Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng trong các cơ quan thanh tra

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lại Hữu Phước, Chánh Thanh tra NHNN cho biết, thực hiện chủ trương đẩy mạnh nghiên cứu khoa học phục vụ công tác quản lý, điều hành của NHNN, Thống đốc NHNN Việt Nam đã ký Quyết định số 3612 phê duyệt Đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ, đột xuất năm 2026 với chủ đề: “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra trong lĩnh vực ngân hàng”, giao Thanh tra NHNN là đơn vị chủ trì thực hiện.

Đây là đề tài có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Theo ông Lại Hữu Phước, đối với ngành Ngân hàng, yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống, ổn định thị trường tiền tệ, nâng cao hiệu quả thanh tra, giám sát và thích ứng với quá trình chuyển đổi số đang đặt ra những nhiệm vụ mới đối với công tác thanh tra cũng như phương thức lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực này.

Ông Lại Hữu Phước, Chánh Thanh tra NHNN phát biểu tại Hội thảo

Thông qua việc nghiên cứu đề tài, Ban Chủ nhiệm hướng tới làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra trong lĩnh vực ngân hàng; đánh giá khách quan những kết quả đạt được, những hạn chế, khó khăn và nguyên nhân; đồng thời đề xuất các quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp nhằm tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng trong giai đoạn phát triển mới.

Chính vì vậy, Hội thảo được tổ chức với mục đích báo cáo những kết quả nghiên cứu bước đầu của đề tài, đồng thời xin ý kiến về những vấn đề lý luận, thực tiễn, các quan điểm và giải pháp mà đề tài đề xuất.

Chánh Thanh tra NHNN cho biết, trong hoạt động quản lý nhà nước về tiền tệ và ngân hàng, công tác thanh tra luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là công cụ để phát hiện, xử lý vi phạm mà còn là phương thức quan trọng giúp phòng ngừa rủi ro, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động ngân hàng, góp phần giữ vững an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng và ổn định thị trường tài chính.

Ông Lê Việt Hùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ phát biểu ý kiến tại Hội thảo

Thực tiễn những năm qua cho thấy, cùng với quá trình đổi mới và phát triển của ngành Ngân hàng, yêu cầu đặt ra đối với công tác thanh tra ngày càng cao. Hoạt động thanh tra không còn chỉ dừng lại ở việc phát hiện những sai phạm đã xảy ra mà phải từng bước chuyển mạnh sang nhận diện sớm rủi ro, cảnh báo nguy cơ mất an toàn hệ thống, hỗ trợ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách.

Ông Chử Phương Nam, Ủy viên BCH Đảng bộ, Phó Chánh Văn phòng thường trực Đảng ủy NHNN phát biểu tại Hội thảo

Trong bối cảnh đó, chất lượng và hiệu quả của công tác thanh tra có ý nghĩa trực tiếp đối với sự an toàn, lành mạnh của hệ thống ngân hàng. Mỗi kết luận thanh tra không chỉ tác động đến một tổ chức tín dụng cụ thể mà trong nhiều trường hợp còn ảnh hưởng đến thị trường và sự ổn định của cả hệ thống tài chính. Chính vì vậy, công tác thanh tra càng đòi hỏi phải bảo đảm tính khách quan, trung thực, công tâm, tuân thủ pháp luật và giữ vững kỷ luật nghề nghiệp.

Một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng hoạt động thanh tra chính là sự lãnh đạo của Đảng. Thực tiễn đã chứng minh, ở đâu tổ chức đảng phát huy tốt vai trò hạt nhân chính trị, ở đó việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn thường đạt hiệu quả cao hơn; đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng hơn; tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật và đạo đức công vụ được đề cao hơn.

Đối với đội ngũ thanh tra ngân hàng, sự lãnh đạo của Đảng không chỉ thể hiện ở việc định hướng nhiệm vụ chính trị, lãnh đạo công tác cán bộ hay công tác kiểm tra, giám sát, mà còn thể hiện ở việc xây dựng môi trường làm việc liêm chính, khách quan, đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để lực lượng thanh tra giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, vượt qua các áp lực trong quá trình thực thi nhiệm vụ, đồng thời bảo đảm tính độc lập, khách quan trong hoạt động thanh tra theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thẳng thắn nhìn nhận rằng công tác thanh tra ngân hàng hiện nay đang đứng trước nhiều yêu cầu và thách thức mới.

