Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công ngay từ những tháng đầu năm

Từ vướng mắc thủ tục, giải phóng mặt bằng đến sự thiếu quyết liệt trong điều hành, dòng vốn hàng chục nghìn tỷ đồng vẫn chưa thể “chảy” như kỳ vọng. Các địa phương đang đề ra các giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công ngay từ những tháng đầu năm tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế cho cả năm 2026.

Tăng tốc thực hiện nhiệm vụ

Ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Công Phong/TTXVN

Ngày 7/4, tại Hội nghị giao ban kinh tế, xã hội quý I và triển khai phương hướng, nhiệm vụ quý II/2026 do Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai tổ chức, ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai cho rằng, quý I/2026 tình hình kinh tế - xã hội của Đồng Nai đạt nhiều kết quả tích cực, về tăng trưởng kinh tế, tỉnh đứng đầu khu vực phía Nam. Tuy nhiên, 3 tháng qua, Đồng Nai tăng trưởng cao nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu kịch bản tăng trưởng năm 2026; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn đạt thấp; một số đơn vị chưa làm tốt công tác tham mưu.

Theo ông Nguyễn Văn Út, năm 2026 Đồng Nai phải tăng trưởng kinh tế 2 con số, đây là mục tiêu không thay đổi. Ngay từ bây giờ các đơn vị liên quan phải tăng tốc thực hiện nhiệm vụ của quý II/2026. Đặc biệt là công tác thu ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công; phấn đấu đến hết quý II/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn Đồng Nai đạt trên 50% kế hoạch.

Một đoạn cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu được đẩy nhanh tiến độ thi công. Ảnh: Công Phong/TTXVN

Theo đó, tỉnh cần tăng cường phối hợp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án trọng điểm như đường Vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh và các tuyến giao thông kết nối sân bay Long Thành. Tiếp tục đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền trong các lĩnh vực cho cấp xã, phường.

Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai, quý I/2026, GRDP của Đồng Nai tăng trưởng 9,76% (đứng thứ 7 cả nước về tốc độ tăng trưởng GRDP và cao nhất khu vực phía Nam). Trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh thu hút hơn 15.600 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước và trên 1,1 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Đến ngày 4/4/2026, tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn Đồng Nai đạt hơn 32.700 tỷ đồng, đạt 33% so với dự toán Thủ tướng Chính phủ và Hội đồng nhân dân tỉnh giao. Năm 2026, Đồng Nai được giao hơn 27.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, hết quý I/2026 tỉnh giải ngân khoảng 2.700 tỷ đồng (tương đương 10% vốn được giao).

Nút giao giữa cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và Quốc lộ 51 cơ bản đã hoàn thành, khi đưa vào khai thác cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sẽ thúc đẩy kinh tế, xã hội Đồng Nai phát triển. Ảnh: Công Phong/TTXVN

Theo Sở Tài chính Bắc Ninh, trong quý I năm 2026, công tác giải ngân vốn đầu tư công ở tỉnh còn gặp một số khó khăn, vướng mắc. Đối với các dự án chuyển tiếp hoàn thành sau năm 2026 và dự án khởi công mới phần lớn đang thực hiện bước thiết kế bản vẽ thi công hoặc lựa chọn nhà thầu xây lắp nên chưa có số giải ngân. Nguồn vốn chưa phân bổ chi tiết chiếm tỷ trọng lớn do công tác chuẩn bị đầu tư chậm; dự án Đường Vành đai 5 do Bộ Xây dựng lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi chưa được phê duyệt nên chưa đủ điều kiện phân bổ vốn ngân sách trung ương.

Bên cạnh đó, một số dự án vướng mắc trong quá trình thực hiện giải phóng mặt bằng như giá đất bồi thường có sự thay đổi, người dân chưa đồng thuận với phương án đền bù dẫn đến chậm bàn giao mặt bằng. Giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng như cát, đá, xi măng, đất đắp, sắt thép có biến động tăng so với thời điểm lập dự án, gây khó khăn cho nhà thầu trong việc cung ứng vật liệu, ảnh hưởng đến tiến độ thi công một số công trình.

Một số chủ đầu tư, UBND xã, phường chưa tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án, nhất là các dự án chuyển tiếp. Một số xã, phường mới thành lập Ban Quản lý dự án, việc thực hiện chủ trương tổ chức lại Ban Quản lý dự án khu vực dẫn đến lúng túng trong quá trình thực hiện...

Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh Bắc Ninh là trên 16.587 tỷ đồng, gồm: Vốn đầu tư trong cân đối ngân sách địa phương là trên 15.162 tỷ đồng. Vốn ngân sách trung ương (vốn trong nước) là 1.425 tỷ đồng, dự kiến bố trí cho Dự án đầu tư tuyến đường Vành đai 5 - Vùng thủ đô Hà Nội đoạn qua địa phận tỉnh Bắc Ninh (đoạn giáp ranh tỉnh Thái Nguyên đến cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn). Tính đến ngày 31/3/2026, tỉnh Bắc Ninh đã giải ngân được gần 756 tỷ đồng vốn đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026, đạt tỷ lệ 4,8% kế hoạch được giao.

Còn tại An Giang, theo Sở Tài chính An Giang, kết thúc quý I/2026, An Giang đã giải ngân vốn đầu tư công khoảng 1.700 tỷ đồng, bằng 6,41% kế hoạch năm, cho thấy tiến độ thực hiện vấn đề này khá chậm, tỷ lệ giải ngân vốn ở mức thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra.

Nguyên nhân một số chủ đầu tư, sở, ngành và địa phương chưa thực sự quyết liệt trong tổ chức thực hiện, còn lúng túng trong xử lý thủ tục, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Tạo lực đẩy cho dự án trọng điểm

Các địa phương đang đồng loạt siết kỷ cương, cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, mặt bằng và vật liệu, đồng thời linh hoạt điều hành, điều chuyển vốn nhằm tăng tốc giải ngân đầu tư công, tạo lực đẩy cho các dự án trọng điểm và mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Tại Bắc Ninh, Phó Giám đốc Sở Tài chính Bắc Ninh Lương Văn Nghiệp cho biết, thời gian tới tỉnh tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn. Bắc Ninh khẩn trương hoàn thiện các thủ tục đầu tư và thực hiện phân bổ ngay kế hoạch vốn đầu tư công khi các dự án đủ điều kiện đối với nguồn vốn còn lại năm 2026 chưa phân bổ chi tiết. Tỉnh xác định việc giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần sự tham gia của tất cả các cấp, các ngành ngay từ những tháng đầu năm; hoàn thành các mục tiêu đặt ra của kế hoạch đầu tư công năm 2026.

Tỉnh phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Phân công lãnh đạo chịu trách nhiệm theo dõi tiến độ thực hiện và giải ngân của từng nhiệm vụ, dự án, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; Kịp thời điều chỉnh vốn từ dự án giải ngân chậm, hoặc không có khả năng giải ngân sang các dự án có khả năng giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn để sớm hoàn thành công trình đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả.

Thời gian tới, Bắc Ninh quyết liệt triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp rút ngắn thời gian trong thực hiện các bước lập, thẩm định phê duyệt chủ trương đầu tư/dự án đầu tư; lựa chọn nhà thầu; lập, thẩm định phê duyệt thiết kế xây dựng, tổng dự toán đầu tư xây dựng công trình... để khởi công sớm nhất đối với các dự án khởi công mới. Các chủ đầu tư chủ động phối hợp với các địa phương chuẩn bị các điều kiện cần thiết về mặt bằng, mỏ vật liệu, bãi đổ thải, tập kết vật liệu thừa, thực hiện các thủ tục khai thác khoáng sản, chuyển mục đích sử dụng rừng, chuyển mục đích sử dụng đất và giao đất để thi công.

Cùng với tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, nhà thầu cố tình gây khó khăn, cản trở làm chậm tiến độ giao vốn, giải ngân vốn, thay thế các chủ đầu tư, nhà thầu yếu kém, Bắc Ninh quyết liệt thực hiện công tác giải phóng mặt bằng. Theo đó, tỉnh tập trung chỉ đạo các đơn vị đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, đặc biệt là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể ở tỉnh, xã tăng cường tham gia tuyên truyền vận động nhân dân trong bồi thường, giải phóng mặt bằng; tháo gỡ nút thắt trong giải phóng mặt bằng, đảm bảo mặt bằng sạch khi triển khai thi công dự án, không để tình trạng dự án chờ mặt bằng.

