Thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp năng lượng tái tạo, năng lượng mới

Mục tiêu trọng tâm của Đề án là thúc đẩy lộ trình chuyển đổi năng lượng công bằng, phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng mới, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Đây được xem là nền tảng để Việt Nam từng bước đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, phù hợp với điều kiện thực tế và lợi ích quốc gia.

Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn ký Quyết định phê duyệt Đề án cập nhật triển khai Tuyên bố chính trị thiết lập quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (Tuyên bố JETP).

Trong giai đoạn đến năm 2030, Đề án đặt mục tiêu hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách và khung pháp lý đồng bộ nhằm thu hút đầu tư vào các lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Song song đó, Việt Nam sẽ nghiên cứu, xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật về môi trường và phát thải khí nhà kính cho các công nghệ mới như thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS), hydrogen xanh và amoniac xanh, bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đề án cũng nhấn mạnh việc huy động nguồn lực từ các đối tác quốc tế để triển khai các dự án nâng cấp hạ tầng năng lượng, bao gồm hệ thống sản xuất, truyền tải, lưu trữ và phân phối điện theo hướng hiện đại, thông minh, có khả năng tích hợp quy mô lớn các nguồn năng lượng tái tạo.

Đồng thời, thúc đẩy điện khí hóa, phát triển nguồn nhân lực và từng bước làm chủ công nghệ, tiến tới sản xuất thiết bị phục vụ ngành năng lượng tái tạo trong nước.

Một nội dung đáng chú ý là phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo, bao gồm sản xuất thiết bị, lưu trữ điện năng, công nghệ thu giữ CO₂, cũng như chuỗi giá trị hydrogen xanh và amoniac xanh.

Việt Nam phấn đấu hình thành ít nhất hai trung tâm công nghiệp và dịch vụ năng lượng tái tạo tại các khu vực có tiềm năng.

Về cơ cấu nguồn điện, Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, năng lượng tái tạo chiếm khoảng 47% tổng công suất điện, trong khi tổng công suất nhiệt điện than được kiểm soát không vượt quá khoảng 30-31 GW. Đồng thời, phát thải khí nhà kính của ngành điện được khống chế ở mức tối đa 170 triệu tấn CO₂ tương đương.

Sau năm 2030, Việt Nam sẽ không xây mới và từng bước dừng hoạt động các nhà máy nhiệt điện than có tuổi thọ trên 40 năm nếu không thể chuyển đổi nhiên liệu, hướng tới giảm phát thải xuống còn khoảng 101 triệu tấn CO₂ vào năm 2050, với tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt 80-85%.

Đề án cũng nhấn mạnh yếu tố công bằng trong chuyển đổi năng lượng, gắn với tạo việc làm mới, đào tạo và đào tạo lại lao động, bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm dễ bị tổn thương.

Đồng thời, khuyến khích người dân và doanh nghiệp tham gia vào các chương trình sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án đề ra 10 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, nổi bật là hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư và huy động vốn; thúc đẩy chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch; phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo; nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và hiện đại hóa hệ thống điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng.

Bên cạnh đó, Đề án chú trọng đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, phát triển các nguồn năng lượng mới như hydrogen và amoniac xanh, cũng như ứng dụng công nghệ thu giữ carbon.

Các lĩnh vực giao thông vận tải và xây dựng cũng được yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi xanh nhằm giảm phát thải khí nhà kính.

Ngoài ra, công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy hợp tác quốc tế được xác định là yếu tố then chốt. Việt Nam sẽ tích cực huy động nguồn lực từ các đối tác nước ngoài, đồng thời học hỏi kinh nghiệm quốc tế để triển khai hiệu quả quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng.

Đề án JETP không chỉ là bước đi chiến lược trong lộ trình giảm phát thải, mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc ngành năng lượng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

Hoài Anh