Tiếp sức cho di sản bài chòi

Câu lạc bộ Bài chòi Sông Hàn giới thiệu nghệ thuật bài chòi cho các em học sinh Trường Tiểu học Lê Kim Lăng (phường Hòa Xuân). Ảnh: THIÊN DUYÊN

Gỡ khó cho “người giữ lửa”

Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 96 câu lạc bộ bài chòi đang hoạt động. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc duy trì sinh hoạt, biểu diễn và truyền dạy loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc này. Tuy nhiên, phần lớn câu lạc bộ vẫn hoạt động dựa vào tâm huyết của nghệ nhân. Trong khi đó, kinh phí duy trì các câu lạc bộ còn hạn chế, lực lượng kế cận ngày càng mỏng và không gian thực hành chưa đáp ứng yêu cầu bảo tồn, phát huy di sản trong đời sống hiện đại.

Xuất phát từ thực tiễn đó, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 66 tập trung tháo gỡ những khó khăn của các câu lạc bộ và nghệ nhân thông qua nhiều chính sách cụ thể. Đơn cử, các câu lạc bộ được hỗ trợ 70 triệu đồng/năm để duy trì hoạt động (tối đa 4 năm); 50 triệu đồng để mua sắm trang thiết bị, nhạc cụ, đạo cụ; hỗ trợ từ 110 - 130 triệu đồng/lớp truyền dạy và 200 triệu đồng/đợt tổ chức cuộc thi sáng tác tác phẩm dân ca bài chòi.

Những hỗ trợ này được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực để các câu lạc bộ duy trì hoạt động ổn định, mở rộng công tác truyền dạy, thu hút lớp nghệ nhân kế cận và từng bước đưa bài chòi đến gần cộng đồng. Với những người gắn bó và trực tiếp thực hành loại hình nghệ thuật này, Nghị quyết 66 không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ về kinh phí, mà còn tiếp thêm niềm tin, động lực để tiếp tục gìn giữ, lan tỏa di sản.

Nghệ nhân Huyền Tân, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bài chòi Sông Hàn, cho rằng việc HĐND thành phố ban hành nghị quyết là điều các nghệ nhân mong đợi từ nhiều năm nay. Đây là bước ngoặt quan trọng trong công tác bảo tồn và phát huy nghệ thuật bài chòi, đồng thời thể hiện sự quan tâm của thành phố đối với nghệ thuật truyền thống và những người trực tiếp thực hành, gìn giữ di sản.

“Hy vọng chính sách được triển khai nhanh chóng, đúng và đủ như nghị quyết đề ra để tạo động lực cho chúng tôi tiếp tục gìn giữ và lan tỏa nghệ thuật bài chòi. Chúng tôi cũng mong có thêm các điểm biểu diễn thường xuyên, mở rộng các lớp truyền dạy, đưa bài chòi vào trường học và chú trọng đào tạo cả lực lượng hô hát lẫn nhạc công để tạo nguồn kế cận, bảo đảm sự phát triển lâu dài của loại hình nghệ thuật này”, chị Huyền Tân chia sẻ.

Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND được các nghệ nhân, câu lạc bộ kỳ vọng tạo ra bước ngoặt trong việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật bài chòi. Ảnh: THIÊN DUYÊN

Phát huy di sản bền vững

Để các chính sách của Nghị quyết 66 sớm đi vào cuộc sống, cùng với việc bố trí nguồn lực, điều quan trọng là tổ chức triển khai đồng bộ, tạo cơ hội để nghệ thuật bài chòi đến gần hơn với cộng đồng. Theo ông Nguyễn Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh thành phố, trên cơ sở Nghị quyết 66, trung tâm sẽ đầu tư bổ sung trang phục, đạo cụ và các điều kiện cần thiết nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ; phối hợp với các nghệ nhân mở thêm các lớp truyền dạy, chú trọng đào tạo lực lượng nhạc công để bảo đảm tính kế thừa.

“Năm 2027, trung tâm dự kiến tổ chức Liên hoan dân ca và hô hát bài chòi mở rộng với sự tham gia của các câu lạc bộ trên địa bàn thành phố và một số địa phương lân cận. Bên cạnh đó, trung tâm sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng các điểm biểu diễn phục vụ nhân dân, du khách tại các khu, điểm du lịch, không gian công cộng và các lễ hội. Qua đó tạo thêm không gian thực hành và đưa nghệ thuật bài chòi đến gần hơn với công chúng”, ông Cường cho biết.

Theo bà Đinh Thị Trang, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố, Nghị quyết 66 thể hiện chiến lược của thành phố trong bảo tồn và phát huy nghệ thuật bài chòi - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều đáng quý của nghị quyết lần này không chỉ nằm ở việc bố trí nguồn lực, mà còn khẳng định quan điểm chuyển từ “bảo tồn theo phong trào” sang “bảo tồn có chính sách, có cơ chế và có tính bền vững”. Đây chính là điều mà các nghệ nhân, các câu lạc bộ và những người gắn bó với bài chòi mong đợi từ nhiều năm nay.

Theo bà Trang, để chính sách phát huy hiệu quả, thành phố cần xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ, ưu tiên những hoạt động mang tính lâu dài thay vì chỉ dừng ở các chương trình ngắn hạn.

Nghệ nhân Hữu Đê, Chủ nhiệm câu lạc bộ Bài chòi Hải Vân (thứ 7, bên phải qua) đại diện đoàn Đà Nẵng nhận Huy chương Vàng tại Hội diễn đàn, hát dân ca 3 miền toàn quốc năm 2026. Ảnh: THIÊN DUYÊN

Bài chòi cần được đưa vào không gian văn hóa cộng đồng, lễ hội truyền thống, các sự kiện văn hóa - du lịch của thành phố và từng bước trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Đà Nẵng. Đối với các nghệ nhân và câu lạc bộ, cần chú trọng truyền dạy cho thế hệ trẻ, xây dựng đội ngũ anh hiệu, chị hiệu kế cận. Đồng thời tiếp tục sáng tác câu thai mới trên nền tảng tôn trọng những giá trị nguyên gốc của loại hình nghệ thuật này.

“Ý nghĩa lớn nhất của nghị quyết là trao thêm sức mạnh cho di sản, bởi một di sản chỉ thực sự được bảo tồn khi còn có người thực hành, có cộng đồng tiếp nhận và có môi trường để phát huy giá trị. Với sự chung tay của chính quyền, nghệ nhân và cộng đồng, bài chòi sẽ không chỉ được bảo tồn mà trở thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của Đà Nẵng, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa và quảng bá bản sắc xứ Quảng trong giai đoạn mới”, bà Trang bày tỏ.

THIÊN DUYÊN