Thuế chuyển sang quản trị số: AI sẽ hỗ trợ người bán kê khai trong thương mại điện tử

Việc Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cùng Nghị định 252, Nghị định 253, Nghị định 254 và Thông tư 91/2026/TT-BTC đồng loạt có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đang tạo nền tảng cho phương thức quản lý thuế mới đối với thương mại điện tử và kinh tế số. Đây là nội dung xuyên suốt Hội thảo "Những quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới - Thuế và hóa đơn điện tử trong thương mại điện tử và bán hàng đa kênh" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ phối hợp Cục Thuế và Công ty CP Công nghệ Sapo tổ chức chiều nay 20/7.

Thuế siết minh bạch thương mại điện tử: AI sẽ hỗ trợ người bán kê khai thay vì chỉ kiểm tra.

Phát biểu khai mạc, ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế cho biết, các quy định mới đánh dấu bước chuyển từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ. Mục tiêu không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giảm tối đa chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp thông qua cắt giảm thủ tục hành chính, số hóa quy trình và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.

Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) phát biểu khai mạc Hội thảo.

Theo ông Thành, ngành Thuế sẽ tập trung vào bốn nhiệm vụ trọng tâm gồm tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính; nâng cao chất lượng hỗ trợ người nộp thuế; đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu; đồng thời siết chặt kỷ luật công vụ, xử lý nghiêm các hành vi gây phiền hà cho doanh nghiệp và người dân.

AI trở thành "trợ lý" hỗ trợ người nộp thuế

Tại phiên tọa đàm chính sách, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết định hướng xuyên suốt của ngành là giảm thời gian và chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thông qua khai thác dữ liệu số. Theo đó, cơ quan thuế sẽ tiếp tục kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, dữ liệu định danh, hóa đơn điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt để hình thành các tờ khai gợi ý, thay vì để người dân phải kê khai hoàn toàn thủ công như trước.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết định hướng xuyên suốt của ngành là giảm thời gian và chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thông qua khai thác dữ liệu số.

Đáng chú ý, hệ thống eTax Mobile đã bắt đầu tích hợp chatbot AI hỗ trợ tra cứu nghĩa vụ thuế, tình trạng hồ sơ và thủ tục hành chính. Theo kế hoạch, chatbot sẽ tiếp tục được mở rộng để hỏi đáp chính sách thuế bằng AI, tương tác bằng văn bản và giọng nói, hỗ trợ người nộp thuế theo thời gian thực, đồng thời kết nối với đại lý thuế, đơn vị kế toán và các nhà cung cấp giải pháp số. Đây được xem là bước tiến trong xây dựng cơ quan thuế số, chuyển từ xử lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Ông Mai Sơn cho biết cơ quan thuế cũng sẽ tiếp tục tổng hợp các phản ánh từ thực tiễn để hoàn thiện chính sách, bảo đảm phù hợp với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh mới.

KOL, KOC, người bán đa kênh phải kê khai đầy đủ doanh thu

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại hội thảo là nghĩa vụ thuế đối với KOL, KOC, người sáng tạo nội dung, affiliate, freelancer và các nhà bán hàng đa kênh.

Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế (Cục Thuế), Nghị định 253/2026/NĐ-CP yêu cầu người nộp thuế lưu ý bốn nhóm vấn đề. Dù kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hay nhiều nền tảng khác nhau thì bản chất hoạt động kinh doanh không thay đổi; nghĩa vụ thuế vẫn được xác định trên cơ sở tổng doanh thu thực tế và loại hình kinh doanh. Người bán cần phân biệt rõ thu nhập từ hoạt động kinh doanh với tiền lương, tiền công; xác định đúng ngành nghề để áp dụng thuế suất phù hợp. Đối với cá nhân hoạt động trên nhiều nền tảng, việc tổng hợp doanh thu, lưu giữ hợp đồng, dữ liệu giao dịch và chứng từ khấu trừ là yêu cầu bắt buộc để phục vụ đối soát và kê khai chính xác.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế (Cục Thuế) - Ảnh: Nhật Bắc

Đại diện Cục Thuế nhấn mạnh, kinh doanh trên nền tảng số không làm thay đổi bản chất nghĩa vụ thuế. Điều quan trọng là người nộp thuế cần chủ động rà soát doanh thu, kê khai trung thực, đầy đủ và đúng quy định pháp luật.

Ngoài việc phổ biến chính sách, ba phiên tọa đàm của hội thảo còn tập trung giải đáp các tình huống thực tế trong bán hàng đa kênh như xác định doanh thu, xử lý đơn hoàn trả, hóa đơn điện tử, quản lý dữ liệu và kê khai thuế; đồng thời dành thời gian đối thoại trực tiếp giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng nhà bán hàng. Các nội dung trao đổi sẽ được tổng hợp thành tài liệu hướng dẫn phục vụ người nộp thuế sau chương trình.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, bà Nguyễn Thị Hương, Phó Giám đốc Kinh doanh Sapo, cho biết đơn vị đang triển khai các gói giải pháp quản lý bán hàng, kế toán và hỗ trợ kê khai thuế theo mô hình "all-in-one", đồng thời tích hợp AI ngay trên giao diện phần mềm để hướng dẫn người bán thao tác theo thời gian thực. Theo bà Hương, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tối ưu vận hành mà còn nâng cao hiệu quả quản trị và doanh thu của hộ kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Hương, Phó Giám đốc Kinh doanh Sapo.

Đại diện hộ kinh doanh, ông Nguyễn Ngọc Long cho rằng việc tiếp cận các chính sách mới cùng các công cụ AI quản lý dữ liệu sẽ giúp các hộ kinh doanh quản lý hoạt động bài bản, khoa học và thuận lợi hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Bế mạc hội thảo, Ban tổ chức công bố Sổ tay tuân thủ, tích hợp các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh từ quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, kế toán đến kê khai và nộp thuế. Tài liệu được kỳ vọng giúp người kinh doanh nắm đúng quy định, giảm sai sót, chủ động chuẩn bị dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản trị trong môi trường số. Hội thảo được truyền hình trực tiếp tới 34 điểm cầu thuế tỉnh, thành phố và 350 đơn vị thuế cơ sở trên toàn quốc.

Mộc Miên