Thư viện thân thiện trong trường tiểu học: “Chìa khóa” giúp học sinh DTTS tăng cường tiếng Việt

Đã thành thói quen, đầu giờ học hay mỗi giờ ra chơi, các em học sinh Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 (xã Mang Yang) lại háo hức tìm đến những quyển sách yêu thích tại thư viện góc lớp. Thói quen đọc sách này đã được duy trì suốt nhiều năm, góp phần hình thành kỹ năng tự học cho các em.

Thư viện thân thiện tại Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 (xã Mang Yang) thu hút đông đảo học sinh. Ảnh: T.D

Em Đa (lớp 5B) chia sẻ: “Cô giáo xây dựng góc thư viện trong lớp học rất đẹp mắt. Chúng em dễ tìm thấy những quyển sách mình thích. Nhờ đọc sách, em và các bạn đã thành thạo tiếng Việt và diễn đạt tốt hơn”.

Tương tự, em Yên (lớp 5C) bày tỏ: “Chúng em được đọc sách vào đầu giờ, giờ ra chơi hoặc những thời gian phù hợp. Chúng em còn được mượn sách về nhà để cùng đọc với ông bà, bố mẹ và anh chị em trong gia đình. Em rất yêu thích việc đọc sách”.

Thư viện Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 có hàng ngàn đầu sách thuộc nhiều thể loại, đáp ứng nhu cầu đọc đa dạng của học sinh. Ngoài hoạt động đọc tự do, nhà trường còn tổ chức các tiết đọc thư viện hằng tuần với nhiều hình thức sinh hoạt phong phú, tạo hứng thú cho học sinh.

Cô Đinh Như Quỳnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 cho biết, đa số học sinh của trường là con em đồng bào DTTS Bahnar nên vốn tiếng Việt còn hạn chế. Nhiều em đọc chưa lưu loát, khả năng đọc hiểu và diễn đạt còn chậm. Một số học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp.

Xuất phát từ thực tế đó, nhà trường đã tập trung xây dựng thư viện tại các lớp với góc đọc mở và thân thiện. Đặc biệt, việc triển khai tiết đọc thư viện đã trở thành một giờ học nhẹ nhàng, hấp dẫn, giúp học sinh yêu thích đọc sách, mạnh dạn giao tiếp và từng bước hình thành văn hóa đọc.

“Giáo viên lựa chọn các đầu sách phù hợp với độ tuổi, trình độ đọc của học sinh; ưu tiên những cuốn sách có nhiều hình ảnh minh họa, câu văn ngắn gọn, nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày, đặc biệt là những câu chuyện về thiên nhiên, con người… để học sinh DTTS dễ tiếp cận và hứng thú hơn” - cô Quỳnh cho hay.

Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành (xã Ia Hrú) bố trí các điểm đọc ngoài trời với thảm xốp, bàn ghế di động, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận với sách mọi lúc, mọi nơi. Ảnh: T.D

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành (xã Ia Hrú) - ngôi trường có hơn 50% học sinh là người Jrai - mô hình thư viện thân thiện đang ngày càng thu hút các em học sinh. Thầy Đặng Viết Hữu - Hiệu trưởng nhà trường thông tin: Nhận thức rõ văn hóa đọc là nền tảng phát triển cho học sinh, đặc biệt là học sinh người DTTS, năm 2024, nhà trường đã chuyển từ thư viện truyền thống sang thư viện mở, thân thiện và truyền cảm hứng.

“Tận dụng khuôn viên cây xanh, nhà trường bố trí các điểm đọc ngoài trời với thảm xốp, bàn ghế di động, tạo điều kiện cho các em tiếp cận với sách mọi lúc, mọi nơi trong giờ ra chơi. Ngoài ra, nhà trường quy định 100% các lớp thực hiện nghiêm túc 1 tiết đọc thư viện/tuần. Qua đó, kỹ năng đọc hiểu, vốn từ ngữ và sự tự tin của các em học sinh DTTS được nâng lên rõ rệt” - thầy Hữu cho biết.

Mô hình thư viện thân thiện trong trường tiểu học do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Gia Lai phối hợp cùng Tổ chức Room to Read (Mỹ) triển khai.

