Tiêu chuẩn mới cho AI công vụ: Việt Nam siết chặt độ chính xác và tính bảo mật

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức công bố Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia. Đây được coi là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa các công cụ AI dùng chung, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả khi triển khai trong bộ máy cơ quan nhà nước.

Thang điểm đánh giá và điều kiện triển khai khắt khe

Hệ thống đánh giá mới được xây dựng dựa trên thang điểm 100, bao quát toàn diện các khía cạnh từ kỹ thuật đến pháp lý. Để một nền tảng AI được phép triển khai chính thức, đơn vị phát triển phải đảm bảo đạt tối thiểu 70 điểm. Đặc biệt, bộ tiêu chí thiết lập cơ chế "điểm liệt" – nghĩa là nếu vi phạm bất kỳ tiêu chí trọng yếu nào, nền tảng sẽ bị loại ngay lập tức dù tổng điểm có cao đến đâu.

Các khía cạnh trọng tâm được đánh giá bao gồm: tuân thủ quy định pháp luật, bảo mật hệ thống, bảo vệ dữ liệu cá nhân và đáp ứng các nguyên tắc đạo đức trong AI. Điều này cho thấy sự thận trọng của cơ quan quản lý trước những rủi ro tiềm ẩn từ công nghệ trí tuệ nhân tạo đối với dữ liệu công cộng.

Ưu tiên tuyệt đối cho công nghệ nội địa

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là yêu cầu về tính tự chủ công nghệ. Trong giai đoạn thử nghiệm, các nền tảng bắt buộc phải sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt do chính các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu và làm chủ. Song song đó, toàn bộ hạ tầng vận hành phải được đặt tại Việt Nam để đảm bảo chủ quyền dữ liệu.

Yêu cầu này mở ra cơ hội lớn cho các tập đoàn công nghệ trong nước. Điển hình như Viettel AI với mô hình VT-Super-120B-A12B sở hữu 120 tỷ tham số, minh chứng cho năng lực phát triển AI chuyên sâu của đội ngũ kỹ sư Việt Nam. Việc đặt hạ tầng trong nước không chỉ giúp tăng tốc độ truy cập mà còn là rào cản kỹ thuật cần thiết để ngăn chặn rò rỉ thông tin ra nước ngoài.

Nguyên tắc chống thông tin sai lệch và cơ chế dẫn nguồn

Độ chính xác của thông tin là yếu tố sống còn đối với AI trong lĩnh vực công vụ. Bộ tiêu chí quy định nghiêm ngặt: AI không được tự ý "bịa" ra các quy định pháp luật hoặc viện dẫn những điều luật không tồn tại. Mọi câu trả lời cung cấp cho cán bộ, công chức phải đi kèm dẫn chiếu chi tiết đến từng điều, khoản, điểm của văn bản quy phạm pháp luật cụ thể.

AI hỗ trợ công vụ phải dẫn nguồn và không được "bịa" thông tin

Trong trường hợp dữ liệu đầu vào không đủ để trả lời, hệ thống phải chủ động cảnh báo hoặc từ chối phản hồi thay vì đưa ra các phán đoán thiếu căn cứ. Hơn thế nữa, nền tảng AI cao cấp còn được kỳ vọng có khả năng phát hiện các điểm mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản pháp luật để hỗ trợ quá trình rà soát chính sách.

Khả năng chịu tải và giới hạn quyền hạn của AI

Về mặt kỹ thuật, bộ tiêu chí cũng đặt ra các cột mốc về hiệu suất vận hành để đáp ứng quy mô sử dụng rộng khắp:

Mặc dù sở hữu năng lực xử lý thông tin mạnh mẽ, vai trò của AI vẫn được xác định rõ ràng là công cụ hỗ trợ. Quyền xem xét, phê duyệt và đưa ra quyết định cuối cùng trong các hoạt động công vụ vẫn thuộc về con người. Đồng thời, các nền tảng này chỉ được phép khai thác dữ liệu từ các văn bản pháp luật đã công khai, tuyệt đối không được sử dụng để xử lý thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước.

Việc ban hành bộ tiêu chí này không chỉ là giải pháp quản lý kỹ thuật mà còn là lời khẳng định về lộ trình chuyển đổi số an toàn, bền vững của Việt Nam, nơi công nghệ phục vụ con người dưới sự kiểm soát chặt chẽ của pháp luật.

PHỐ HỘI