Sự phát triển nhanh chóng của ngân hàng số, các công ty công nghệ tài chính (Fintech), thanh toán điện tử, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực tài chính đang làm thay đổi sâu sắc môi trường hoạt động ngân hàng. Các loại rủi ro ngày càng đa dạng, phức tạp và có tính lan truyền nhanh hơn trước. Nhiều vấn đề mới xuất hiện mà phương thức thanh tra truyền thống khó có thể theo kịp nếu không được đổi mới cả về tư duy, phương pháp và công cụ thực hiện.

Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ thanh tra, không chỉ về trình độ chuyên môn nghiệp vụ mà còn về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, khả năng thích ứng với công nghệ mới và năng lực phân tích, đánh giá các rủi ro phát sinh trong hoạt động ngân hàng hiện đại.

Đồng thời, cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng trong các cơ quan thanh tra; gắn chặt hơn nữa công tác xây dựng Đảng với thực hiện nhiệm vụ chuyên môn; xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra vừa có phẩm chất chính trị vững vàng, vừa có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn mới.

Tại Hội thảo, đại diện Nhóm nghiên cứu Đề tài trình bày Báo cáo tổng quan tình hình nghiên cứu. Theo đó, ngay sau khi Đề tài được giao, Ban Chủ nhiệm đã thống nhất định hướng nghiên cứu, xây dựng kế hoạch thực hiện, hoàn thiện đề cương chi tiết và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, bảo đảm phát huy chuyên môn của mỗi cá nhân và sự phối hợp chặt chẽ trong suốt quá trình nghiên cứu.

Trên cơ sở mục tiêu nghiên cứu, Ban Chủ nhiệm đã tiến hành nghiên cứu, hệ thống hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, các quy định của pháp luật về công tác thanh tra, xây dựng Đảng, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; đồng thời nghiên cứu các quy định chuyên ngành ngân hàng và tổng hợp những vấn đề lý luận, thực tiễn có liên quan để xây dựng cơ sở khoa học cho Đề tài.

Toàn cảnh Hội thảo

Song song với nghiên cứu lý luận, Ban Chủ nhiệm đã tổ chức khảo sát thực tiễn thu thập thông tin, đánh giá khách quan thực trạng công tác lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động thanh tra trong lĩnh vực ngân hàng. Kết quả khảo sát đã cung cấp nhiều thông tin thực tiễn quan trọng, góp phần kiểm chứng các nhận định khoa học và bổ sung cơ sở thực tiễn cho Đề tài.

Trên thực tế, đối với các nghiên cứu trong nước, một số các tác giả đã có nghiên cứu về mối quan hệ của đảng trong công tác thanh tra trong Quy định 22-QĐ/TW (2021) của Ban chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát kỷ luật Đảng, Hướng dẫn 02-HD/TW (2021) của Ban Chấp hàng Trung ương thực hiện một số nội dung của công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng và các công trình hệ thống hóa quan điểm của Đảng về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát... Tuy nhiên, theo nhóm đề tài, các nghiên cứu này chủ yếu mô tả thực trạng, pháp lý và để lại các khoảng trống như: thiếu các đánh giá định lượng về tác động của lãnh đạo Đảng đối với hiệu quả thanh tra ngân hàng; khoảng trống về cơ chế vận hành cụ thể; thiếu chỉ số và khung đánh giá hiệu quả lãnh đạo Đảng trong lĩnh vực thanh tra…

Chính vì vậy, nhóm nghiên cứu sẽ nghiên cứu về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra trong NHNN Trung ương, tại NHNN chi nhánh Khu vực và ở một số Bộ, Ngành và Thanh tra Chính phủ để tham khảo, rút kinh nghiệm cho việc áp dụng vào ngành Ngân hàng. Đồng thời nghiên cứu đề ra những phương hướng chỉ đạo của Đảng ủy NHNN phù hợp với đặc thù ngành Ngân hàng để đảm bảo công tác thanh tra được hiệu quả, tuân thủ quy định của pháp luật. Tại Hội thảo, đại diện Đảng ủy NHNN, lãnh đạo một số vụ cục, đơn vị thuộc NHNN, phòng chuyên môn thuộc Thanh tra NHNN, NHNN khu vực cũng đã đóng góp các ý kiến xoay quanh chủ đề nghiên cứu của đề tài, qua đó góp phần làm sáng tỏ cả về lý luận và thực tiễn, phục vụ công tác nghiên cứu cũng như nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra ngân hàng trong thời gian tới.

Quỳnh Trang - ảnh: Hoàng Giáp