Ngoài ra, Bắc Ninh thường xuyên theo dõi, bám sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, đặc biệt là vật liệu chủ yếu phục vụ dự án đầu tư công, bảo đảm cung cầu hàng hóa, giá cả vật liệu xây dựng, đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu các dự án, đặc biệt là các dự án lớn, trọng điểm, liên vùng triển khai trên địa bàn tỉnh...

Để đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành cao nhất kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, tỉnh An Giang tập trung triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp tháo gỡ những “điểm nghẽn”.

Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng nhấn mạnh, tỉnh giao nhiệm vụ cho sở, ngành, địa phương có liên quan thực hiện các dự án, công trình đầu tư công theo phương châm “6 rõ”, đảm bảo tính khả thi, hiệu quả. Tỉnh đề cao kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công, tăng cường kiểm tra, giám sát, cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu, gắn kết quả thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân có liên quan.

Cùng với đó, tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Theo đó, tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp các chủ đầu tư, các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát toàn bộ danh mục đầu tư công năm 2026, ưu tiên bố trí, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư công tập trung cho các dự án, công trình trọng điểm, có tác động lan tỏa, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội; theo dõi, đôn đốc, tham mưu UBND tỉnh đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Sở kịp thời báo cáo, đề xuất UBND tỉnh xử lý những khó khăn, vướng mắc về thủ tục đầu tư, nguồn vốn, cơ chế triển khai, bảo đảm không để chậm tiến độ; đồng thời, giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài, khẩn trương hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng để góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Bên cạnh thực hiện nghiêm chỉ đạo của Trung ương về đầu tư công năm 2026, tỉnh đẩy mạnh hoạt động của Tổ công tác kiểm tra, tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng các dự án, công trình đang triển khai thi công. Ngành chức năng theo dõi sát nhu cầu và kế hoạch cung cấp vật liệu xây dựng kịp thời, hợp lý cho các công trình, nhất là các dự án giao thông trọng điểm, hạn chế tình trạng thiếu nguyên liệu thi công cục bộ ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.

Năm 2026, An Giang xác định là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là giai đoạn chuyển giao, tạo tiền đề thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới, trọng tâm là triển khai các dự án trọng điểm và các công trình phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027. Kế hoạch năm 2026, tổng số vốn bố trí cho các dự án APEC khoảng 12.700 tỷ đồng; trong đó, vốn ngân sách trung ương khoảng 8.295 tỷ đồng và địa phương hơn 4.404 tỷ đồng. Tính đến hết tháng 3/2026, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư công các công trình này hơn 1.095 tỷ đồng, bằng 8,62% kế hoạch vốn.

Theo đó, tỉnh tập trung triển khai các dự án phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc các chủ đầu tư, nhà thầu và các sở, ngành, đặc khu Phú Quốc kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, nhiên liệu và điều kiện thi công; lập Tổ công tác đặc biệt về kiểm tra, rà soát pháp lý các hồ sơ cưỡng chế để đẩy nhanh tiến độ, thời gian giải phóng mặt bằng, thi công các công trình dự án APEC tại đặc khu Phú Quốc.

Để đạt được mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công cao nhất, lãnh đạo tỉnh An Giang yêu cầu người đứng đầu các sở, ngành, đơn vị có liên quan phải trực tiếp chỉ đạo, theo dõi từng dự án và chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh. Công tác giải phóng mặt bằng thực hiện linh hoạt, kiểm đếm đến đâu, thẩm định và chi trả đến đó và có mặt bằng đến đâu sẽ tổ chức thi công ngay đến đó, không để các dự án trọng điểm bị ách tắc kéo dài.

Đồng thời, tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư và nhà thầu tăng cường kiểm tra hiện trường, tổ chức thi công tăng ca để bù tiến độ khi thời tiết thuận lợi. Công tác nghiệm thu, thanh toán phải thực hiện ngay khi có khối lượng hoàn thành, tuyệt đối không dồn hồ sơ vào cuối năm.

Trong danh mục đầu tư công năm 2026, hai mục tiêu quan trọng nhất được đặt lên hàng đầu gồm: cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng quyết tâm hoàn thành dự án thành phần 1 và đưa vào khai thác sử dụng ngày 30/6/2026; hạ tầng APEC 2027, cơ bản hoàn thành các dự án phục vụ Hội nghị quốc tế quan trọng này.

Công Phong - Việt Hùng - Lê Huy Hải (TTXVN)