Thu hồi hàng hóa có khuyết tật – Trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền của người tiêu dùng

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền lợi của người tiêu dùng về thu hồi hàng hóa khuyết tật

Hàng hóa có khuyết tật là gì?

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, hàng hóa có khuyết tật là hàng hóa không bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, có khả năng gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản của người tiêu dùng, kể cả khi hàng hóa được sản xuất đúng tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn kỹ thuật tại thời điểm đưa ra lưu thông trên thị trường.

Khuyết tật của hàng hóa có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân như lỗi trong quá trình thiết kế, sản xuất, chế tạo, vận chuyển, lưu giữ hoặc do không cung cấp đầy đủ hướng dẫn sử dụng, cảnh báo về nguy cơ mất an toàn khi sử dụng sản phẩm.

Quy định này thể hiện nguyên tắc lấy mức độ an toàn của người tiêu dùng làm tiêu chí đánh giá, thay vì chỉ căn cứ vào việc hàng hóa có đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật hay không.

Doanh nghiệp có những trách nhiệm gì khi phát hiện hàng hóa có khuyết tật?

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định rõ tổ chức, cá nhân kinh doanh phải chủ động thực hiện việc thu hồi ngay khi phát hiện hàng hóa có khuyết tật hoặc khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo đó, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các trách nhiệm sau:

Chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch thu hồi, bảo đảm việc thu hồi được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả và hạn chế tối đa nguy cơ gây thiệt hại cho người tiêu dùng;

Thông báo công khai việc thu hồi trên các phương tiện thông tin phù hợp, trong đó nêu rõ tên hàng hóa, dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân thu hồi, mức độ rủi ro, phạm vi hàng hóa thuộc diện thu hồi, thời gian, địa điểm, phương thức thu hồi và biện pháp khắc phục;

Tiếp nhận, sửa chữa, thay thế hoặc áp dụng các biện pháp khắc phục cần thiết đối với hàng hóa thuộc diện thu hồi theo đúng chương trình đã công bố;

Chịu toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình thu hồi, sửa chữa, thay thế hoặc xử lý hàng hóa có khuyết tật.

Đồng thời, báo cáo kết quả thực hiện việc thu hồi với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định.

Đây là những quy định mới góp phần nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bảo đảm an toàn sản phẩm ngay cả sau khi hàng hóa đã được đưa ra thị trường.

Người tiêu dùng có những quyền gì?

Khi sản phẩm thuộc diện thu hồi, người tiêu dùng có quyền:

Được thông báo đầy đủ, kịp thời về chương trình thu hồi; Được hướng dẫn cụ thể về phương thức xử lý sản phẩm; Được sửa chữa, thay thế hoặc áp dụng biện pháp khắc phục theo chương trình thu hồi do doanh nghiệp công bố;

Được yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu hàng hóa có khuyết tật gây thiệt hại theo quy định của pháp luật;

Được phản ánh, khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước khi doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm thu hồi.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần chủ động theo dõi các thông báo thu hồi, ngừng sử dụng ngay sản phẩm có nguy cơ mất an toàn và liên hệ với doanh nghiệp để được hỗ trợ theo hướng dẫn.

Thực tiễn triển khai tại Việt Nam

Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, công tác giám sát và công khai thông tin về thu hồi hàng hóa có khuyết tật tiếp tục được Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tăng cường triển khai nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng.

Trong năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã giám sát 19 chương trình thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, chủ yếu thuộc các nhóm ô tô, xe mô tô, xe gắn máy, thiết bị điện và điện tử. Các chương trình thu hồi đều được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Ủy ban để người tiêu dùng dễ dàng tra cứu, kiểm tra sản phẩm thuộc diện thu hồi và chủ động đưa sản phẩm đến doanh nghiệp để sửa chữa hoặc thay thế theo khuyến cáo.

Bên cạnh đó, Ủy ban cũng thường xuyên theo dõi các cảnh báo sản phẩm không bảo đảm an toàn từ cơ quan quản lý của nhiều quốc gia, qua đó kịp thời cung cấp thông tin cho người tiêu dùng Việt Nam và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Người tiêu dùng cần làm gì khi sản phẩm bị thu hồi?

Để bảo đảm an toàn cho bản thân và gia đình, người tiêu dùng nên:

Chủ động theo dõi các thông báo thu hồi do doanh nghiệp hoặc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia công bố; Kiểm tra thông tin về mẫu mã, số sê-ri, số VIN hoặc thời gian sản xuất của sản phẩm để xác định có thuộc diện thu hồi hay không;

Ngừng sử dụng ngay nếu sản phẩm có nguy cơ gây mất an toàn; Liên hệ với doanh nghiệp hoặc đại lý ủy quyền để được sửa chữa, thay thế hoặc áp dụng biện pháp khắc phục theo chương trình thu hồi; Lưu giữ hóa đơn, phiếu bảo hành hoặc các giấy tờ liên quan để thuận lợi trong quá trình xử lý khi cần thiết.

Chung tay xây dựng thị trường tiêu dùng an toàn

Thu hồi hàng hóa có khuyết tật không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội và uy tín của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng. Việc doanh nghiệp chủ động phát hiện, thông báo và triển khai thu hồi sản phẩm góp phần giảm thiểu rủi ro, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững.

Với những quy định cụ thể của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 cùng sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước và sự chủ động của doanh nghiệp, công tác thu hồi hàng hóa có khuyết tật sẽ ngày càng được thực hiện hiệu quả hơn, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường Việt Nam.

V.H