, đó là tư tưởng xuyên suốt trong cuộc đời của một bậc đại nho – sự thống nhất giữa tri thức, đạo đức và hành động – những giá trị mà bất kỳ thời đại, thế hệ nào cũng cần trân trọng và tiếp nối. Những tư tưởng của Lê Quý Đôn vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay, khi Đảng ta xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là những động lực then chốt cho phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, một dân tộc chỉ có thể trường tồn khi biết trân trọng quá khứ, làm giàu tri thức hiện tại và không ngừng sáng tạo cho tương lai. Ba trăm năm đã trôi qua, nhưng tinh thần hiếu học, ý chí tự học, thái độ tôn trọng sự thật, tư duy thực tiễn và khát vọng cống hiến của Lê Quý Đôn vẫn tỏa sáng như một biểu tượng của trí tuệ và đạo đức người Việt Nam.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Viện trưởng VKSND tối cao và các đại biểu tham dự buổi lễ.

Khơi dậy niềm tự hào dân tộc, trách nhiệm làm giàu thêm di sản

Ngày 31/10/2025, tại Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO ở Samarkand (Uzbekistan), UNESCO đã thông qua nghị quyết vinh danh và cùng kỷ niệm 300 năm ngày sinh của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Đề cử của Việt Nam nhận được sự ủng hộ của nhiều quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận quốc tế đối với một danh nhân của Việt Nam mà còn đặt ra trách nhiệm để chúng ta nghiên cứu sâu sắc hơn, bảo tồn tốt hơn và lan tỏa rộng rãi hơn di sản tư tưởng của ông trong đời sống đương đại.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương, các cơ quan nghiên cứu, các cơ sở giáo dục và Đảng bộ, chính quyền nhân dân tỉnh Hưng Yên tiếp tục đi sâu nghiên cứu có hệ thống về cuộc đời, tư tưởng và di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; đẩy mạnh sưu tầm, kiểm kê phiên dịch, chú giải xuất bản và số hóa các trước tác; Từng bước hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất, dùng chung, tạo điều kiện để các nhà khoa học, giáo viên, học sinh và công chúng trong nước quốc tế tiếp cận thuận lợi, chính xác. Việc nghiên cứu phải đảm bảo tính khoa học, khách quan, làm rõ cả giá trị lịch sử và ý nghĩa đương đại của di sản.

Thứ hai, đưa những giá trị tốt đẹp cho cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn đến gần hơn với thế hệ trẻ; tổ chức các chương trình giáo dục trưng bày cuộc thi hoạt động trải nghiệm với hình thức nội dung đa dạng hấp dẫn sáng tạo, phù hợp tinh thần học tập suốt đời, phát hiện và trọng dụng nhân tài trong quá trình đổi mới giáo dục và đào tạo.

Thứ ba, tỉnh Hưng Yên cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các cơ quan liên quan để bảo vệ tính nguyên gốc của di sản, nâng cao chất lượng khu lưu niệm, ứng dụng công nghệ số trong trưng bày, thuyết minh và quảng bá, gắn bảo tồn với giáo dục truyền thống, du lịch văn hóa và sinh kế của cộng đồng.

Thứ tư, vận dụng tinh thần thực học, trọng hiện tại và phụng sự quốc gia của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn vào sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước.

Thứ năm, chủ động triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế trong khôn khổ UNESCO và với các quốc gia đã ủng hộ đề cử, tăng cường hội thảo khoa học, triển lãm, xuất bản và giao lưu học thuật về danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; qua đó đóng góp phần giới thiệu sinh động hơn lịch sử văn hóa và trí tuệ Việt Nam, thúc đẩy đối thoại, sự hiểu biết lẫn nhau và làm sâu sắc quan hệ hiếu nghị giữa Việt Nam và cộng đồng quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, 300 năm trước dân tộc Việt Nam đã sinh ra danh nhân văn hóa Quý Đôn, một con người mà trí tuệ đã vượt khỏi giới hạn của thời đại mình. 300 năm sau chúng ta không chỉ tôn vinh tưởng nhớ ông bằng lòng biết ơn mà còn bằng quyết tâm biến tinh thần hiếu học, tinh thần phụng sự và khát vọng tri thức của ông thành nền tảng cốt lõi, sức mạnh mềm để phát triển đất nước. Ông đã để lại một di sản trí tuệ đô sộ mà thế hệ hôm nay có trách nhiệm làm giàu thêm di sản ấy bằng những công trình mới, những phát minh mới, những giá trị văn hóa mới.

Trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh Lê Quý Đôn

Ông Jonathan W. Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội công bố và trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh Lê Quý Đôn.

Ông Jonathan W. Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội công bố và trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh Lê Quý Đôn.

Sau phần lễ với các nghi thức kỷ niệm, ông Jonathan W. Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội công bố và trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh Lê Quý Đôn. Phát biểu tại sự kiện, ông Jonathan W. Baker khẳng định, đây không chỉ là sự tôn vinh một cá nhân xuất sắc mà còn là sự ghi nhận những đóng góp to lớn của Việt Nam đối với nền văn minh thế giới.

Đồng chí Phạm Quang Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên phát biểu tại buổi lễ.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phạm Quang Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên cho biết, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Hưng Yên sẽ quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện kịp thời, hiệu quả những chỉ đạo của đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, nhằm đưa di sản to lớn của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn thấm sâu vào công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; vào phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; vào phát triển văn hóa và con người; qua đó, biến niềm tự hào về Lê Quý Đôn thành động lực, nguồn lực phát triển văn hóa, giáo dục và con người; để các giá trị lịch sử được chuyển hóa thành sức mạnh nội sinh cho hiện tại và tương lai.

“Tinh thần tự học, thực học sẽ trở thành quyết tâm hành động, lan tỏa sâu rộng trong toàn bộ hệ thống chính trị, đến từng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học; đến từng cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, sinh viên và mỗi người dân Hưng Yên; từ đó, không ngừng khơi dậy và nhân lên khát vọng học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo; phát triển tri thức quốc gia; gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân tộc và xây dựng hệ giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên mới”- Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên nhấn mạnh.

Tại Lễ kỷ niệm đã diễn ra Chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Rạng rỡ văn hiến Việt Nam”. Chương trình gồm ba chương: “Địa linh sinh nhân kiệt”, “Kết tinh trí đức Việt” và “Trường tồn - Văn hiến soi sáng tương lai”, tái hiện cuộc đời, sự nghiệp, tầm vóc và di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, đồng thời lan tỏa những giá trị trường tồn của văn hiến Việt Nam, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và khát vọng phát triển đất nước.

Khép lại Lễ kỷ niệm là màn bắn pháo hoa nghệ thuật rực rỡ trong niềm hân hoan của các đại biểu và đông đảo Nhân dân, để lại ấn tượng sâu sắc về một lễ kỷ niệm cấp quốc gia được tổ chức trang trọng, quy mô.

N.Thủy