Toàn cảnh diễn biến dịch hantavirus đến hiện tại

Giới chức y tế tại nhiều quốc gia đang chạy đua với thời gian để truy vết và ngăn chặn ổ dịch hantavirus liên quan tới du thuyền MV Hondius. Dù Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá nguy cơ đối với cộng đồng hiện ở mức thấp, diễn biến của vụ việc vẫn khiến giới chức y tế toàn cầu đặc biệt lo ngại. Nguyên nhân là bởi chủng virus được xác định là Andes hantavirus - loại hantavirus hiếm hoi từng được ghi nhận có khả năng lây truyền từ người sang người.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đang phối hợp với các quốc gia để hỗ trợ theo dõi y tế thích hợp và sơ tán khi cần thiết

Kể từ đầu tháng 4 đến nay, đã có 3 người tử vong liên quan tới cụm bệnh, trong khi hàng trăm hành khách và thủy thủ đoàn tại nhiều quốc gia đang được theo dõi y tế.

Ba ca tử vong và chuỗi diễn biến đáng lo ngại

Ca bệnh đầu tiên được cho là xuất hiện ngày 6/4.

Nạn nhân đầu tiên là một người đàn ông Hà Lan 70 tuổi. Theo Bộ Y tế Nam Phi, ông bất ngờ phát bệnh trên tàu với các triệu chứng sốt, đau đầu, đau bụng và tiêu chảy trước khi rơi vào suy hô hấp và tử vong ngày 11/4.

Do chưa thực hiện xét nghiệm vi sinh trước khi qua đời, nguyên nhân bệnh của người này ban đầu chưa được xác định.

Ngày 24/4, người vợ 69 tuổi của ông lên bờ tại Saint Helena vì gặp vấn đề tiêu hóa. Sau đó, bà bay tới Johannesburg nhưng tình trạng xấu đi nhanh chóng. WHO cho biết bà ngất xỉu khi chuẩn bị lên chuyến bay trở về Hà Lan và qua đời tại bệnh viện gần sân bay ngày 26/4.

Đến ngày 4/5, xét nghiệm phân tử xác nhận bà nhiễm hantavirus.

Diễn biến bùng phát dịch hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius đến hiện tại. Ảnh: CNN

Ca tử vong thứ ba là một phụ nữ Đức xuất hiện triệu chứng sốt và viêm phổi ngày 28/4 trước khi qua đời trên tàu hôm 2/5. Dù nguyên nhân tử vong chưa được xác định chính thức, trường hợp này đang được xử lý như một ca nghi nhiễm hantavirus.

Hơn 140 người trên tàu, hàng chục quốc gia bị ảnh hưởng

Theo WHO, trên tàu MV Hondius có tổng cộng 147 người, gồm 88 hành khách và 59 thành viên thủy thủ đoàn. Những người này đến từ 23 quốc gia khác nhau.

Sau khi ổ dịch được phát hiện, giới chức y tế tại châu Âu, Mỹ và nhiều khu vực khác đồng loạt triển khai truy vết tiếp xúc.

Một bệnh nhân nghi nhiễm hantavirus đang được đưa ra khỏi tàu du lịch MV Hondius. Ảnh: DrTedros/X

Một trong những trọng tâm điều tra hiện nay là chuyến bay Airlink ngày 25/4 từ đảo Saint Helena tới Johannesburg, sau khi người phụ nữ Hà Lan tử vong vì hantavirus từng ở trên chuyến bay này trước khi qua đời. WHO cho biết 82 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn trên chuyến bay đang được theo dõi.

Hãng hàng không KLM cũng xác nhận giới chức Hà Lan đã liên hệ với một số hành khách trên chuyến bay KL592 từ Johannesburg tới Amsterdam. Người phụ nữ Hà Lan nói trên từng lên máy bay nhưng phải rời chuyến trước giờ cất cánh vì sức khỏe suy kiệt. Một tiếp viên có triệu chứng nghi ngờ sau đó đã xét nghiệm âm tính.

Ngoài Hà Lan, Anh và Thụy Sĩ cũng đang mở rộng truy vết.

Giới chức y tế Anh ngày 8/5 xác nhận hai công dân nước này mắc hantavirus và có thêm một trường hợp nghi nhiễm khác là người đã rời tàu tại đảo Tristan da Cunha.

Các nhân viên y tế đang hỗ trợ di chuyển bệnh nhân từ tàu du lịch MV Hondius, trong khi gần 150 người vẫn đang bị mắc kẹt trên con tàu sang trọng này ngoài khơi Tây Phi. Ảnh: AP

Tại Thụy Sĩ, nhà chức trách đang theo dõi những người từng tiếp xúc với một hành khách đang điều trị tại Bệnh viện Đại học Zurich, được xác nhận nhiễm ngày 7/5. Bộ Y tế Thụy Sĩ cho biết vợ bệnh nhân hiện chưa có triệu chứng nhưng đã tự cách ly.

