Tình trạng dụng mạng xã hội để livestream bán hàng nhập lậu, hàng giả... đang diễn biến phức tạp, quy mô rất lớn

Trong 6 tháng đầu năm, các đơn vị, địa phương đã phát hiện, xử lý 67.937 vụ việc vi phạm. Ảnh: dms.gov.vn

Đó là báo cáo cùa Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389) tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 diễn ra ngày 7.7 do Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng ban Chỉ đạo 389 chủ trì.

Theo báo cáo, trong 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 67.937 vụ việc vi phạm (tăng 36,66% so với cùng kỳ năm 2025). Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 9.647,747 tỉ đồng (tăng 49,36% so với cùng kỳ). Các lực lượng chức năng đã khởi tố 1.676 vụ án, 2.789 đối tượng.

Tại các địa bàn trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang…, các đối tượng tiếp tục lợi dụng đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới, chính sách phân luồng hải quan, phương tiện vận tải trá hình để buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép vào nội địa.

Phương thức nổi lên là chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho giáp biên rồi vận chuyển sâu vào nội địa theo nhiều chặng nhằm cắt đứt quá trình theo dõi của lực lượng chức năng; lợi dụng quá cảnh hàng hóa để vận chuyển hàng hóa xâm phạm sở hữu trí tuệ từ nước ngoài vào Việt Nam để đi nước thứ ba với nhiều chủng loại mặt hàng.

Trên tuyến đường biển, các đối tượng lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất; hàng quá cảnh, chính sách phân luồng hải quan để thực hiện hành vi buôn lậu và gian lận thương mại. Thủ đoạn phổ biến là khai sai tên hàng, mã hàng, xuất xứ; khai báo trị giá thấp nhằm trốn thuế; trộn lẫn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp; lợi dụng tỉ lệ phân luồng kiểm tra thấp để đưa hàng lậu qua cảng biển.

Trên tuyến hàng không, các đối tượng lợi dụng hành lý ký gửi, hành lý xách tay, chuyển phát nhanh quốc tế, hàng quà biếu, quà tặng để buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả mạo, linh kiện điện tử, ma túy và hàng cấm. Thủ đoạn mới là gia cố hai đáy vali, cất giấu trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng rồi đúc thành linh kiện điện tử, cơ khí, chia nhỏ hàng hóa thành nhiều kiện hàng nhỏ nhằm tránh bị phát hiện.

Đáng chú ý, không gian mạng và thương mại điện tử đang là lĩnh vực phức tạp nhất về buôn bán, tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội để livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn.

Nhiều đối tượng không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ chung cư, nhà dân làm kho chứa hàng; giao dịch hoàn toàn trên không gian mạng; sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ; thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển. Đặc biệt, đã xuất hiện tình trạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật đối với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh.

Thường trực Ban Chỉ đạo 389 đánh giá, trong thời gian tới, ở trong nước, các đối tượng gia tăng hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, mua bán, vận chuyển, kinh doanh trái phép đối với các mặt hàng xăng, dầu, kim loại quý (vàng, bạc)… và vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng hóa nhập lậu, hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu đi nước thứ ba; các hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn mới, tinh vi hơn, gây khó khăn cho các lực lượng chức năng.

Trong khi đó, hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, nhất là đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm trên không gian mạng và thương mại điện tử… tại một số đơn vị, địa phương còn hạn chế, chưa tương xứng với diễn biến tình hình thực tế và yêu cầu nhiệm vụ. Năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của lực lượng chức năng còn hạn chế, chưa đồng đều đặc biệt đối với những lĩnh vực mới, phức tạp như thương mại điện tử, bán hàng đa cấp, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Tại hội nghị, đại diện các bộ, ngành, địa phương đã tập trung phân tích tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là các nhóm hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân như thuốc chữa bệnh, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sữa giả.

Các đại biểu cho rằng phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi; lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream bán hàng để quảng bá, tiêu thụ hàng hóa vi phạm, gây khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý.

Bên cạnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, các ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Một số giải pháp được đề xuất gồm nghiên cứu cơ chế xác thực thông tin người bán trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng livestream; lưu trữ dữ liệu giao dịch, thông tin kho hàng, đơn hàng, phục vụ công tác kiểm tra, xác minh.

Tăng cường kiểm soát hoạt động sử dụng tài khoản ngân hàng, ví điện tử trong thương mại điện tử, kịp thời phát hiện các giao dịch có dấu hiệu bất thường liên quan đến buôn lậu, hàng giả, trốn thuế.

XUÂN NHÀN