Tin vui cho ngành rau quả Việt Nam

Việc được phép sử dụng đồng thời 2 công nghệ chiếu xạ là bước nâng cấp quan trọng đối với năng lực hạ tầng sau thu hoạch của ngành rau quả. Ảnh: Phạm Ngôn.

Mới đây, Cơ quan Kiểm dịch Động thực vật Mỹ (APHIS) đã chính thức phê duyệt bổ sung công nghệ chiếu xạ X-ray cho nhà máy chiếu xạ Toàn Phát (TPI), tại Khu công nghiệp Phú An Thạnh, tỉnh Tây Ninh, trong chương trình xử lý kiểm dịch trái cây tươi xuất khẩu sang Mỹ. Trước đó, nhà máy này đã được APHIS công nhận đủ điều kiện xử lý bằng công nghệ chiếu xạ Gamma sử dụng nguồn Cobalt-60.

Thông thường đối với các loại trái cây tươi như bưởi, xoài, thanh long, nhãn, vải, chôm chôm, vú sữa... chiếu xạ là yêu cầu kiểm dịch bắt buộc trước khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Vì vậy, năng lực xử lý của các nhà máy chiếu xạ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng cũng như khả năng đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu.

Ngoài bổ sung thêm một dây chuyền xử lý chiếu xạ, việc được phép sử dụng đồng thời 2 công nghệ trên còn được xem là bước nâng cấp quan trọng đối với năng lực hạ tầng sau thu hoạch của ngành rau quả. Điều này cũng giúp doanh nghiệp linh hoạt lựa chọn công nghệ phù hợp, phân bổ công suất và duy trì hoạt động liên tục ngay cả trong những giai đoạn cao điểm, góp phần giảm chi phí lưu kho lạnh, duy trì chất lượng trái cây và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Tuy nhiên, việc bổ sung X-ray không đồng nghĩa với việc mọi sản phẩm hoặc quy cách đóng gói đều có thể tự động chuyển đổi giữa công nghệ chiếu xạ Gamma sử dụng nguồn Cobalt-60 và X-ray, mà từng cấu hình xử lý vẫn phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật, liều chiếu và quy trình kiểm soát đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Trước đó vào năm 2025, nhà máy chiếu xạ Toàn Phát đã xử lý gần 5.670 tấn trái cây xuất khẩu sang Mỹ bằng công nghệ Gamma sử dụng nguồn Cobalt-60. Khi hệ thống X-ray chính thức được đưa vào khai thác, năng lực xử lý của nhà máy dự kiến tăng gần gấp đôi; qua đó mở rộng khả năng tiếp nhận và xử lý hàng hóa, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm xuất khẩu.

Việc vận hành công nghệ chiếu xạ X-ray được kỳ vọng giúp nhà máy chiếu xạ Toàn Phát tăng gấp đôi năng lực chiếu xạ trái cây tươi. Ảnh: TPI.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt hơn 8,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong đó, xuất khẩu mặt hàng này sang Mỹ đạt khoảng 547 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm trước. Bên cạnh đó, số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) cho thấy Việt Nam mới chiếm khoảng 1,49% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến của Mỹ trong năm 2025, cho thấy dư địa tăng trưởng tại đây còn rất lớn.

Thực tế trên cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực hạ tầng sau thu hoạch để đáp ứng nhu cầu thị trường. Đặc biệt, khi bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu ngày càng dựa vào chất lượng, tốc độ và khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, việc mở rộng năng lực chiếu xạ đạt chuẩn quốc tế sẽ góp phần tạo nền tảng để trái cây Việt Nam gia tăng thị phần tại các thị trường cao cấp.

Anh Nguyễn