Thi tốt nghiệp THPT 2026: Chuẩn bị sớm, siết gian lận công nghệ cao

Ngày 10-4, Bộ GD&ĐT tổ chức hội nghị tập huấn công tác tổ chức thi và kiểm tra kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Bối cảnh thuận lợi nhưng tuyệt đối không chủ quan

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhận định kỳ thi tốt nghiệp THPT là sự kiện có quy mô lớn, diễn ra trên phạm vi toàn quốc với khoảng 1 triệu học sinh và 200.000 cán bộ, giáo viên cùng các lực lượng tham gia. Tính chất rộng lớn của kỳ thi luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ toàn xã hội.

Nhìn lại năm 2025, kỳ thi được tổ chức trong quá trình hệ thống hành chính chuyển sang hai cấp, sáp nhập các Sở GD&ĐT, khiến nhiều cán bộ quản lý còn tâm tư. Kỳ thi năm ngoái cũng phải dành cho hai đối tượng gồm thí sinh học chương trình 2006 và chương trình 2018, mang lại không ít gian nan.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TT

Tuy nhiên, nhờ bám sát chỉ đạo, kỳ thi năm 2025 đã thành công và được Chính phủ, xã hội đánh giá cao. Từ thực tiễn tổ chức thành công kỳ thi năm 2025 trong bối cảnh nhiều khó khăn và chuyển giao, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đúc kết lại 5 nhiệm vụ, đồng thời cũng là 5 bài học kinh nghiệm cốt lõi trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo kỳ thi:

Thứ nhất, công tác lãnh đạo, chỉ đạo phải hết sức sâu sát, quyết liệt và thường xuyên.
Thứ hai, công tác chuẩn bị phải được tiến hành hết sức chu đáo, từ sớm, từ xa. Việc tổ chức hội nghị tập huấn sớm ngay từ thời điểm này chính là bước khởi đầu thiết thực nhất để chuẩn bị cho kỳ thi.
Thứ ba, các lực lượng tham gia kỳ thi phải nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ và chỉ đạo sâu sát về mặt chuyên môn.
Thứ tư, công tác phối hợp phải đảm bảo tính đồng bộ. Kỳ thi diễn ra với quy mô rất lớn trên phạm vi toàn quốc (với khoảng 5.000 điểm thi), lực lượng tham gia đông nhất là ngành giáo dục, sau đó đến lực lượng công an (đặc biệt là A03), y tế, điện lực, giao thông... Điều này đòi hỏi sự phối hợp phải nhịp nhàng, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm và rõ thời gian.
Thứ năm, công tác truyền thông phải hiệu quả, tạo ra những thông tin minh bạch, kịp thời đến tất cả các chủ thể tham gia kỳ thi và toàn xã hội.

Bước sang năm 2026, ông Thưởng nhận định công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT có nhiều thuận lợi hơn khi bộ máy 34 Sở GD&ĐT đã ổn định. Năm nay cũng chỉ còn duy nhất một đối tượng dự thi theo chương trình 2018. Dù vậy, ông Thưởng quán triệt tinh thần xuyên suốt là tuyệt đối không được chủ quan, phải chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm.

Giữ ổn định, giảm tải thủ tục

GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), nhấn mạnh thông điệp của năm 2026 đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT là "giữ ổn định", với quy mô dự đoán tương tự năm 2025 là trên 1 triệu thí sinh. Tuy nhiên, bối cảnh tổ chức có nhiều khác biệt khi 34 tỉnh thành đã sáp nhập xong, bộ máy thanh tra chuyển về Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh.

Thông tư 13 sửa đổi, thay thế một phần Thông tư 24 của Bộ GD&ĐT cũng mang đến nhiều điều chỉnh, trong đó nhấn mạnh 100% các khâu trước, trong và sau kỳ thi đều cần tổ chức kiểm tra.

Cạnh đó, kỳ thi năm nay cũng giảm tải thủ tục cho thí sinh thông qua việc tích hợp giấy báo dự thi với thẻ dự thi, giấy chứng nhận kết quả thi với giấy công nhận tốt nghiệp (từ 4 loại giấy tờ rút gọn xuống còn 2 loại). Công tác chấm phúc khảo nghiêm ngặt hơn khi buộc phải có sự hội ý giữa hội đồng chấm ban đầu và hội đồng phúc khảo khi có sự chênh lệch điểm.

Dù có nhiều điểm sáng, ông Chương cũng thẳng thắn chỉ ra các hạn chế từ năm 2025 cần khắc phục như thiếu sót trong khâu in sao đề, tâm lý chủ quan khi coi thi dẫn đến vi phạm quy chế, vẫn còn bài thi thay đổi điểm sau phúc khảo. Đặc biệt, do sáp nhập tỉnh, nhiều địa phương (như TP.HCM, Ninh Bình) có quy mô thí sinh tăng vọt, đòi hỏi phương án bảo mật, in sao và vận chuyển đề thi phải được lên kế hoạch rất kỹ.

Đáng chú ý, ông Chương cho biết Bộ GD&ĐT đang khẩn trương thử nghiệm kỳ thi trên máy tính ở một số khâu tại một số địa phương, chuẩn bị Đề án trình Chính phủ cho lộ trình năm 2027 đã được luật hóa. Bộ đề nghị các cơ sở giáo dục nghiên cứu kỹ để chuẩn bị đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới phương pháp đánh giá.

