Tiêm kích Su-75 Nga sắp thành hình sau nhiều năm chờ đợi

Thông tin được Tổng giám đốc UAC, ông Vadim Badekha, xác nhận trong bối cảnh dự án Su-75 Checkmate từng được xem là quân bài chiến lược nhằm mở rộng thị phần xuất khẩu tiêm kích của Nga.

Mô hình máy bay chiến đấu Su-75 Checkmate của Nga. (Nguồn: TASS)

Nguyên mẫu Su-75 Checkmate đầu tiên dự kiến có thể thực hiện chuyến bay thử vào năm 2027. Tuy nhiên, mốc thời gian này chậm hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu khi Su-75 được công bố vào năm 2021. Khi đó, Nga kỳ vọng máy bay sẽ đi vào biên chế từ năm 2026, đồng nghĩa với việc các chuyến bay thử nghiệm phải diễn ra từ năm 2023 hoặc sớm hơn.

Sau nhiều năm phát triển, thiết kế hiện tại của Su-75 được cho là đã thay đổi đáng kể so với mô hình trưng bày lần đầu tại Triển lãm Hàng không MAKS 2021. Các chuyên gia nhận định chương trình có thể đã được điều chỉnh dựa trên những kinh nghiệm và công nghệ thu được từ dự án tiêm kích tàng hình Su-57. Ngoài ra, một số nguồn tin cũng cho biết tên gọi "S-75 Checkmate" có thể chỉ là tên tiếp thị tạm thời và sẽ được thay thế trong tương lai.

Ngay từ đầu, Su-75 được xây dựng theo hướng trở thành một tiêm kích thế hệ năm chi phí thấp hơn Su-57. Để giảm đáng kể chi phí nghiên cứu và phát triển, máy bay dự kiến sử dụng nhiều công nghệ chung với Su-57, bao gồm động cơ, vật liệu composite, vũ khí cùng các phiên bản thu gọn của radar và hệ thống điện tử hàng không.

Mô hình này được đánh giá tương tự cách Trung Quốc phát triển cặp tiêm kích J-20 và J-10C, hay Mỹ với F-15 và F-16, tức kết hợp giữa một dòng máy bay hai động cơ hạng nặng và một dòng máy bay một động cơ có chi phí vận hành thấp hơn.

Mặc dù Su-75 ban đầu được định hướng chủ yếu cho thị trường xuất khẩu, các nguồn tin Nga cho biết vẫn có khả năng Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga sẽ cân nhắc mua sắm loại máy bay này nếu dự án đạt được các mục tiêu về hiệu suất và chi phí vận hành.

Trong khi chương trình Su-57 thời gian gần đây ghi nhận nhiều bước tiến đáng kể, bao gồm việc xác nhận đơn hàng xuất khẩu đầu tiên vào cuối năm 2025 và mở rộng các hoạt động thử nghiệm chiến đấu, tương lai của S-75 vẫn còn nhiều dấu hỏi.

Một trong những thách thức lớn nhất là chương trình phụ thuộc khá nhiều vào nhu cầu từ khách hàng nước ngoài. Nhiều chuyên gia cho rằng không ít quốc gia có thể ưu tiên mua Su-57 thay vì Su-75, bất chấp chi phí cao hơn, nhờ tầm hoạt động xa hơn và tiềm năng tác chiến mạnh mẽ hơn.

Dù vậy, nếu Nga thực sự tạo ra được một tiêm kích tàng hình có chi phí vận hành và bảo dưỡng thấp như kỳ vọng, Su-75 có thể trở thành sản phẩm mang tính đột phá trên thị trường xuất khẩu vũ khí. Một số quốc gia được cho là có thể quan tâm tới chương trình này gồm Ấn Độ, Triều Tiên và Kazakhstan.

Tháng 5/2025, UAC cũng xác nhận đã bắt đầu các cuộc đàm phán với Belarus về khả năng hợp tác sản xuất Su-75. Belarus từ lâu được xem là một trong những khách hàng tiềm năng nhất của dự án nhờ ngân sách quốc phòng hạn chế, không phận tương đối nhỏ và nhu cầu tăng cường năng lực đối phó với các tiêm kích tàng hình F-35 ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại các quốc gia NATO lân cận.

Dù ngành công nghiệp hàng không quân sự Nga vẫn được đánh giá vượt phần lớn các đối thủ châu Âu trong lĩnh vực tiêm kích thế hệ mới, nước này vẫn bị xem là tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc về công nghệ tàng hình cũng như điện tử hàng không. Các chuyên gia nhận định năng lực tàng hình và hệ thống cảm biến trên Su-57 hiện chưa được đánh giá ngang tầm với F-35 của Mỹ hay J-20 của Trung Quốc.

Xuân Minh