Tiếp nối hào khí Hai Bà Trưng từ những cam kết mạnh mẽ vì bình đẳng, phát triển Quyết tâm chính trị nâng cao vai trò, tiếng nói của phụ nữ

Cơ cấu ứng cử đại biểu nữ - yêu cầu mang tính nguyên tắc

Thực tiễn bầu cử qua các nhiệm kỳ của Quốc hội và HĐND các cấp cho thấy, chủ trương tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các cơ quan quyền lực nhà nước đã, đang được kế thừa, phát huy, triển khai đồng bộ, nghiêm túc và ngày càng đi vào chiều sâu.

Các ứng cử viên ĐBQH khóa XVI, Đơn vị bầu cử số 2 tỉnh Tuyên Quang và ứng cử viên đại biểu HĐND tỉnh khóa XX thuộc Tổ bầu cử số 4 tại Hội nghị tiếp xúc với cử tri xã Thái Hòa. Ảnh: Bách Hợp

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND quy định rõ: số lượng nữ được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội do Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến trên cơ sở đề nghị của Ban Thường vụ Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, bảo đảm có ít nhất 35% tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử ĐBQH là phụ nữ. Nghị quyết 107/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hướng dẫn xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người ứng cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 chỉ rõ: người ứng cử đại biểu là phụ nữ phải bảo đảm đạt tỷ lệ ít nhất 35% trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu HĐND ở từng cấp. Đây không phải là sự “ưu tiên mang tính hình thức”, mà là một giải pháp căn cơ khắc phục khoảng cách giới trong đời sống chính trị - xã hội, bảo đảm quyền tham gia chính trị của phụ nữ.

Thực tiễn nhiều nhiệm kỳ cho thấy, nếu không có quy định mang tính bắt buộc, tỷ lệ nữ tham gia các cơ quan quyền lực nhà nước rất dễ bị thu hẹp bởi những rào cản vô hình. Vì vậy, quy định về cơ cấu không làm giảm chất lượng đại biểu, mà ngược lại, tạo điều kiện để những nữ đại biểu đủ đức - đủ tài có cơ hội cống hiến.

Những con số biết nói từ thực tiễn

Theo thống kê, tỷ lệ nữ ứng cử viên ĐBQH khóa XV có sự phát triển đáng kể, với 393/868 ứng viên, chiếm 45,3%, tăng 6,3% so với khóa XIV. Nhiệm kỳ 2026 - 2031, số lượng ứng cử viên nữ ĐBQH tiếp tục được duy trì ổn định. Trong tổng số 864 người ứng cử ĐBQH khóa XVI, có 392 ứng cử viên ĐBQH là nữ, chiếm 45,37%, cao hơn mức tối thiểu 35% theo quy định của Luật Bầu cử, phản ánh sự quan tâm và nỗ lực nâng cao vai trò của phụ nữ trong các cơ quan quyền lực nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ tham gia tích cực vào quá trình hoạch định chính sách và giám sát việc thực thi pháp luật.

Tại các địa phương, số lượng nữ ứng cử viên tham gia ứng cử cơ quan dân cử các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tiếp tục được quan tâm và duy trì cao hơn mức tối thiểu do pháp luật quy định. Tại Hà Nội, sau Hiệp thương lần thứ ba, tổng số nữ được giới thiệu ứng cử ĐBQH là 17/39 người (chiếm 43,6%), đại biểu HĐND thành phố là 86/205 người (chiếm 42%) và đại biểu HĐND cấp xã là 2.324 trên 5.193 người (44,8%). Tại Nghệ An, 66/140 người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh khóa XIX là nữ, chiếm 47,1%. Tại Thành phố Cần Thơ, 72/140 người ứng cử đại biểu HĐND thành phố khóa XI là nữ, chiếm 51,4%, vượt mức quá bán, thể hiện rõ quyết tâm chính trị trong việc nâng cao vai trò và tiếng nói của phụ nữ trong các cơ quan quyền lực nhà nước.

Những tỷ lệ vượt trội trên phản ánh sự quan tâm đặc biệt của các địa phương trong việc tạo điều kiện để phụ nữ tham gia thực chất vào quá trình hoạch định chính sách, giám sát và quản lý phát triển địa phương. Sự xuất hiện vượt trội của phụ nữ ngay từ khâu “đầu vào” các cơ quan quyền lực nhà nước góp phần đa dạng hóa tiếng nói tại nghị trường, thúc đẩy các quyết sách vừa gần dân, vừa thiết thực, đồng thời tạo động lực để các đại biểu nữ chủ động, tự tin, phát huy năng lực và sáng kiến trong hoạt động dân cử. Những con số trên không chỉ phản ánh việc tuân thủ pháp luật mà còn cho thấy chuyển biến tích cực trong nhận thức xã hội: phụ nữ đang dần khẳng định vị trí xứng đáng trong đời sống chính trị.

Nhưng điều quan trọng hơn cả tỷ lệ là chất lượng và năng lực thực tiễn. Thực tiễn vận động bầu cử cho thấy, nhiều ứng viên nữ không chỉ đáp ứng cơ cấu, mà còn là những cán bộ trưởng thành từ cơ sở, am hiểu đời sống Nhân dân, gắn bó mật thiết với các lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội, văn hóa, gia đình và trẻ em. Cơ cấu nữ vì thế không phải là “ghế dành sẵn”, mà là cánh cửa mở ra cho bản lĩnh, năng lực và trách nhiệm, để phụ nữ phát huy truyền thống “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, đóng góp trực tiếp vào xây dựng và phát triển quê hương, đất nước, bước vào nghị trường với tâm thế chủ động, tự tin, sẵn sàng chịu trách nhiệm trước cử tri.

TÂN HÒA