Nâng cao hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách: Điểm tựa vững chắc cho học sinh, sinh viên nghèo

“Tấm vé” giúp học sinh nghèo vượt khó

Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, song đối với không ít gia đình hộ nghèo, cận nghèo hay có hoàn cảnh khó khăn tại thành phố Hà Nội, chi phí học tập của con em khi bước vào cổng trường đại học, cao đẳng là một gánh nặng không nhỏ. Trong bối cảnh đó, thành phố đã chỉ đạo các đơn vị liên quan, phối hợp triển khai nhiều chương trình, chính sách nhằm hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khan có cơ hội tiếp cận với nguồn vốn chính sách xã hội.

Đơn cử như tại xã Cổ Đô, thực hiện chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, Ngân hàng Chính sách xã hội đã và đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương cùng các tổ chức chính trị - xã hội triển khai nhiều gói tín dụng ưu đãi dành cho học sinh, sinh viên. Các chương trình này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho các gia đình trước mỗi năm học mới mà còn mở ra cơ hội học tập bình đẳng cho mọi đối tượng trong xã hội.

Theo đó, chương trình cho vay học sinh sinh viên theo quy định chung của Chính phủ tập trung hỗ trợ cho các em thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình, học sinh, sinh viên mồ côi, học sinh, sinh viên mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hỏa hoạn... Với gói tín dụng này, mức cho vay tối đa là 4.000.000 đồng/tháng/ học sinh, sinh viên và lãi suất cho vay hiện hành áp dụng là 6,6%/năm (lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay).

Tín dụng chính sách tiếp sức học sinh, sinh viên nghèo tạo dựng tương lai. Ảnh: Minh Anh.

Bên cạnh chương trình chung, học sinh sinh viên thuộc hộ gia đình cư trú hợp pháp trên địa bàn xã Cổ Đô nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung còn được hưởng chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 21/2024/NQ-HĐND. Chương trình áp dụng cho các hộ gia đình có từ 2 con trở lên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, cơ sở dạy nghề hợp pháp; hộ gia đình có vợ/chồng là người dân tộc thiểu số, người khuyết tật hoặc có vợ/chồng đã chết; cùng các hộ gia đình có thành viên hưởng chế độ ưu đãi người có công. Các đối tượng đặc thù này được vay tối đa 4.000.000 đồng/tháng/ học sinh,sinh viên với mức lãi suất đặc biệt ưu đãi chỉ 4,8%/năm.

Đặc biệt, nhằm khuyến khích phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai gói cho vay dành riêng cho học sinh sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh đang học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) như khoa học tự nhiên, máy tính và công nghệ thông tin, công nghệ tài chính, công nghệ kỹ thuật, kiến trúc và xây dựng, sản xuất và chế biến, toán và thống kê...

Đối với gói STEM, ngân hàng cho vay trang trải 100% học phí theo mức thu thực tế của nhà trường, đồng thời hỗ trợ sinh hoạt phí và chi phí học tập khác tối đa lên tới 5.000.000 đồng/tháng với lãi suất cực kỳ ưu đãi là 4,8%/năm. Về bảo đảm tiền vay, khoản vay đến 500 triệu đồng không yêu cầu tài sản bảo đảm, còn khoản vay trên 500 triệu đồng sẽ thực hiện bảo đảm tài sản theo quy định.

Để tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi này, học sinh, sinh viên chỉ cần đáp ứng điều kiện cư trú hợp pháp tại địa phương. Đối với học sinh, sinh viên năm thứ nhất cần có giấy báo trúng tuyển hoặc giấy xác nhận nhập học, từ năm thứ hai trở đi cần có xác nhận của nhà trường về việc đang theo học và không bị xử phạt hành chính về các hành vi vi phạm pháp luật như cờ bạc, nghiện hút, trộm cắp, buôn lậu. Cơ chế trả nợ cũng được thiết kế rất linh hoạt khi thời hạn trả nợ bằng đúng thời hạn phát tiền vay, học sinh, sinh viên chưa phải trả nợ gốc và lãi trong suốt quá trình theo học và được quyền trả nợ trước hạn mà không phải chịu bất kỳ khoản phí phạt nào.

Cần tiếp tục nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách

Hiệu quả của nguồn vốn tín dụng chính sách không chỉ dừng lại ở những con số dư nợ hay số lượt hộ gia đình được vay vốn, mà quan trọng hơn là tác động xã hội sâu sắc và lâu dài mà chương trình mang lại. Nguồn vốn ưu đãi xóa bỏ rào cản tài chính, tạo cơ hội cho con em hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình hay gia đình gặp sự cố đột xuất được đi học bình đẳng như bao bạn bè cùng lứa tuổi. Bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục bình đẳng.

