Tinh gọn bộ máy, không để 'mỏng' nhân lực số

Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Xuân Trường - Đà Lạt

Một buổi làm việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã giờ không chỉ là tiếp nhận và trả hồ sơ. Cán bộ còn phải hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cập nhật dữ liệu, ký số, chuyển hồ sơ liên thông và xử lý các lỗi phát sinh trên hệ thống. Khối lượng việc tăng lên cùng yêu cầu cao hơn về tốc độ, độ chính xác và kỹ năng công nghệ.

Ngay khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, cấp xã, phường tại Lâm Đồng tiếp nhận thêm 1.065 nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện. Có 113/124 xã, phường, đặc khu đề nghị tăng cường nhân lực, với tổng nhu cầu 408 người; riêng lĩnh vực công nghệ thông tin cần 93 người, cao nhất trong các nhóm chuyên môn được thống kê.

Theo bà Hồ Thị Bích Vân, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Trường - Đà Lạt, hiện phường chỉ có một công chức có chuyên môn về công nghệ thông tin. Trong khi đó, yêu cầu vận hành hệ thống, xử lý dữ liệu và hỗ trợ cán bộ sử dụng các nền tảng số ngày càng lớn. "Khi thiếu nhân lực có chuyên môn, một lỗi kỹ thuật nhỏ cũng có thể trở thành điểm nghẽn, ảnh hưởng đến quá trình giải quyết công việc của cả bộ phận hành chính công", bà Vân nói.

Hướng dẫn người dân sử dụng VNeID

Sau sắp xếp, Lâm Đồng còn 1.377 thôn, tổ dân phố, giảm 1.396 đơn vị, tương đương hơn 50%. Số người hoạt động không chuyên trách và tham gia công việc tại cơ sở cũng giảm từ 7.781 xuống khoảng 4.058 người. Đầu mối ít hơn, nhưng khối lượng công việc không giảm; ngược lại, được thực hiện trên địa bàn rộng hơn, với số hộ dân lớn hơn và yêu cầu quản lý ngày càng cao.

Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố hôm nay không chỉ “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Họ còn phải truyền đạt chính sách qua các kênh trực tuyến, cập nhật thông tin, hỗ trợ người dân tiếp cận định danh điện tử, dịch vụ công và các tiện ích số. Công nghệ vì thế không thể thay thế việc gần dân; càng đẩy mạnh số hóa, càng phải tổ chức công việc theo hướng không để những người ở xa trung tâm, người cao tuổi hoặc ít kỹ năng số bị bỏ lại phía sau.

Bà Đàm Thị Hồng, Bí thư Chi bộ thôn Phúc Tiến, xã Phúc Thọ Lâm Hà, cho hay: “Chuyển đổi số đòi hỏi phải thay đổi cách nghĩ và cách làm để giúp bà con tiếp cận công nghệ theo hướng thực chất. Nhưng dù công cụ có thay đổi, người làm công tác ở cơ sở vẫn phải gần dân, sát dân, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, kể cả ở những địa bàn xa”.

Giải bài toán nhân lực số ở cơ sở vì thế không thể chỉ trông vào một phương án tuyển thêm biên chế. Nơi thật sự cần người chuyên trách phải được xác định đúng vị trí việc làm; nơi chưa thể bố trí đủ nhân lực cần có cơ chế huy động nguồn lực chuyên môn linh hoạt hơn, đồng thời phát huy mạng lưới hỗ trợ ngay tại cộng đồng.

Đồ họa: Thúy Vi

Theo bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng, Sở đang nghiên cứu, tham mưu cơ chế để UBND cấp xã chủ động thuê dịch vụ, thuê nhân lực theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ tại Văn bản số 5829/BNV-CCVC ngày 9/6/2026; hoặc sử dụng đơn vị chuyên môn hỗ trợ vận hành các hệ thống thông tin, đồng thời thuê tư vấn xây dựng, tham mưu các chương trình, kế hoạch, đề án, dự án chuyển đổi số thuộc phạm vi quản lý của cấp xã.

Song song với nguồn lực chuyên môn, Tổ công nghệ số cộng đồng ở các xã, phường cần được nâng hiệu quả theo hướng hoạt động thường xuyên, có địa bàn và nhiệm vụ cụ thể. Đây có thể là lực lượng “cầu nối số” ở khu dân cư: hướng dẫn người dân thao tác dịch vụ số, hỗ trợ nhóm người cao tuổi hoặc ít kỹ năng công nghệ, ghi nhận vướng mắc và chuyển nhanh đến đầu mối chuyên môn. Khi tổ cộng đồng hoạt động thực chất, áp lực không bị dồn hết lên một vài cán bộ CNTT ở xã, phường.

Công chức xã Phúc Thọ Lâm Hà hướng dẫn người dân sử dụng kiosk dịch vụ công

Tinh gọn không phải giảm người một cách cơ học, mà là bố trí đúng người, đúng nơi, đúng việc, và mở thêm những nguồn lực đủ linh hoạt để công nghệ giúp chính quyền gần dân hơn...

Thuý Vi