Trong giai đoạn 2023 - 2026, tỉnh Gia Lai có 10 trường được xây dựng mô hình gồm: Tiểu học Kon Dơng số 2 (xã Mang Yang), Tiểu học Đăk Djrăng (xã Mang Yang), Tiểu học số 1 Lơ Pang (xã Lơ Pang), Tiểu học Ayun số 1 (xã Ayun), Tiểu học Kim Đồng (xã Ia Le), Tiểu học Nguyễn Văn Cừ (xã Ia Le), Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (xã Chư Pưh), Tiểu học Trần Quốc Toản (xã Ia Hrú), Tiểu học Nguyễn Tất Thành (xã Ia Hrú) và Tiểu học Lê Văn Tám (xã Ia Ko). Mô hình đã đưa đến các thư viện trường học hơn 35.300 bản sách thiếu nhi và 720 bản sách do Room to Read xuất bản.

Ông Nguyễn Văn Long - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai ghi nhận: “Mô hình thư viện thân thiện không đơn thuần là việc tặng sách hay sửa sang cơ sở vật chất, mà giá trị lớn nhất là góp phần thay đổi nhận thức và thói quen đọc sách cho học sinh. Đối với học sinh vùng đồng bào DTTS tại Gia Lai, thư viện thân thiện chính là “chìa khóa vàng” giúp các em tăng cường tiếng Việt, phát triển ngôn ngữ. Từ đó tự tin hơn trong giao tiếp và học tập. Thư viện thân thiện đã tạo nền tảng quan trọng cho việc tự học suốt đời của các em theo tinh thần đổi mới”.

Duy trì và vận hành thư viện thân thiện hiệu quả góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. Ảnh: T.D

Để tiếp tục phát huy mô hình ý nghĩa này, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT đề nghị các trường chủ động duy trì và vận hành thư viện hiệu quả, thường xuyên và có nền nếp. Cùng với đó, tích cực lan tỏa và nhân rộng mô hình thư viện thân thiện sang các trường khác, hướng tới mục tiêu mọi học sinh tiểu học trên địa bàn tỉnh đều được tiếp cận môi trường đọc sách thân thiện trong trường học.

“Nhà trường tích cực phối hợp với cha mẹ học sinh, các cơ quan, tổ chức, cá nhân tại địa phương để tiếp tục làm giàu kho sách; tổ chức các ngày hội đọc sách, quyên góp sách; chung sức xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, nâng cao chất lượng giáo dục học sinh vùng khó khăn” - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT nhấn mạnh.

Đã thành thói quen, đầu giờ học hay mỗi giờ ra chơi, các em học sinh Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 (xã Mang Yang) lại háo hức tìm đến những quyển sách yêu thích tại thư viện góc lớp. Thói quen đọc sách này đã được duy trì suốt nhiều năm, góp phần hình thành kỹ năng tự học cho các em.

Thư viện thân thiện tại Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 (xã Mang Yang) thu hút đông đảo học sinh. Ảnh: T.D

Em Đa (lớp 5B) chia sẻ: “Cô giáo xây dựng góc thư viện trong lớp học rất đẹp mắt. Chúng em dễ tìm thấy những quyển sách mình thích. Nhờ đọc sách, em và các bạn đã thành thạo tiếng Việt và diễn đạt tốt hơn”.

Tương tự, em Yên (lớp 5C) bày tỏ: “Chúng em được đọc sách vào đầu giờ, giờ ra chơi hoặc những thời gian phù hợp. Chúng em còn được mượn sách về nhà để cùng đọc với ông bà, bố mẹ và anh chị em trong gia đình. Em rất yêu thích việc đọc sách”.

Thư viện Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 có hàng ngàn đầu sách thuộc nhiều thể loại, đáp ứng nhu cầu đọc đa dạng của học sinh. Ngoài hoạt động đọc tự do, nhà trường còn tổ chức các tiết đọc thư viện hằng tuần với nhiều hình thức sinh hoạt phong phú, tạo hứng thú cho học sinh.

Cô Đinh Như Quỳnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kon Dơng số 2 cho biết, đa số học sinh của trường là con em đồng bào DTTS Bahnar nên vốn tiếng Việt còn hạn chế. Nhiều em đọc chưa lưu loát, khả năng đọc hiểu và diễn đạt còn chậm. Một số học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp.

Xuất phát từ thực tế đó, nhà trường đã tập trung xây dựng thư viện tại các lớp với góc đọc mở và thân thiện. Đặc biệt, việc triển khai tiết đọc thư viện đã trở thành một giờ học nhẹ nhàng, hấp dẫn, giúp học sinh yêu thích đọc sách, mạnh dạn giao tiếp và từng bước hình thành văn hóa đọc.

