Tiết lộ đề xuất bất ngờ của Qatar trong những ngày đầu xung đột Trung Đông

Cơ sở sản xuất khí đốt và khí hóa lỏng Ras Laffan nằm cách thủ đô Doha của Qatar khoảng 80 km về phía Bắc. Ảnh: dohanews/TTXVN

Theo đó, Iran sẽ không tấn công tổ hợp năng lượng trọng yếu Ras Laffan của Qatar để đổi lấy việc Qatar ngừng sản xuất khí đốt.

Việc ngừng sản xuất này nhằm đẩy giá năng lượng tăng vọt, qua đó gia tăng sức ép đối với Mỹ và Israel để chấm dứt cuộc xung đột.

Các thông tin cho biết nỗ lực của Qatar đã đổ vỡ khi Iran ngày 18/3 tấn công Ras Laffan và các mỏ khí đốt khác trên khắp vịnh Ba Tư nhằm đáp trả vụ Israel lần đầu tiên tấn công một mỏ khí đốt lớn của Iran.

Lời đề nghị của Qatar gửi tới Iran vào thời điểm đầu chiến sự đã bị một cơ quan tình báo chặn thu được khi cơ quan này theo dõi liên lạc của các lãnh đạo Iran.

Dù Iran chưa bao giờ cam kết với thỏa thuận này, nhưng động thái của Qatar trong giai đoạn đầu cuộc chiến cho thấy khả năng tồn tại một "sự ngầm hiểu" giữa hai nước.

Qatar đã đóng cửa Ras Laffan vào ngày thứ ba của cuộc chiến và lan truyền thông tin sai lệch rằng cơ sở này bị Iran tấn công nên buộc phải ngừng hoạt động.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy cơ sở này không có dấu hiệu hư hại rõ ràng trong tuần đầu tháng 3, ngay cả khi các quan chức Qatar cho rằng nơi đây đã bị tấn công. Các địa điểm năng lượng khác mà giới chức Qatar tuyên bố bị trúng đòn tấn công và phải đóng cửa cũng không cho thấy dấu hiệu hư hại.

Trước thông tin trên, Văn phòng Truyền thông Quốc tế của Qatar đã bác bỏ mạnh mẽ, khẳng định trong một tuyên bố rằng nước này chưa từng phối hợp với Iran về vấn đề năng lượng trong thời gian chiến sự và thông tin nói rằng Qatar đã phóng đại hoặc bịa đặt thiệt hại của cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan để lấy cớ đóng cửa" là "vô căn cứ".

Tuyên bố nêu rõ: "Mọi suy đoán cho rằng các quyết định vận hành liên quan đến sản xuất năng lượng đã được hoặc từng được đưa ra với sự phối hợp của Iran, vì lợi ích của Iran hoặc nhằm tác động đến diễn biến cuộc xung đột đều hoàn toàn không có cơ sở". Tuyên bố nhấn mạnh: "Qatar khi đó đang tích cực bảo vệ lãnh thổ của mình trước các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran".

Tuyên bố cũng cáo buộc báo chí phương Tây đã thay đổi căn cứ của các cáo buộc nhưng vẫn tiếp tục duy trì các cáo buộc đó bất chấp những sự thật và thông tin đã được cung cấp.

Theo tuyên bố, các cáo buộc này dựa trên những tài liệu sai lệch và không đáng tin cậy, có nguồn gốc từ các bên muốn phá hoại những nỗ lực trung gian nhằm chấm dứt xung đột, làm tổn hại danh tiếng của Qatar và làm suy yếu quan hệ đối tác chiến lược giữa Qatar và Mỹ".

Cuộc chiến ở Trung Đông bắt đầu ngày 28/2, khi Israel và Mỹ phát động chiến dịch ném bom nhằm làm suy yếu chính quyền Iran và phá hủy các chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của nước này.

Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái trên khắp khu vực, đồng thời áp đặt phong tỏa tại eo biển Hormuz, làm gián đoạn khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển trên thế giới và khiến giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Các bên đạt được một lệnh ngừng bắn mong manh vào ngày 8/4. Qatar, quốc gia duy trì quan hệ hữu nghị với cả Mỹ và Iran, đã tham gia vai trò trung gian giữa hai nước nhằm chấm dứt cuộc chiến.

Liên quan diễn biến đàm phán, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các bên đã hoàn tất dự thảo thỏa thuận và văn kiện này có thể sẽ được ký trong thời gian tới. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết các nội dung chính của thỏa thuận đã nhận được sự đồng thuận của các đồng minh trong khu vực, trong đó có Israel.

Tuy nhiên, lập trường của Iran cho thấy vẫn còn nhiều khác biệt giữa các bên liên quan. Trong khi Iran khẳng định việc duy trì chương trình làm giàu urani là quyền không thể thương lượng, phía Israel tiếp tục yêu cầu Iran phải từ bỏ toàn bộ kho dự trữ urani làm giàu. Trong một phát biểu ngày 12/6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhấn mạnh ông và Tổng thống Trump hoàn toàn nhất trí về việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Theo các nguồn tin Iran, dự thảo thỏa thuận đang được hoàn thiện bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ một phần các biện pháp trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu của Iran, chấm dứt phong tỏa hàng hải đối với các cảng của nước này, đồng thời giải phóng hàng chục tỷ USD tài sản bị đóng băng của Tehran ở nước ngoài. Đổi lại, các bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn đọng liên quan tới chương trình hạt nhân Iran và tình hình an ninh tại Trung Đông.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc