Tín dụng xanh là đòn bẩy chiến lược cho chu kỳ tăng trưởng mới

Ngày 27/3, tại Tọa đàm “Chuyển đổi xanh – chìa khóa tiết kiệm nguồn lực”, các chuyên gia khẳng định chuyển đổi xanh là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Trong bối cảnh năm 2026 khởi đầu một chu kỳ phát triển mới, việc sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên trở thành đòi hỏi cấp thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tín dụng xanh là đòn bẩy chiến lược cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đây là thời điểm mở đầu cho một chu kỳ phát triển mới với những yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, nền kinh tế đang phải đối mặt với nhiều luồng gió ngược từ biến động địa chính trị toàn cầu.

Tại Tọa đàm, các chuyên gia nhận định rằng cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông đã đẩy giá dầu tăng cao, từ đó tạo áp lực trực tiếp lên lạm phát và trở thành rào cản cho sự phục hồi kinh tế. Thực tế này càng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm dần sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch.

Trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ngành ngân hàng đang khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực. Bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, cho biết Ngân hàng Nhà nước đã sớm thúc đẩy tín dụng xanh từ năm 2015 thông qua việc lồng ghép quản lý rủi ro môi trường vào hoạt động cho vay.

Song song với định hướng chính sách, Ngân hàng Nhà nước cũng chỉ đạo triển khai các chương trình tín dụng cụ thể. Một trong những ví dụ là chương trình tín dụng hỗ trợ phát triển 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, với lãi suất thấp hơn khoảng 1% so với thông thường, qua đó vừa giảm chi phí sản xuất, vừa góp phần giảm phát thải.

Đáng chú ý, khung pháp lý về quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động tín dụng cũng từng bước được hoàn thiện. Nếu như trước đây chủ yếu mang tính khuyến khích, thì sau khi Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực, các yêu cầu này đã được luật hóa, buộc 100% tổ chức tín dụng phải xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro đối với các dự án có tác động tiêu cực đến môi trường.

Những con số thống kê cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy của các tổ chức tài chính. Tính đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đã đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Số lượng tổ chức tín dụng tham gia cho vay xanh cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ khi tăng từ 15 đơn vị vào năm 2017 lên 78 đơn vị ở thời điểm hiện tại. Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của mảng này đạt mức ấn tượng trên 20%.

Agribank được đánh giá là một ví dụ điển hình trong việc chủ động xây dựng các gói tín dụng ưu đãi cho lộ trình này. Ngân hàng đã triển khai chương trình cho vay nông nghiệp sạch với quy mô 50.000 tỷ đồng cùng gói tín dụng 30.000 tỷ đồng dành riêng cho dự án 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Bên cạnh đó, Agribank còn dành 60.000 tỷ đồng để đầu tư vào hạ tầng xanh.

TS. Nguyễn Thị Thu Hà – Giám đốc Trường đào tạo cán bộ, Phó Trưởng ban chỉ đạo ESG của Agribank, chia sẻ ngân hàng không chỉ dừng lại ở việc cung cấp nguồn vốn đơn thuần. Ngân hàng đang tích cực đóng vai trò kết nối và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thông qua các diễn đàn và hội nghị khách hàng xanh để tìm kiếm tiếng nói chung.

Mặc dù dòng vốn xanh đang rộng mở nhưng khả năng hấp thụ của doanh nghiệp vẫn là một bài toán khó. Nhiều đơn vị hiện nay còn e ngại do chi phí đầu tư công nghệ ban đầu quá lớn và thời gian thu hồi vốn thường kéo dài hơn so với các dự án truyền thống. Ngoài ra, những rào cản về thủ tục chứng nhận xanh cùng sự thiếu hụt dữ liệu chuẩn hóa về môi trường cũng khiến việc tiếp cận vốn gặp nhiều trở ngại.

Đứng từ góc độ doanh nghiệp, bà Đỗ Kim Tuyến, Giám đốc tài chính An Việt Group, thừa nhận rằng chuyển đổi xanh mang lại lợi ích dài hạn trong việc tối ưu hóa chi phí vận hành. Tuy nhiên, áp lực từ giá nhiên liệu đầu vào tăng cao và sự thiếu hụt nguồn lực tài chính dự phòng vẫn là những rào cản thực tế ngăn cản doanh nghiệp bứt phá.

Để giải quyết các nút thắt này, TS. Phạm Phan Dũng đề xuất cần có sự phối hợp nhịp nhàng và chặt chẽ hơn giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Chuyên gia này kiến nghị Chính phủ xem xét thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Nguồn vốn của quỹ có thể được huy động từ ngân sách nhà nước kết hợp với các nguồn lực quốc tế để ủy thác qua hệ thống ngân hàng.

Việc thiết lập các cơ chế hỗ trợ lãi suất từ phía Nhà nước được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt áp lực tài chính cho các ngân hàng thương mại. Điều này không chỉ tạo động lực mạnh mẽ hơn cho cộng đồng doanh nghiệp mà còn giúp lộ trình chuyển đổi xanh của Việt Nam sớm đạt được những mục tiêu chiến lược đã đề ra.

Thanh Hoa