Tiến lên từ nền tảng văn hóa với khát vọng dân tộc

Ẩn sâu trong thông điệp về hành động quyết liệt và đột phá thể chế là một trục giá trị xuyên suốt: Văn hóa, con người, niềm tin xã hội. Chính từ nền tảng ấy, khát vọng Việt Nam hùng cường mới có điểm tựa bền vững để hiện thực hóa.

Lễ hội truyền thống là một trong những tài sản vô giá trong kho tàng văn hóa dân tộc Việt Nam. Ảnh: TRẦN HUẤN

Lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo cao nhất...

Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào một giai đoạn đặc biệt quan trọng của lịch sử phát triển. Sau gần bốn mươi năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, thế và lực của quốc gia không ngừng được nâng cao.

Trong chiều sâu của thông điệp ấy là tư tưởng “Dân là gốc”, một giá trị cốt lõi của truyền thống chính trị Việt Nam được phát triển và nâng tầm trong điều kiện mới. Khi người dân được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách, khi quyền làm chủ của nhân dân được tôn trọng và phát huy, thì đó không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là điều kiện văn hóa để xã hội đạt tới đồng thuận và bền vững. Niềm tin xã hội, vốn là một dạng “vốn văn hóa” đặc biệt chỉ được bồi đắp khi người dân cảm nhận rõ sự công bằng, minh bạch và hiệu quả của bộ máy công quyền.

Nhưng cùng với thời cơ rộng mở là những thách thức ngày càng phức tạp: Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến động địa chính trị, cách mạng công nghiệp mới, chuyển đổi số toàn diện và những vấn đề xã hội nảy sinh trong quá trình phát triển nhanh.

Trong bối cảnh ấy, Đại hội XIV không chỉ tổng kết một nhiệm kỳ, mà xác lập một tâm thế mới cho dân tộc, tâm thế bước vào kỷ nguyên phát triển với khát vọng lớn hơn, yêu cầu cao hơn và trách nhiệm nặng nề hơn.

Bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm được công bố ngay sau thành công của Đại hội, vì thế không đơn thuần là lời động viên tinh thần, mà là một bản hiệu triệu có chiều sâu tư tưởng.

Thông điệp “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!” gợi nhắc khí phách lịch sử của dân tộc trong những thời khắc quyết định, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới của thời bình: Chiến thắng không còn đo bằng chiến công quân sự, mà bằng năng lực phát triển, bằng chất lượng cuộc sống, bằng vị thế văn hóa và sức mạnh mềm của quốc gia.

Điều đáng chú ý là trong mạch lập luận về hành động quyết liệt và đột phá phát triển, bài viết của Tổng Bí thư luôn gắn kết chặt chẽ với yếu tố con người và nền tảng văn hóa. Khi nhấn mạnh yêu cầu “lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả”, đó không chỉ là một công thức quản trị hiện đại, mà còn là lời kêu gọi xây dựng một văn hóa hành động, nơi lời nói gắn với việc làm, trách nhiệm gắn với kết quả, danh dự cá nhân gắn với lợi ích của Nhân dân và đất nước.

Văn hóa ở đây không phải là một lĩnh vực riêng biệt đứng bên cạnh kinh tế hay chính trị, mà là hệ giá trị chi phối cách chúng ta suy nghĩ, hành xử và tổ chức xã hội. Một xã hội có văn hóa trách nhiệm cao sẽ không chấp nhận tình trạng “nói nhiều làm ít”; một nền quản trị có văn hóa liêm chính sẽ không dung thứ cho quan liêu, hình thức; một đội ngũ cán bộ thấm nhuần văn hóa phụng sự sẽ luôn tự hỏi mình đã làm được gì cho nhân dân, thay vì tìm cách né tránh trách nhiệm.

Chính vì vậy, lời nhấn mạnh của Tổng Bí thư về việc lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo cao nhất của hiệu quả thực thi chính sách là một biểu hiện sinh động của việc đưa văn hóa phục vụ vào trung tâm của quản trị quốc gia.

Một tiết mục nghệ thuật chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV

Điểm tựa tinh thần để chúng ta tin tưởng vào một tương lai phát triển

Trong chiều sâu của thông điệp ấy là tư tưởng “Dân là gốc”, một giá trị cốt lõi của truyền thống chính trị Việt Nam được phát triển và nâng tầm trong điều kiện mới. Khi người dân được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách, khi quyền làm chủ của nhân dân được tôn trọng và phát huy, thì đó không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là điều kiện văn hóa để xã hội đạt tới đồng thuận và bền vững.

