Tiêm kích tàng hình Su-75 Nga chưa thể hạ cánh sau nhiều năm

Khác với Su-57 hai động cơ được phát triển chủ yếu cho Không quân Vũ trụ Nga, Su-75 hướng đến thị trường xuất khẩu, nhắm vào những khách hàng muốn sở hữu máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 với chi phí thấp hơn.

Máy bay Su-57 Felon (bên trái) và Su-75 Checkmate. (Ảnh: Rostec)

Thời điểm ra mắt, dự án được xem là nỗ lực của Nga nhằm cạnh tranh với Mỹ trên thị trường tiêm kích tàng hình. Nhà sản xuất kỳ vọng Su-75 có thể mang lại khả năng tác chiến hiện đại với mức giá dễ tiếp cận hơn F-35 Lightning II của Lockheed Martin.

Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) từng quảng bá mẫu máy bay này tại nhiều thị trường, trong đó có Trung Đông, châu Á và một số quốc gia châu Phi. Các tài liệu tiếp thị cũng đề cập đến những khách hàng tiềm năng như Argentina, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)...

Thiết kế 1 động cơ cùng nhiều công nghệ tàng hình

Về ý tưởng, Su-75 được phát triển như một tiêm kích đa nhiệm, có thể thực hiện các nhiệm vụ không chiến, trinh sát và tấn công mục tiêu mặt đất. Cách tiếp cận này có nhiều điểm tương đồng với F-35, nhưng được thiết kế để giảm chi phí chế tạo và vận hành.

Thiết kế 1 động cơ cũng đánh dấu sự khác biệt đáng kể so với truyền thống phát triển nhiều dòng tiêm kích 2 động cơ của Nga. Nếu dự án tiến triển như kế hoạch, Su-75 có thể sử dụng động cơ Saturn AL-41F1 hoặc một biến thể của động cơ Izdeliye 30. Cấu hình động cơ cuối cùng chưa được xác nhận thông qua một máy bay thử nghiệm hoạt động trên thực tế.

Su-75 được giới thiệu với nhiều đặc điểm thường thấy trên tiêm kích thế hệ thứ 5. Trong đó có cửa hút khí được thiết kế nhằm giảm tín hiệu radar, khoang vũ khí bên trong thân để hạn chế khả năng bị radar đối phương phát hiện, đuôi chữ V nghiêng và hình dáng cánh cùng thân được tối ưu hóa cho khả năng tàng hình.

Theo tài liệu quảng bá ban đầu, khoang vũ khí của máy bay có thể mang tải trọng lên tới 7.400 kg. Su-75 cũng được giới thiệu với các trang bị dự kiến như radar mảng quét điện tử chủ động (AESA), hệ thống tác chiến điện tử tích hợp và liên kết dữ liệu cho phép phối hợp với những máy bay khác. Một số tài liệu tại triển lãm MAKS còn đề cập đến khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phi công.

Các thông số được công bố cho thấy Su-75 được kỳ vọng đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 1,8, bán kính tác chiến khoảng 1.500 km và giá bán từ 25–30 triệu USD mỗi chiếc. Nếu đạt được mức giá này, máy bay sẽ có lợi thế đáng kể về chi phí so với F-35A, vốn có giá ước tính khoảng 82–110 triệu USD tùy phiên bản và cấu hình.

Dù vậy, đây vẫn là những thông số và mục tiêu được công bố cho một dự án chưa hoàn thiện. Hiệu suất thực tế, khả năng tàng hình và chi phí vận hành của Su-75 vẫn chưa được kiểm chứng qua thử nghiệm bay.

Tiến độ phát triển liên tục bị trì hoãn

Tương lai của Su-75 vẫn rất bất định. Sau khi công bố dự án năm 2021, Nga từng đặt mục tiêu thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 2023 hoặc 2024, đồng thời dự kiến bắt đầu sản xuất trong giai đoạn 2026–2027.

Các mốc thời gian này đã không được đáp ứng. Sau 5 năm kể từ khi ra mắt, Su-75 vẫn chưa thực hiện chuyến bay đầu tiên. Dự án chưa đạt đến giai đoạn thử nghiệm bay, khiến những tuyên bố về năng lực và hiệu suất của máy bay vẫn chưa có cơ sở kiểm chứng thực tế.

Cuộc xung đột tại Ukraine được cho là đã làm gia tăng áp lực lên ngành công nghiệp quốc phòng Nga, khi nguồn lực phải tập trung cho các nhu cầu quân sự trước mắt. Trong bối cảnh chiến sự kéo dài, một dự án tiêm kích mới hướng đến thị trường xuất khẩu khó tránh khỏi nguy cơ bị trì hoãn.

Bên cạnh những trở ngại về nguồn lực, tiến độ phát triển đầy tham vọng của Su-75 cũng làm dấy lên nghi ngờ về khả năng hiện thực hóa dự án. Việc công bố một thiết kế tiên tiến không đồng nghĩa với việc có thể nhanh chóng chế tạo, thử nghiệm và đưa máy bay vào sản xuất hàng loạt.

Trong khi đó, chiến sự tại Ukraine ngày càng cho thấy vai trò nổi bật của máy bay không người lái (UAV) và các phương tiện tác chiến trên bộ. Những ưu tiên này càng khiến triển vọng dành nguồn lực cho một chương trình tiêm kích xuất khẩu chưa hoàn thiện trở nên khó đoán định.

Su-75 có nguy cơ bị Su-57 bỏ xa

Su-75 được xem là nỗ lực của Nga nhằm mở rộng hiện diện trên thị trường tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5bằng một mẫu máy bay có giá thấp hơn và hướng đến nhóm khách hàng rộng hơn. Nhưng cho đến nay, khoảng cách giữa những gì được quảng bá và tiến độ phát triển thực tế vẫn còn đáng kể.

Ngay cả Su-57, mẫu tiêm kích thế hệ thứ 5 tiên tiến hơn của Nga, cũng gặp nhiều thách thức trong việc mở rộng sản xuất và xuất khẩu so với F-35 của Mỹ. Su-57 đã trải qua quá trình chế tạo và thử nghiệm, đồng thời được đưa vào sản xuất, trong khi Su-75 vẫn chưa cất cánh lần đầu.

Việc Algeria được cho là đã tiếp nhận những chiếc Su-57E đầu tiên vào năm 2026 có thể mở ra triển vọng xuất khẩu cho dòng tiêm kích này. Điều đó không bảo đảm Su-75 sẽ đạt được thành công tương tự, bởi 2 chương trình có mức độ hoàn thiện và tiến độ phát triển rất khác nhau.

Xuân Minh