Tại Mỹ, Bộ Ngoại giao cùng các cơ quan y tế bang đang phối hợp theo dõi những hành khách trở về từ chuyến đi. Các bang Georgia, Arizona, California, Texas và Virginia đều ghi nhận trường hợp liên quan, song chưa phát hiện dấu hiệu mắc bệnh.

WHO cũng cho biết ít nhất 30 hành khách đã rời tàu tại đảo Saint Helena cuối tháng 4, cùng nhiều người khác xuống tàu tại các cảng khác nhau trước khi ổ dịch được nhận diện đầy đủ.

Khả năng lây lan của virus hantavirus sau vụ bùng phát trên tàu du lịch MV Hondius. Ảnh: CNN

Chủng Andes hantavirus khiến WHO đặc biệt chú ý

Sau khi giải trình tự gene virus từ một số bệnh nhân, WHO xác nhận ổ dịch liên quan đến chủng Andes hantavirus.

Đây là loại hantavirus duy nhất từng được ghi nhận có khả năng lây từ người sang người trong một số điều kiện nhất định, đặc biệt ở môi trường tiếp xúc gần và kéo dài như vợ chồng hoặc người ở chung cabin.

WHO cho rằng cặp vợ chồng người Hà Lan cùng có thể một số hành khách khác đã nhiễm virus trước khi lên tàu ngày 1/4, nhiều khả năng trong thời gian tham gia các hoạt động tại Argentina - nơi hantavirus lưu hành phổ biến.

Bà Maria Van Kerkhove, Giám đốc phụ trách chuẩn bị và phòng ngừa dịch bệnh, đại dịch của WHO, nhấn mạnh virus này “không lây lan như cúm hay Covid-19”. Tuy nhiên, giới chuyên gia vẫn theo dõi sát diễn biến vì nguy cơ lây truyền hạn chế từ người sang người của chủng Andes.

Hantavirus không phải virus mới. Ảnh: The Bridge Chronicle

Tiến sĩ Gustavo Palacios, chuyên gia vi sinh tại Trường Y Icahn thuộc Mount Sinai ở New York cho biết, lịch sử y học mới ghi nhận khoảng 3.000 ca nhiễm chủng Andes hantavirus.

Theo ông, thời gian virus có khả năng lây nhiễm có thể rất ngắn, khoảng một ngày, nhưng việc lây bệnh vẫn có thể xảy ra dù chỉ tiếp xúc gần trong thời gian ngắn.

Tỷ lệ tử vong cao, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu

Hantavirus là loại virus hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong cao.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), các chủng hantavirus tại châu Mỹ có thể gây hội chứng phổi do hantavirus, với khoảng 38% bệnh nhân xuất hiện triệu chứng hô hấp tử vong.

Hiện chưa có vaccine phòng bệnh hoặc thuốc điều trị đặc hiệu đối với hantavirus.

Hantavirus là loại virus hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong cao

WHO cho biết việc chăm sóc hỗ trợ sớm và chuyển bệnh nhân tới cơ sở có đầy đủ hệ thống hồi sức tích cực (ICU) là yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng sống sót.

Tổ chức này cũng xếp hantavirus vào nhóm mầm bệnh ưu tiên theo dõi vì mức độ nguy hiểm của bệnh.

Con tàu đang hướng tới quần đảo Canary

Theo công ty điều hành Oceanwide Expeditions, MV Hondius đã rời Cape Verde tối 7/5 và đang di chuyển tới quần đảo Canary của Tây Ban Nha, hành trình dự kiến kéo dài 3-4 ngày.

WHO cho rằng cảng Tenerife có đủ điều kiện để hành khách rời tàu an toàn. Giới chức Tây Ban Nha sẽ tiến hành điều tra dịch tễ toàn diện và khử trùng con tàu sau khi cập cảng.

Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Mónica García cho biết 14 hành khách người Tây Ban Nha sẽ được chuyển tới bệnh viện quân đội để kiểm tra sức khỏe trước khi hồi hương. Các hành khách còn lại cũng sẽ được đưa về nước.

WHO khuyến cáo toàn bộ hành khách và thủy thủ đoàn cần tiếp tục theo dõi triệu chứng trong vòng 45 ngày do thời gian ủ bệnh của hantavirus có thể kéo dài từ 1-6 tuần, thậm chí tới 8 tuần trong một số trường hợp.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo biện pháp hiệu quả nhất để phòng tránh hantavirus là hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm và chất thải của chúng. Khi dọn dẹp khu vực có nguy cơ, cần sử dụng găng tay bảo hộ và dung dịch tẩy rửa có chứa clo.

Hồng Nhung