Niềm tin xã hội, vốn là một dạng “vốn văn hóa” đặc biệt chỉ được bồi đắp khi người dân cảm nhận rõ sự công bằng, minh bạch và hiệu quả của bộ máy công quyền.

Bài viết cũng gợi mở một cách nhìn rất đáng suy ngẫm về mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và phát triển văn hóa, xã hội. Khi nhấn mạnh giáo dục, y tế, văn hóa phải được quan tâm đầu tư ngang tầm với tăng trưởng kinh tế, Tổng Bí thư đã khẳng định rõ một quan điểm phát triển toàn diện: Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi con người được phát triển toàn diện, khi xã hội được củng cố về đạo đức, nhân cách và bản sắc. Văn hóa trong ý nghĩa đó không chỉ là di sản hay lễ hội, mà là lối sống, là chuẩn mực ứng xử, là tinh thần thượng tôn pháp luật, là khát vọng vươn lên bằng tri thức và sáng tạo.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, văn hóa càng trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng để đất nước giữ vững bản sắc và nâng cao sức mạnh mềm. Một quốc gia có bản sắc văn hóa rõ nét, có con người năng động, sáng tạo và có trách nhiệm xã hội cao sẽ có lợi thế lớn trong cạnh tranh quốc tế. Chính vì vậy, thông điệp “tiến lên” trong bài viết của Tổng Bí thư không chỉ là tiến lên về tốc độ tăng trưởng, mà còn là tiến lên về chất lượng văn hóa của phát triển, nơi con người Việt Nam được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược quốc gia.

Ngay từ đầu năm mới 2026, Hà Nội luôn được du khách quốc tế tìm đến

Từ góc nhìn văn hóa, giai đoạn 5-10 năm tới mà bài viết nhấn mạnh như một giai đoạn bản lề không chỉ là bản lề về kinh tế, mà còn là bản lề về hệ giá trị xã hội. Đây là thời điểm quyết định xem chúng ta xây dựng được một xã hội phát triển dựa trên sáng tạo, liêm chính, trách nhiệm và nhân văn, hay để những biểu hiện tiêu cực của chủ nghĩa thực dụng, chạy theo lợi ích ngắn hạn làm xói mòn nền tảng tinh thần. Việc chuyển hóa Nghị quyết Đại hội XIV thành hành động cụ thể vì vậy không chỉ là vấn đề kỹ thuật quản lý, mà là quá trình hình thành một văn hóa phát triển mới cho dân tộc.

Ở đoạn kết, khi Tổng Bí thư nhắc lại lời hiệu triệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!”, đó không chỉ là sự nối dài mạch nguồn lịch sử, mà còn là lời nhắc nhở về sức mạnh tinh thần đã giúp dân tộc Việt Nam vượt qua mọi thử thách trong quá khứ.

Hôm nay, sức mạnh ấy cần được khơi dậy trong một hình thái mới: Tinh thần đổi mới sáng tạo, ý thức kỷ luật, khát vọng cống hiến và niềm tin vào tương lai chung của đất nước. Tiến lên trong kỷ nguyên mới, vì thế, trước hết là tiến lên về văn hóa: Văn hóa trách nhiệm trong công vụ, văn hóa liêm chính trong quản trị, văn hóa sáng tạo trong lao động, văn hóa nhân ái trong đời sống xã hội. Khi nền tảng văn hóa ấy được củng cố, mọi mục tiêu kinh tế - xã hội dù cao đến đâu cũng sẽ có điểm tựa vững chắc để trở thành hiện thực.

Và khi mỗi người dân cảm thấy mình là chủ thể của phát triển, được tôn trọng, được trao cơ hội và được sống trong một môi trường văn hóa lành mạnh, thì khát vọng Việt Nam hùng cường mà Đại hội XIV xác lập sẽ không còn là viễn cảnh xa xôi, mà là con đường đang mở ra từng ngày dưới bước chân của cả dân tộc.

Tiến lên từ nền tảng văn hóa của khát vọng dân tộc, đó chính là chiều sâu bền vững của thông điệp mà Tổng Bí thư gửi gắm sau Đại hội XIV, và cũng là điểm tựa tinh thần để chúng ta tin tưởng vào một tương lai phát triển, nhân văn và thịnh vượng của đất nước trong thế kỷ XXI.

PGS.TS BÙI HOÀI SƠN; ảnh: TRẦN HUẤN