Tổ vay vốn - 'Cánh tay nối dài' của Agribank Bài 1: Kênh dẫn vốn đặc thù

Mũi nhọn trong mở rộng độ bao phủ

Nhiều năm qua, Agribank luôn giữ vai trò chủ lực trên thị trường tài chính nông nghiệp, nông thôn. Thực hiện Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và các chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Agribank đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó nòng cốt là Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp, để triển khai các chính sách tín dụng đến từng địa bàn, cơ sở.

Trong bức tranh đó, cho vay thông qua Tổ vay vốn là một trong những "mũi nhọn" giúp Agribank mở rộng độ bao phủ tín dụng. Mô hình này không chỉ giúp người dân thuận lợi hơn trong tiếp cận vốn ngân hàng, mà còn giúp ngân hàng bám sát địa bàn, hiểu rõ nhu cầu của từng hộ dân, từng mô hình sản xuất, từng phương án kinh doanh nhỏ lẻ. Đây là lợi thế rất quan trọng ở khu vực nông thôn, nơi nhiều hộ sản xuất còn thiếu tài sản bảo đảm, thông tin tài chính chưa đầy đủ, điều kiện đi lại đến điểm giao dịch ngân hàng còn hạn chế.

Cán bộ Agribank và các Tổ trưởng Tổ vay vốn họp rút kinh nghiệm. Ảnh: Agribank

Hiện nay, Agribank có hơn 2.200 điểm giao dịch, 68 điểm giao dịch lưu động bằng ô tô chuyên dùng; tổng nguồn vốn huy động đạt trên 2,5 triệu tỷ đồng, tổng dư nợ cho vay nền kinh tế đạt trên 2 triệu tỷ đồng, trong đó, dư nợ lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn chiếm trên 60%. Riêng hình thức cho vay qua Tổ vay vốn đang được Agribank triển khai tại 105 chi nhánh thuộc 34 tỉnh, thành phố trên cả nước, với mạng lưới gần 60.000 Tổ vay vốn, gần 1 triệu thành viên tham gia và dư nợ lên tới hơn 215.000 tỷ đồng.

Những con số trên cho thấy, quy mô và sức lan tỏa lớn của mô hình. Song, quan trọng hơn, phía sau đó là hàng triệu lượt hộ dân được tiếp cận nguồn vốn chính thức để đầu tư sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt, phát triển kinh tế hộ gia đình, mở rộng mô hình trang trại, gia trại, tham gia hợp tác xã, chuỗi giá trị và các chương trình phát triển sản phẩm địa phương.

Trong hành trình đó, nhiều người dân đã thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao năng lực tài chính và từng bước tham gia sâu hơn vào kinh tế thị trường. Vì thế, mô hình Tổ vay vốn ngày càng khẳng định giá trị kép: vừa khơi thông dòng vốn cho nông thôn, vừa củng cố niềm tin, trách nhiệm và sự gắn kết cộng đồng ở cơ sở.

Giảm áp lực tiếp cận dịch vụ ngân hàng

Điểm ưu việt của mô hình Tổ vay vốn là đưa hoạt động tín dụng đến gần dân hơn. Thay vì từng hộ phải tự tìm hiểu thủ tục, đi lại nhiều lần đến chi nhánh ngân hàng, Tổ trưởng Tổ vay vốn có thể hướng dẫn bà con hoàn thiện hồ sơ ngay tại thôn, bản, ấp, xã. Việc giải ngân, thu gốc, thu lãi cũng được thực hiện định kỳ tại địa bàn, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và giảm áp lực trong quá trình tiếp cận dịch vụ ngân hàng.

Với đặc thù sản xuất nông nghiệp, nhiều hộ nông dân không có tài sản bảo đảm giá trị lớn. Thông qua Tổ vay vốn, Agribank có cơ sở áp dụng hình thức cho vay tín chấp, dựa trên sự thẩm định, tín nhiệm của tổ, chính quyền địa phương và các tổ chức hội đoàn thể. Cơ chế này đã mở thêm cơ hội tiếp cận vốn cho nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ sản xuất nhỏ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Nguồn vốn được giải ngân kịp thời, giúp người dân bắt kịp nhịp sản xuất, kinh doanh: đầu tư máy móc nhỏ; mở rộng diện tích canh tác; phát triển mô hình chăn nuôi, trồng trọt, kinh doanh dịch vụ ở nông thôn... Với nhiều gia đình, khoản vay không chỉ giải quyết nhu cầu vốn trước mắt mà còn là cơ hội thay đổi cách làm ăn, từng bước nâng cao thu nhập, ổn định đời sống.

Không chỉ tạo thuận lợi cho người vay, mô hình Tổ vay vốn còn giúp nâng cao trách nhiệm sử dụng vốn. Các thành viên trong tổ hoạt động trên nguyên tắc tự nguyện, tương trợ, cùng giám sát việc vay vốn, sử dụng vốn và trả nợ. Sự gắn kết trong cộng đồng là một yếu tố rất quan trọng, bởi người dân không chỉ chịu trách nhiệm với ngân hàng, mà còn với tổ, với cộng đồng và với chính phương án sản xuất của mình.

Thông qua sinh hoạt tổ, các thành viên có thể chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, trao đổi thông tin thị trường, hỗ trợ nhau khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh hoặc biến động giá cả. Nhờ đó, Tổ vay vốn không chỉ là nơi kết nối tín dụng, mà còn là một không gian tương trợ trong phát triển kinh tế nông thôn. Đây cũng là lý do tỷ lệ nợ xấu qua kênh Tổ vay vốn của Agribank luôn được kiểm soát ở mức thấp.

Từ góc độ quản trị tín dụng, mô hình này giúp Agribank giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả thẩm định, giám sát sau cho vay và mở rộng tín dụng đến những khu vực mà phương thức cho vay truyền thống khó bao phủ đầy đủ. Từ góc độ xã hội, đây là kênh góp phần hạn chế tín dụng đen, đưa người dân đến gần hơn với dịch vụ tài chính chính thức, minh bạch và an toàn.

Có thể nói, Tổ vay vốn đã trở thành "cánh tay nối dài" của Agribank ở khu vực nông thôn. Qua mạng lưới này, các chính sách tín dụng phục vụ nông nghiệp, nông dân, nông thôn được truyền tải nhanh hơn, sát hơn và đúng đối tượng hơn. Dòng vốn từ ngân hàng không còn là những con số trên báo cáo, mà đi vào từng mô hình sản xuất, từng thửa ruộng, chuồng trại, ao nuôi, vườn cây, hợp tác xã và hộ gia đình.

Đức Kiên