Thúc đẩy phát triển du lịch tri thức ở các điểm đến di sản

Du khách Vũ Thị Thu Huyền (Đắk Lắk) tìm hiểu về Khu Di tích lịch sử Lam Kinh qua thiết bị Audio Guide.

Trong chuyến đi cùng bạn bè đến Khu Di tích lịch sử Lam Kinh, Vũ Thị Thu Huyền (23 tuổi, Đắk Lắk) đã sử dụng Audio Guide (thuyết minh tự động) để tìm hiểu chi tiết từ ngọ môn, sân rồng, chính điện... đến các lăng mộ, bia đá. Những câu chuyện lịch sử được truyền tải qua thiết bị giúp Huyền và các bạn dễ dàng tiếp cận thông tin, chủ động lựa chọn nội dung mình quan tâm. Với Huyền và các bạn, có những điều trước đó chỉ biết qua sách vở, nhưng khi đứng giữa không gian Lam Kinh, được nghe kể về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, về vua Lê Thái Tổ, triều Hậu Lê và những dấu tích còn lại, lịch sử trở nên gần gũi hơn. Huyền cho biết, điều khiến cô ấn tượng không chỉ là cảnh quan hay kiến trúc của di tích, mà là cảm giác mỗi điểm dừng chân lại mở ra một câu chuyện, khơi gợi sự tò mò và mong muốn tìm hiểu lịch sử. “Việc chủ động tìm hiểu qua Audio Guide giúp tôi biết thêm nhiều điều mà nếu chỉ tham quan thông thường có thể sẽ không để ý. Mỗi dấu tích đều chứa đựng một câu chuyện, mỗi câu chuyện lại mở ra những vấn đề rộng hơn về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và con người. Từ một chuyến đi mang tính tham quan, trải nghiệm vì thế đã trở thành hành trình học hỏi và chiêm nghiệm”, Huyền chia sẻ.

Một chuyến đi có thể bắt đầu từ một câu chuyện lịch sử, tiếp nối bằng việc tìm hiểu kiến trúc, hiện vật, phong tục, tín ngưỡng, đời sống cộng đồng. Giá trị của chuyến đi vì thế không chỉ nằm ở những gì du khách đã nhìn thấy, mà còn ở những điều họ mang theo sau hành trình. Đây cũng chính là nền tảng của du lịch tri thức - một hướng phát triển đang ngày càng được quan tâm trong xu thế du lịch bền vững.

Ở Di sản Thành Nhà Hồ, những bức tường thành bằng đá không chỉ gây ấn tượng bởi kỹ thuật xây dựng đặc biệt. Qua câu chuyện về quá trình kiến tạo kinh đô, kỹ thuật khai thác và vận chuyển đá, quy hoạch không gian và những biến động lịch sử gắn với triều Hồ, du khách có thể nhìn công trình từ nhiều góc độ khác nhau. Còn tại Khu Di tích lịch sử đền Bà Triệu, câu chuyện về nữ anh hùng Triệu Thị Trinh không chỉ là một nội dung để thuyết minh, mà có thể trở thành điểm khởi đầu để du khách tìm hiểu về lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm, hình tượng người phụ nữ trong lịch sử và đời sống tín ngưỡng được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ... Khi những câu chuyện ấy được kể bằng cách gần gũi, có chiều sâu, di tích sẽ trở thành không gian giáo dục và trải nghiệm đầy ý nghĩa.

Theo ông Nguyễn Văn Long, Phó giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, điểm cốt lõi của xu hướng du lịch tri thức không phải tạo ra một loại hình du lịch hoàn toàn mới, mà thay đổi cách khai thác những giá trị sẵn có. Giờ đây, du khách đến với di sản không chỉ để “xem” mà để hiểu, không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn đặt câu hỏi, quan sát, trải nghiệm, trao đổi và tự khám phá. Do đó, cùng với bảo tồn các giá trị vật thể, ban quản lý ngày càng chú trọng đổi mới cách truyền tải giá trị lịch sử, văn hóa đến công chúng. Trong đó, tập trung đổi mới nội dung thuyết minh, ứng dụng công nghệ và xây dựng những trải nghiệm phù hợp để du khách, nhất là giới trẻ có thể tiếp cận di sản một cách chủ động.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu phải làm mới cách kể câu chuyện di sản. Công nghệ có thể giúp thông tin đến với du khách nhanh hơn, nhưng giá trị cốt lõi vẫn nằm ở nội dung và cách kể. Một câu chuyện đủ hấp dẫn, được đặt đúng trong không gian di sản và gắn với trải nghiệm thực tế sẽ giúp du khách không chỉ ghi nhớ một địa danh, mà còn hiểu hơn về con người, lịch sử và văn hóa phía sau địa danh ấy.

Xứ Thanh với 1.535 di tích, danh thắng đã được kiểm kê, bảo vệ, mỗi di sản lại có một câu chuyện riêng và đều có khả năng trở thành một điểm đến du lịch tri thức. Nếu được khai thác đúng cách, mỗi chuyến đi không chỉ giúp du khách hiểu thêm về quá khứ, trân trọng những giá trị đang hiện hữu mà còn góp phần nuôi dưỡng ý thức bảo tồn. Đó chính là dư địa để thúc đẩy phát triển du lịch tri thức ở các điểm đến di sản trên địa bàn tỉnh, góp phần tạo nên những hành trình khám phá “Hương sắc bốn mùa” giàu cảm xúc và bền vững hơn.

Bài và ảnh: Hoài Anh