Từ vụ bắt 'giang hồ mạng', ĐBQH đề nghị quy định trách nhiệm các nền tảng số

Kiến nghị trên được đại biểu Quốc hội Nguyễn Trung Kiên (Đoàn TP Đồng Nai) đưa ra khi góp ý dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), chiều 9/8.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Trung Kiên.

Ông Nguyễn Trung Kiên đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, mạng viễn thông và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đối với người sử dụng tại Việt Nam.

“Vừa rồi có một loạt các vi phạm trên mạng xã hội, trong đó một số đối tượng được cho là ‘giang hồ mạng’, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội có hành vi đe dọa, khủng bố tinh thần, sử dụng lời nói tục tĩu, vi phạm thuần phong mỹ tục, đưa thông tin sai lệch chưa được kiểm chứng ảnh hưởng đến trật tự xã hội, ảnh hưởng đến tư tưởng, thói quen của người tiếp cận“, đại biểu dẫn chứng.

Mặc dù cơ quan chức năng đã nhanh chóng xử lý, bắt giữ một số người và phối hợp với các nền tảng để gỡ bỏ nội dung vi phạm, đại biểu cho rằng cần đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của chính các nền tảng này trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

“Những nền tảng mạng xã hội này hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật Việt Nam và phải có trách nhiệm xã hội với công dân Việt Nam“, ông Kiên nhấn mạnh.

Vị đại biểu này đề nghị đưa vào dự thảo luật quy định về trách nhiệm của các nền tảng số trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về hình thức, nội dung.

Theo đó, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng có thể yêu cầu nền tảng số hiển thị cảnh báo pháp luật khi người dùng mở ứng dụng hoặc sử dụng dòng chữ chạy, phụ đề để cảnh báo các hành vi vi phạm. Đại biểu dẫn chứng việc một số nền tảng truyền hình từng hiển thị cảnh báo về hành vi cá độ, đặt cược bóng đá, qua đó giúp người xem nhận diện hành vi vi phạm và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Đối với các nền tảng AI, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị quy định phải dẫn nguồn khi cung cấp thông tin pháp luật; trường hợp thông tin chưa được kiểm chứng cần có cảnh báo rõ ràng để người sử dụng nhận biết.

Đối với các doanh nghiệp viễn thông, truyền thông, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng cần phối hợp với cơ quan chức năng gửi cảnh báo đến người dân khi phát sinh các vấn đề cần lưu ý, tương tự việc cảnh báo phòng chống cháy nổ, cuộc gọi lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật giao thông.

Về hình thức phổ biến giáo dục pháp luật, ông Nguyễn Trung Kiên cho biết dự thảo Luật liệt kê 8 hình thức, song cần bổ sung hình thức phổ biến giáo dục pháp luật thông qua các tác phẩm điện ảnh, văn học nghệ thuật.

Theo đại biểu, thời gian qua có nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, điện ảnh cũng như các video do cán bộ cơ sở xây dựng công phu, mang lại hiệu quả tích cực trong tuyên truyền và nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân. Tuy nhiên, hình thức này chưa được quy định trong Luật.

Vì vậy, ông Kiên đề nghị bổ sung quy định để tạo cơ sở pháp lý, qua đó có chính sách động viên, khuyến khích phù hợp đối với cán bộ cơ sở tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy.

Góp ý dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đề nghị bổ sung quy định xử lý hành vi cố ý cắt xén, trích dẫn không đầy đủ hoặc tách rời bối cảnh quy định pháp luật, chính sách nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa hoặc mục đích của quy định được truyền thông.

Đại biểu Huy dẫn thực trạng trên mạng xã hội hiện nay, thông tin sai lệch không chỉ xuất hiện dưới dạng bịa đặt hoàn toàn mà còn thông qua việc trích dẫn một phần điều luật, sau đó lồng ghép bình luận, suy diễn hoặc dẫn dắt dư luận theo hướng gây hiểu nhầm.

“Người đăng có thể không thay đổi một chữ của điều luật nhưng bằng cách bỏ đi bối cảnh, điều kiện áp dụng hoặc các quy định liên quan, họ làm cho người tiếp nhận hiểu sai hoàn toàn tinh thần và mục đích của quy định đó“, đại biểu Huy phân tích.

Theo ông, hình thức này có khả năng lan truyền nhanh, gây tác động không kém việc bịa đặt thông tin nhưng chưa được phản ánh rõ trong nhóm các hành vi bị nghiêm cấm của dự thảo.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị mở rộng quy định từ hành vi truyền đạt sai lệch sang hành vi cung cấp, trích dẫn, cắt xén hoặc sử dụng thông tin pháp luật không đầy đủ, không đúng bối cảnh nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của pháp luật, chính sách.

Tuy nhiên, quy định cần được thiết kế chặt chẽ để không ảnh hưởng đến quyền bình luận, phản biện chính sách, hoạt động báo chí và nghiên cứu khoa học.

“Dấu hiệu vi phạm nên gắn với mục đích hoặc hậu quả làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của quy định“, đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.

Anh Văn