Thu hồi gần 300 mỹ phẩm chứa chất cấm: 'Nước đến chân' doanh nghiệp mới lên tiếng?

Lộ trình 2 năm và sự im lặng khó hiểu

Mới đây, Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế vừa quyết định thu hồi 291 sản phẩm mỹ phẩm trên toàn quốc có chứa Cyclotetrasiloxane và Octamethylcyclotetrasiloxane (Hợp chất silicone D4). Đây là một loại silicone dạng vòng, được sử dụng phổ biến trong ngành công nghiệp mỹ phẩm. Các nghiên cứu độc chất học quốc tế cho thấy hoạt chất này có khả năng gây rối loạn nội tiết. Trước đó, Liên minh Châu Âu đã xếp chất này vào nhóm có thể gây suy giảm khả năng sinh sản và ảnh hưởng bất lợi đến thai nhi nếu phơi nhiễm kéo dài.

Điều đáng nói ở đây không phải là một lệnh cấm bất ngờ. Theo Công văn số 817/QLD-MP của Cục Quản lý Dược, lộ trình cấm D4 đã được thông báo từ ngày 19/01/2023 và chính thức có hiệu lực từ 21/11/2024.

291 sản phẩm mỹ phẩm bị thu hồi trên toàn quốc trong đó có các thương hiệu đình đám như Merzy, Paula's Choice hay Lemonade.

Ngay trong ngày 3/3, sau khi "danh sách đen" được công bố, các thương hiệu đình đám như Merzy, Paula's Choice hay Lemonade đã đồng loạt lên tiếng giải thích. Merzy khẳng định việc thu hồi chỉ liên quan đến các số tiếp nhận phiếu công bố cũ và doanh nghiệp đã ngừng nhập khẩu các lô hàng này trước khi quy định có hiệu lực.

Mỹ phẩm bị thu hồi trên toàn quốc có các thương hiệu đình đám như Merzy, Paula's Choice hay Lemonade.

Tương tự, Paula's Choice Việt Nam thông báo sản phẩm nằm trong danh sách đã ngừng kinh doanh từ tháng 5/2025, trong khi Lemonade lý giải các mặt hàng bị gọi tên là phiên bản giới hạn đã dừng bán từ lâu và việc xuất hiện trong quyết định thu hồi chỉ liên quan đến thủ tục hành chính chưa hoàn tất. Dù các nhãn hàng đều đưa ra lý do đã xử lý nội bộ, nhưng dưới góc nhìn của người tiêu dùng, một câu hỏi hóc búa vẫn còn bỏ ngỏ là nếu đã ngừng bán, tại sao thông tin này không được truyền thông rộng rãi tới khách hàng từ trước đó? 3 thương hiệu có tên trong danh sách gồm MERZY, Paula's Choice Việt Nam và Lemonade đã phát đi thông báo chính thức.

Merzy lên tiếng đính chính thông tin

Tuy nhiên câu hỏi đặt ra, với gần 2 năm chuẩn bị, tại sao các doanh nghiệp không chủ động thông báo rộng rãi về việc thay đổi công thức hay khuyến cáo ngừng sử dụng các lô sản phẩm cũ ngay khi quy định có hiệu lực? Thay vào đó, phần lớn thương hiệu chỉ phát đi thông báo đính chính khi cơ quan chức năng chính thức ban hành quyết định thu hồi. Sự chậm trễ này khiến người tiêu dùng đặt nghi vấn: Doanh nghiệp đang ưu tiên tính minh bạch hay chỉ đang tìm cách "né" khủng hoảng khi bị nêu tên?

Quyền lợi người tiêu dùng đang ở đâu?

Dưới góc nhìn người tiêu dùng, câu hỏi quan trọng nhất là, “người tiêu dùng đã được thông tin kịp thời chưa?’. Việc xử lý âm thầm trong hệ thống phân phối mà không cảnh báo rộng rãi có thể khiến một lượng hàng tồn lớn vẫn trôi nổi trên các kênh bán lẻ không chính thức, trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng. Vì sao khách hàng, những người trực tiếp sử dụng không nhận được khuyến cáo rõ ràng ngay khi có quy định?.

Paula's Choice Việt Nam cũng phát đi thông báo

Trước những băn khoăn về quyền lợi người dùng, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã gửi câu hỏi tới các doanh nghiệp với nội dung cụ thể: Vì sao doanh nghiệp không chủ động thông báo và khuyến cáo ngừng sử dụng sản phẩm chứa D4 ngay khi lệnh cấm có hiệu lực, mà chờ đến quyết định thu hồi tháng 3/2026 mới lên tiếng; sau mốc này, sản phẩm có còn lưu thông hay không?; Quy trình “thu hồi nội bộ” cụ thể ra sao, phạm vi thế nào và vì sao người tiêu dùng không được thông báo chính thức?; Doanh nghiệp đã truyền thông việc đổi công thức, dừng kinh doanh bằng hình thức nào; Việc xử lý nội bộ mà không công khai rộng rãi có phù hợp yêu cầu minh bạch?; Với khách hàng đã sử dụng sản phẩm trước đó, có chính sách theo dõi, hỗ trợ, đổi trả hoặc bồi hoàn cụ thể nào để bảo đảm quyền lợi hay không?

Việc thu hồi gần 300 mỹ phẩm chứa chất cấm không đơn thuần là thay đổi pháp lý, mà là bài kiểm tra khắc nghiệt về niềm tin thị trường. Khi lộ trình cấm D4 đã được ấn định từ hai năm trước, sự im lặng của các thương hiệu cho đến khi chính thức có lệnh thu hồi cho thấy sự "lấp liếm" đáng báo động trong đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh người dùng ngày càng am hiểu, phản ứng nhanh khi sự cố đã rồi là chưa đủ. Minh bạch, giải trình rõ ràng và chủ động truyền thông mới là cách thương hiệu đặt người tiêu dùng ở vị trí thứ nhất trong kinh doanh. Thị trường mỹ phẩm cạnh tranh khốc liệt, uy tín không chỉ được xây bằng quảng cáo mà còn bằng cách doanh nghiệp đặt sự an toàn của người tiêu dùng lên trên hết.

Ánh Phương/VOV.VN