“Giáo viên lựa chọn các đầu sách phù hợp với độ tuổi, trình độ đọc của học sinh; ưu tiên những cuốn sách có nhiều hình ảnh minh họa, câu văn ngắn gọn, nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày, đặc biệt là những câu chuyện về thiên nhiên, con người… để học sinh DTTS dễ tiếp cận và hứng thú hơn” - cô Quỳnh cho hay.

Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành (xã Ia Hrú) bố trí các điểm đọc ngoài trời với thảm xốp, bàn ghế di động, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận với sách mọi lúc, mọi nơi. Ảnh: T.D

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành (xã Ia Hrú) - ngôi trường có hơn 50% học sinh là người Jrai - mô hình thư viện thân thiện đang ngày càng thu hút các em học sinh. Thầy Đặng Viết Hữu - Hiệu trưởng nhà trường thông tin: Nhận thức rõ văn hóa đọc là nền tảng phát triển cho học sinh, đặc biệt là học sinh người DTTS, năm 2024, nhà trường đã chuyển từ thư viện truyền thống sang thư viện mở, thân thiện và truyền cảm hứng.

“Tận dụng khuôn viên cây xanh, nhà trường bố trí các điểm đọc ngoài trời với thảm xốp, bàn ghế di động, tạo điều kiện cho các em tiếp cận với sách mọi lúc, mọi nơi trong giờ ra chơi. Ngoài ra, nhà trường quy định 100% các lớp thực hiện nghiêm túc 1 tiết đọc thư viện/tuần. Qua đó, kỹ năng đọc hiểu, vốn từ ngữ và sự tự tin của các em học sinh DTTS được nâng lên rõ rệt” - thầy Hữu cho biết.

Mô hình thư viện thân thiện trong trường tiểu học do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Gia Lai phối hợp cùng Tổ chức Room to Read (Mỹ) triển khai.

Trong giai đoạn 2023 - 2026, tỉnh Gia Lai có 10 trường được xây dựng mô hình gồm: Tiểu học Kon Dơng số 2 (xã Mang Yang), Tiểu học Đăk Djrăng (xã Mang Yang), Tiểu học số 1 Lơ Pang (xã Lơ Pang), Tiểu học Ayun số 1 (xã Ayun), Tiểu học Kim Đồng (xã Ia Le), Tiểu học Nguyễn Văn Cừ (xã Ia Le), Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (xã Chư Pưh), Tiểu học Trần Quốc Toản (xã Ia Hrú), Tiểu học Nguyễn Tất Thành (xã Ia Hrú) và Tiểu học Lê Văn Tám (xã Ia Ko). Mô hình đã đưa đến các thư viện trường học hơn 35.300 bản sách thiếu nhi và 720 bản sách do Room to Read xuất bản.

Ông Nguyễn Văn Long - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai ghi nhận: “Mô hình thư viện thân thiện không đơn thuần là việc tặng sách hay sửa sang cơ sở vật chất, mà giá trị lớn nhất là góp phần thay đổi nhận thức và thói quen đọc sách cho học sinh. Đối với học sinh vùng đồng bào DTTS tại Gia Lai, thư viện thân thiện chính là “chìa khóa vàng” giúp các em tăng cường tiếng Việt, phát triển ngôn ngữ. Từ đó tự tin hơn trong giao tiếp và học tập. Thư viện thân thiện đã tạo nền tảng quan trọng cho việc tự học suốt đời của các em theo tinh thần đổi mới”.

Duy trì và vận hành thư viện thân thiện hiệu quả góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. Ảnh: T.D

Để tiếp tục phát huy mô hình ý nghĩa này, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT đề nghị các trường chủ động duy trì và vận hành thư viện hiệu quả, thường xuyên và có nền nếp. Cùng với đó, tích cực lan tỏa và nhân rộng mô hình thư viện thân thiện sang các trường khác, hướng tới mục tiêu mọi học sinh tiểu học trên địa bàn tỉnh đều được tiếp cận môi trường đọc sách thân thiện trong trường học.

“Nhà trường tích cực phối hợp với cha mẹ học sinh, các cơ quan, tổ chức, cá nhân tại địa phương để tiếp tục làm giàu kho sách; tổ chức các ngày hội đọc sách, quyên góp sách; chung sức xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, nâng cao chất lượng giáo dục học sinh vùng khó khăn” - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT nhấn mạnh.

TRẦN DUNG