Nhờ đồng vốn chính sách, nhiều sinh viên ra trường đã tìm được việc làm ổn định, trở thành lực lượng lao động có trình độ, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hà Nội và cả nước. Khi con em ra trường có việc làm, thu nhập ổn định, chính họ lại trở thành trụ cột tài chính giúp gia đình thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn Thủ đô một cách căn cơ và bền vững.

Tín dụng chính sách cho học sinh, sinh viên thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền Thành phố Hà Nội đối với thế hệ trẻ. Ảnh: PV

Là một trong số những sinh viên được tiếp cận nguồn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội, em Nguyễn Đức Lộc, phường Yên Sở, sinh viên năm thứ nhất, Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành học Kỹ thuật Y sinh (Chương trình tiên tiến), đã được duyệt vay 368 triệu đồng từ Chương trình cho vay học sinh, sinh viên ngành STEM theo Quyết định số 29/2025/QĐ-TTg ngày 28-8-2025 của Thủ tướng Chính phủ.

“Với khoản vay này, em có thêm điều kiện trang trải học phí, mua sắm thiết bị học tập và yên tâm theo đuổi ngành nghề kỹ thuật cao - lĩnh vực đang được Nhà nước ưu tiên phát triển", Nguyễn Đức Lộc chia sẻ.

Tương tự, anh Nguyễn Văn Nam (xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội) cũng được Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ cho vay để trang trải chi phí cho hai con đang học đại học. Anh Nam xúc động cho biết: "Nếu không có nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng chính sách xã hội, gia đình tôi khó lòng nuôi hai con học đại học cùng lúc. Đồng vốn chính sách thực sự là điểm tựa tiếp thêm nghị lực cho cả gia đình vượt qua giai đoạn gian khó nhất”.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai nguồn vốn tín dụng học sinh sinh viên trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay cũng đang đặt ra không ít khó khăn, đòi hỏi phải nhận diện rõ để có giải pháp khắc phục. Dù đã được điều chỉnh tăng lên 4 triệu đồng/tháng, song so với mức thu học phí theo cơ chế tự chủ của nhiều trường đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay (thường dao động từ 20 - 50 triệu đồng/năm học), hạn mức này vẫn còn khá khiêm tốn.

Theo quy định hiện hành, đối tượng được tiếp cận nguồn vốn chủ yếu tập trung ở hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc gia đình gặp khó khăn đột xuất do tai nạn, bệnh tật. Nhóm hộ có mức sống trung bình nhưng đông con đi học hoặc các gia đình lao động tự do có thu nhập bấp bênh tại khu vực đô thị vẫn gặp không ít vướng mắc khi xác nhận đối tượng để vay vốn.

Quá trình xác nhận đối tượng vay vốn tại một số xã, phường đôi lúc còn lúng túng, tâm lý sợ sai sót dẫn đến khâu thẩm định có lúc kéo dài, ảnh hưởng đến thời gian làm thủ tục nhập học của sinh viên.

Do đó, thành phố Hà Nội cần phối hợp với các bộ, ngành Trung ương kiến nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, điều chỉnh nâng mức cho vay phù hợp với đà tăng của học phí và chỉ số giá tiêu dùng tại các thành phố lớn. Đồng thời, cơ quan chức năng cũng cần nghiên cứu mở rộng đối tượng vay vốn đối với các gia đình có từ 2 con trở lên đang theo học cao đẳng, đại học, hoặc các hộ gia đình lao động thu nhập thấp chưa thuộc diện cận nghèo.

Phát huy lợi thế của một trung tâm kinh tế lớn, HĐND và UBND thành phố Hà Nội cần tiếp tục ưu tiên cân đối, bố trí nguồn vốn từ ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội để bổ sung nguồn vốn cho vay học sinh sinh viên. Việc chủ động nguồn lực tại chỗ sẽ giúp mở rộng quy mô và hạn mức cho vay, giảm bớt áp lực tài chính cho các gia đình nghèo trên địa bàn.

Đồng thời, Ngân hàng Chính sách xã hội cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giao dịch; phối hợp với chính quyền địa phương chuẩn hóa quy trình xác nhận đối tượng vay vốn, đảm bảo nhanh chóng, gọn nhẹ nhưng vẫn đúng đối tượng. Việc lồng ghép dữ liệu dân cư quốc gia sẽ giúp rút ngắn thời gian thẩm định, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hộ vay.

Tín dụng chính sách cho học sinh, sinh viên không đơn thuần là một giao dịch tài chính, mà là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền thành phố Hà Nội đối với thế hệ trẻ.

Đầu tư cho học sinh, sinh viên nghèo hôm nay chính là đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao của Thủ đô ngày mai. Việc tiếp tục tháo gỡ khó khăn, khơi thông và nâng cao hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách sẽ mở ra cơ hội đổi đời cho hàng nghìn bạn trẻ, góp phần xây dựng một Hà Nội văn minh, hiện đại và không ai bị bỏ lại phía sau.

Thanh Huyền