Báo động gian lận AI, kiên quyết xử lý hình sự việc lộ đề

Cũng tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ A03 (Bộ Công an), đánh giá kỳ thi tốt nghiệp THPT luôn tiềm ẩn nguy cơ tiêu cực, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và an ninh lĩnh vực giáo dục.

Điển hình trong năm 2025, có 39 thí sinh bị đình chỉ thi do sử dụng điện thoại, trong đó 5 thí sinh dùng điện thoại chụp ảnh, gửi đề thi ra ngoài và chỉ bị phát hiện khi hình ảnh lan truyền trên mạng ở buổi thi tiếp theo. Dư luận cũng từng phản ánh nghi vấn về điểm số cao bất thường ở một số địa phương.

Lực lượng công an phải huy động khoảng 15.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia bảo vệ 2.500 điểm thi.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ A03 (Bộ Công an). Ảnh: TT

Đặc biệt, Đại tá Tuấn cảnh báo tình trạng gian lận bằng thiết bị công nghệ cao và công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn biến phức tạp, mua bán công khai trên các diễn đàn, mạng xã hội. Các thiết bị ngụy trang ngày càng tinh vi dưới dạng cúc áo, gọng kính, nhẫn, đồng hồ, hay tai nghe siêu nhỏ nhét sâu vào màng nhĩ, có khả năng kết nối tự động, truyền hình ảnh và nhận đáp án bằng giọng nói trong vài giây.

"Các ứng dụng AI đặt máy chủ ở nước ngoài với đội ngũ giải đề hùng hậu gây khó khăn lớn cho cơ quan chức năng", ông Tuấn nhấn mạnh.

Trong năm 2025, cơ quan Công an đã phải khởi tố các trường hợp học sinh vô ý hoặc cố ý làm lộ đề thi để răn đe chung. "Tuyệt đối không che giấu, chậm trễ trao đổi thông tin khi xảy ra sự cố vi phạm bảo vệ bí mật Nhà nước" là yêu cầu kiên quyết từ Cục A03 đối với các địa phương.

Đại diện A03 cũng kiến nghị thí điểm áp dụng thiết bị nhận dạng căn cước công dân và máy quét an ninh cầm tay tại các điểm thi có nguy cơ cao. Lực lượng PA03 sẽ rà soát không gian mạng để triệt phá các đường dây mua bán thiết bị gian lận từ sớm.

Tổ chức tập kết thí sinh vùng cao

Tại hội nghị, đại diện các Sở GD&ĐT cũng chia sẻ những phương án tổ chức mang tính thực tiễn cao, đặc biệt sau đợt sáp nhập hành chính.

Ông Đỗ Minh Tâm, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Lào Cai, cho biết sau khi sáp nhập Lào Cai và Yên Bái, toàn tỉnh dự kiến có xấp xỉ 20.000 thí sinh tại 58 điểm thi thuộc 39 xã, phường.

Đối diện với đặc thù địa bàn miền núi chia cắt, kinh nghiệm của tỉnh là phải tổ chức tập kết thí sinh ở xa về điểm thi từ sớm. "Chẳng hạn như năm nay, chiều mùng 9-6 là phải tiến hành tập kết các thí sinh ở xa về điểm thi nhằm đảm bảo không để thí sinh nào phải bỏ thi vì thiên tai, bão lũ. Tỉnh cũng có chính sách hỗ trợ 500.000 đồng/em cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tham gia kỳ thi", ông Tâm cho hay.

Về phía địa bàn đô thị đông đúc, ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM, thông tin kỳ thi 2025 diễn ra dưới áp lực rất lớn sau khi TP.HCM mới được thành lập, đẩy tổng số thí sinh dự thi lên tới hơn 131.000 em.

Rút kinh nghiệm để kỳ thi 2026 thành công, đại diện Sở GD&ĐT TP.HCM đặc biệt siết chặt khâu nhân sự. Theo ông Phong, trong thời gian tổ chức kỳ thi, địa phương gần như nói "không" với việc giải quyết cho đi nước ngoài hay nghỉ phép tự do. Cụ thể, Sở đã ban hành công văn tăng cường quản lý xuất cảnh nhằm hạn chế tình trạng giáo viên đi du lịch hè ồ ạt dẫn đến thiếu hụt nhân sự coi thi.

Đại diện TP.HCM cũng kiến nghị Bộ GD&ĐT cần nâng cấp phần mềm quản lý thi để xử lý đồng thời lượng lớn thí sinh trong giờ cao điểm. Đối với phần mềm quản lý bài thi tự luận và chấm thi trắc nghiệm, cần cải thiện tính năng nhập dữ liệu, tăng tốc độ đối soát, tối ưu đọc ảnh, giảm thiểu lỗi nhận dạng và bổ sung cán bộ kỹ thuật chuyên trách hỗ trợ địa phương xử lý sự cố.

Chi tiết lịch thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Hiện nay, các trường phổ thông trên cả nước đang đẩy mạnh công tác ôn luyện cho học sinh lớp 12. Việc chuẩn bị cho kỳ thi đã được triển khai từ sớm, bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời gắn với định hướng nghề nghiệp. Học sinh được tư vấn để nhận diện năng lực, sở trường và định hình lựa chọn phù hợp.

THANH THANH