Bài học điều hành hệ thống điện quốc gia giữa nắng nóng kỷ lục

Ngày 27-5, công suất điện cực đại của khu vực miền Bắc đạt 29.966MW. Ảnh: EVNHANOI

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO), ngày 26-5-2026, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt 58.103MW - mức cao nhất từ trước đến nay. Chỉ một ngày sau, sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc tiếp tục lập kỷ lục mới với 1,217 tỷ kWh, tăng 9,5% so với mức đỉnh của năm 2025.

Đáng chú ý, miền Bắc tiếp tục là khu vực chịu áp lực lớn nhất. Ngày 27-5, công suất cực đại của khu vực đạt 29.966MW, trong khi sản lượng điện tiêu thụ lên tới 630,8 triệu kWh, cao hơn lần lượt 27,5% và 25,7% so với cùng kỳ năm trước.

Những con số trên cho thấy tốc độ tăng trưởng phụ tải đang vượt xa nhiều kịch bản dự báo trước đó.

Ông Phạm Quang Hòa, Phó Giám đốc Công ty Truyền tải điện 1 (PTC1), cho biết các trạm biến áp 500kV Phố Nối, Hiệp Hòa, Vĩnh Yên, Tây Hà Nội, Thường Tín cùng nhiều trạm 220kV trọng điểm quanh Thủ đô liên tục vận hành ở trạng thái tải cao, tiệm cận giới hạn kỹ thuật để truyền tải công suất từ các nguồn điện và trục Bắc - Nam.

Theo ông Phạm Quang Hòa, từ đầu năm, các đơn vị truyền tải đã triển khai hàng loạt giải pháp như vệ sinh, bảo dưỡng thiết bị; thay thế cách điện; lắp đặt lèo phụ; nâng công suất các trạm biến áp trọng điểm; bổ sung tụ bù ngang và diễn tập các kịch bản vận hành trong điều kiện nắng nóng cực đoan.

Đặc biệt, nhiều dự án nâng công suất được hoàn thành trước cao điểm mùa khô như nâng công suất các trạm biến áp 500kV Phố Nối, Hòa Bình, Tây Hà Nội; đóng điện máy biến áp mới tại Trạm biến áp 220kV Hà Đông; đảo chuyển máy biến áp tại Trạm biến áp 220kV Thành Công.

Nhờ đó, số lượng thiết bị vận hành quá tải đã giảm mạnh. Nếu như mùa hè năm 2025 có tới 43 máy biến áp và 5 đường dây rơi vào tình trạng quá tải thì năm nay chỉ còn 11 máy biến áp và 1 đường dây.

Theo các chuyên gia ngành điện, bài học đầu tiên là chủ động đầu tư xử lý các nút thắt truyền tải, bảo dưỡng thiết bị. Điều này cho thấy bảo đảm điện không phải là câu chuyện xử lý tình huống khi nắng nóng xảy ra mà phải bắt đầu từ dự báo, chuẩn bị và đầu tư từ rất sớm.

Thứ hai là chuyển đổi số đang trở thành công cụ trong vận hành lưới điện hiện đại. Theo ông Phạm Quang Hòa, trong mùa nắng nóng năm nay, PTC1 đã sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV), camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị kiểm tra phát nhiệt chuyên dụng để giám sát hành lang lưới điện, phát hiện sớm các điểm bất thường.

Nếu như trước đây nhiều công việc phụ thuộc chủ yếu vào lực lượng tuần tra thủ công thì nay dữ liệu thời gian thực giúp đơn vị vận hành phát hiện sớm nguy cơ, xử lý ngay trong đêm, hạn chế tối đa khả năng xảy ra sự cố.

Bài học thứ ba là nâng cao hiệu quả phối hợp trong toàn hệ thống điện. Việc chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, cập nhật liên tục tình trạng mang tải của các đường dây, máy biến áp và linh hoạt điều chỉnh phương thức vận hành đã giúp giảm áp lực cho các tuyến truyền tải, bảo đảm dòng điện được lưu thông an toàn trên toàn hệ thống.

Thanh Hiền