'Tiết học biên cương' - gieo mầm yêu nước cho học sinh vùng biên

Từ bục giảng giữa núi rừng biên giới

Mới đây, tại Trạm Biên phòng Cửa khẩu Sóc Giang, một “lớp học” đặc biệt được mở ra giữa không gian khoáng đạt của vùng biên (cuối tháng 3/2026). Không bảng đen, không bục giảng quen thuộc, “giáo án” của buổi học là đường biên, cột mốc; “người thầy” là Đại úy Vũ Đình Sơn, Phó Trạm trưởng Trạm Biên phòng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Sóc Giang. Hàng trăm học sinh Trường Tiểu học và THCS Chu Trinh lần đầu tiên được tận mắt nhìn thấy cột mốc biên giới, được nghe những câu chuyện về chủ quyền lãnh thổ từ các chú BĐBP giảng giải. Giữa màu áo học trò xen lẫn màu xanh áo lính, không gian buổi học vừa gần gũi, vừa trang nghiêm.

Không giảng dạy theo cách khô cứng, Đại úy Vũ Đình Sơn dẫn dắt học sinh tiếp cận kiến thức pháp lý bằng chính trải nghiệm thực tế. Những khái niệm như: biên giới quốc gia, mốc quốc giới, mốc đơn, mốc đôi, mốc ba… được giải thích ngay tại thực địa. Cột mốc 648 trở thành “giáo cụ trực quan”, giúp học sinh hiểu rõ hơn về chủ quyền của đất nước Việt Nam được vẽ nên từ những cột mốc.

Đặc biệt, nội dung tuyên truyền 3 văn kiện pháp lý về biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc được lồng ghép khéo léo vào thực tiễn. Không còn là những điều xa lạ, pháp luật hiện lên qua từng câu chuyện về tuyến biên giới dài hơn 333 km với 602 cột mốc, về những khó khăn, thách thức trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền. Sức hấp dẫn của tiết học không chỉ nằm ở kiến thức mà còn ở cảm xúc. Khi được đứng dưới lá cờ Tổ quốc nơi cửa khẩu, được chạm tay vào cột mốc, học sinh cảm nhận rõ hơn giá trị của từng tấc đất quê hương.

Đại úy Vũ Đình Sơn chia sẻ: Mục đích của chương trình là mang đến trải nghiệm trực quan nhất để từ đó hình thành tình yêu nước và ý thức bảo vệ chủ quyền trong nhận thức của các em học sinh.

Chính sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn đã khiến “Tiết học biên cương” trở thành một mô hình giáo dục hiệu quả, giúp học sinh tiếp cận chủ quyền không phải bằng ghi nhớ, mà bằng trải nghiệm.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Sóc Giang giới thiệu đường biên giới cho học sinh trong chương trình “Tiết học biên cương”.

Khi đường biên trở thành lớp học lớn của tuổi trẻ

Từ tháng 1 - 4/2026, các đồn biên phòng tỉnh tổ chức 22 buổi tuyên truyền “Tiết học biên cương”, thu hút 3.214 lượt người tham gia. Những con số ấy cho thấy quy mô và sự lan tỏa của chương trình. Đặc biệt, trong cao điểm “Tháng Ba biên giới” năm 2026, hoạt động này càng được triển khai sôi nổi. Trong 2 ngày 20 - 21/3, các đồn biên phòng đồng loạt tổ chức tuyên truyền pháp luật, giáo dục chủ quyền, chào cờ chủ quyền, thu hút đông đảo học sinh, giáo viên, đoàn viên tham gia.

Tại vùng sâu, vùng xa biên giới xã Cốc Pàng, Chi đoàn Đồn Biên phòng Cốc Pàng phối hợp với Chi đoàn Trường Phổ thông Dân tộc bán trú - THCS Cốc Pàng và Công an xã Cốc Pàng tổ chức Lễ kết nghĩa cùng chuỗi hoạt động phong phú, giàu ý nghĩa, thu hút đông đảo cán bộ, đoàn viên, thanh niên và nhân dân tham gia. Điểm nhấn của chương trình là hoạt động “Tháng Ba biên giới” với Lễ chào cờ trang nghiêm tại mốc quốc giới 532, giới thiệu đường biên cột mốc cho đoàn viên, thanh niên, khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Chi đoàn Đồn Biên phòng Quang Long phối hợp với Đoàn Thanh niên xã Quang Long tổ chức Chương trình “Tháng Ba biên giới” với nhiều hoạt động thiết thực tại mốc 890, xóm Kỳ Lạc. Chương trình thu hút 35 đoàn viên, thanh niên và học sinh Liên đội Trường Tiểu học THCS Đức Quang tham gia. Trong không khí trang nghiêm của lễ chào cờ chủ quyền, các đoàn viên, đội viên được tham gia “Tiết học biên cương”, trực tiếp tìm hiểu vị trí, ý nghĩa của đường biên, mốc giới và truyền thống của lực lượng BĐBP. Những kiến thức gắn với thực tiễn đã góp phần bồi đắp lòng tự hào dân tộc, nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Điểm nhấn của chương trình là Lễ kết nạp 3 đội viên ưu tú vào Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ngay tại cột mốc biên giới. Khoảnh khắc thiêng liêng ấy đã tạo dấu ấn sâu sắc, gắn lý tưởng tuổi trẻ với trách nhiệm nơi tuyến đầu Tổ quốc. Kết thúc chương trình, đoàn viên, thanh thiếu nhi tham gia thu gom rác thải, vệ sinh khu vực cột mốc, góp phần xây dựng môi trường biên giới xanh - sạch - đẹp, giúp các em hiểu rằng bảo vệ biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân.

