Tiêm vắc xin phế cầu bảo vệ trẻ em và người cao tuổi

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân tại Khoa Bệnh phổi - Bệnh viện Đa khoa tỉnh

Trời lạnh, phế cầu khuẩn dễ phát triển và gây bệnh

Phế cầu khuẩn, có tên khoa học là Streptococcus pneumoniae, có thể tồn tại ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây biểu hiện rõ ràng. Tuy nhiên, khi sức đề kháng suy giảm, nhất là trong những ngày trời lạnh, vi khuẩn này dễ dàng phát triển và gây bệnh. Đây là tác nhân được ghi nhận là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi nặng, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra thường khởi phát với những triệu chứng không đặc hiệu như sốt, ớn lạnh, ho, đau ngực, thở nhanh hoặc khó thở. Không ít trường hợp ban đầu chỉ nghĩ là cảm lạnh thông thường nhưng bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng não, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo thống kê, mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,6 triệu trường hợp tử vong liên quan đến phế cầu khuẩn, cho thấy mức độ nguy hiểm của tác nhân này không thể xem nhẹ. Phế cầu khuẩn lây lan chủ yếu qua đường hô hấp, thông qua tiếp xúc với dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện ở khoảng cách gần hoặc sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Trong điều kiện sinh hoạt khép kín, ít thông thoáng vào mùa đông, nguy cơ lây nhiễm càng gia tăng.

Cách đây 1 tuần, ông Nguyễn Văn Ba (67 tuổi, trú ở phường Cam Ly - Đà Lạt) nhập viện cùng với máy trợ thở tự trang bị. Người nhà cho biết, ông Ba bị bệnh viêm phổi, khó thở, đợt lạnh này ông không chịu nổi, phải đưa vào Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng để điều trị. Vì không hiểu rõ lợi ích của tiêm vắc xin phế cầu nên ông Ba chưa tiêm phòng, do đó bệnh tiến triển nặng hơn.

Cũng như ông Ba, tại Khoa Bệnh phổi - Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng, hiện có 60 bệnh nhân đang được điều trị các bệnh viêm phổi, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, phần lớn là bệnh nhân cao tuổi, với tỷ lệ tiêm vắc xin phế cầu rất thấp. Tại khoa có 55 giường bệnh, trung bình mỗi bệnh nhân điều trị nội trú 10 ngày, nên ở đây lúc nào cũng đông bệnh nhân.

Chủ động tiêm vắc xin phòng phế cầu

Bác sĩ Chuyên khoa I Cao Thị Hồng Mai - Trưởng Khoa Bệnh phổi, Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng cho biết, mùa lạnh là thời điểm các bệnh hô hấp gia tăng mạnh. Việc chủ động tiêm vắc xin phòng phế cầu không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng, giảm nguy cơ biến chứng nặng cũng như hạn chế tình trạng quá tải tại các cơ sở y tế. Người dân nên đến các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn, tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch, nhất là trước và trong những tháng lạnh cao điểm.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, tiêm vắc xin phòng ngừa phế cầu là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay, giúp ngăn ngừa các bệnh nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra như: viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não. Vắc xin giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động, làm giảm nguy cơ mắc bệnh, đồng thời hạn chế mức độ nặng và các biến chứng nếu không may nhiễm bệnh.

Những đối tượng nên chủ động tiêm vắc xin phòng phế cầu gồm: trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi; người từ 65 tuổi trở lên; người mắc các bệnh mạn tính như: hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường, bệnh tim mạch, gan, thận; người suy giảm miễn dịch và người có thói quen hút thuốc lá.

Hiện nay, tại Việt Nam đã có nhiều loại vắc xin phòng phế cầu phù hợp với từng nhóm tuổi và đối tượng nguy cơ, với lịch tiêm được khuyến cáo cụ thể nhằm bảo đảm hiệu quả bảo vệ tối ưu. Vắc xin phế cầu dự kiến được Bộ Y tế đưa vào chương trình Tiêm chủng mở rộng từ năm 2026, ưu tiên triển khai tại các địa phương miền núi khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

An Nhiên .