Em Thẩm Văn Đoàn, học sinh lớp 9 xúc động chia sẻ: Được kết nạp Đoàn ngay tại cột mốc là niềm vinh dự lớn, em sẽ nỗ lực rèn luyện, tiếp nối tinh thần tuổi trẻ và truyền thống của BĐBP trong bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Tại Đồn Biên phòng Đức Long tiếp tục tổ chức tuyên truyền cho 120 cán bộ, giáo viên, học sinh Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hà Quảng. Hoạt động này góp phần mở rộng phạm vi giáo dục chủ quyền, không chỉ trong học sinh mà còn trong cộng đồng.

“Tiết học biên cương” không chỉ là một hoạt động ngoại khóa mà đã trở thành một hình thức tuyên truyền hiệu quả. Thay vì những bài giảng khô khan, chương trình giúp người học tiếp cận chủ quyền bằng trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao nhận thức một cách tự nhiên, bền vững.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cốc Pàng giới thiệu cột mốc biên giới cho đoàn viên, thanh niên Chi đoàn Trường Phổ thông Dân tộc bán trú - THCS Cốc Pàng, xã Cốc Pàng.

Gieo mầm yêu nước - bồi đắp thế trận lòng dân

Hiệu quả lớn nhất của “Tiết học biên cương” nằm ở sự thay đổi nhận thức của học sinh. Khi chủ quyền không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành hình ảnh cụ thể, các em sẽ hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình.

Theo thầy giáo Ngọc Bằng Giang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chu Trinh: Việc tổ chức tiết học tại thực địa mang lại giá trị thực tiễn cao, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về chủ quyền và pháp luật. Từ trải nghiệm ấy, học sinh hình thành ý thức tự giác trong học tập và chấp hành pháp luật. Em Nông Văn Dũng, học sinh lớp 9, chia sẻ sau buổi học, em cảm thấy tự hào hơn về Tổ quốc và ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ biên cương.

Những chuyển biến ấy tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa lâu dài. Khi học sinh hiểu rằng không vi phạm pháp luật, không tiếp tay cho các hành vi xâm phạm biên giới cũng là một cách bảo vệ chủ quyền, thì đó chính là nền tảng của ý thức công dân. Quan trọng hơn, chương trình góp phần củng cố thế trận biên phòng toàn dân. Khi học sinh, giáo viên và người dân cùng được trang bị kiến thức, ý thức trách nhiệm sẽ lan tỏa trong cộng đồng.

Sự phối hợp giữa BĐBP và các nhà trường đã tạo nên một mô hình giáo dục hiệu quả, vừa mang tính pháp lý, vừa giàu tính nhân văn. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong đổi mới giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử, chủ quyền bằng trải nghiệm thực tế.

“Tiết học biên cương” không chỉ là một hoạt động giáo dục mà còn là cách gieo những hạt mầm yêu nước trong thế hệ trẻ. Từ những cột mốc nơi biên giới, những bài học về chủ quyền được truyền tải bằng trải nghiệm chân thực, giúp học sinh hiểu và trân trọng giá trị của từng tấc đất quê hương. Những hạt mầm ấy, theo thời gian, sẽ lớn lên thành ý thức trách nhiệm, thành hành động cụ thể trong bảo vệ Tổ quốc.

Ở nơi phên giậu thiêng liêng, bên cạnh những người lính biên phòng ngày đêm làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền Tổ quốc, từ những “tiết học biên cương”, một thế hệ công dân trẻ đang được bồi đắp tri thức, hun đúc tinh thần yêu nước, sẵn sàng tiếp nối nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền trong tương lai.

Trường Hà